Dukszty (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dukszty
Dūkštas
Ilustracja
Centrum miasta z kościołem św. Stanisława Kostki
Herb
Herb
Państwo  Litwa
Okręg uciański
Populacja (2018)
• liczba ludności

799
Nr kierunkowy 386
Kod pocztowy LT-30042
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Dukszty
Dukszty
Ziemia55°32′N 26°20′E/55,533333 26,333333
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia

Dukszty (lit. Dūkštas) – miasto na Litwie, położone w okręgu uciańskim, 27 km od Ignalina w rejonie ignalińskim, na północnej Wileńszczyźnie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fragment mapy sprzed 1939: góra mapy Smołwy, dół Dukszty (lewo), Rymszany (prawo)

W XV wieku własność książąt Giedroyciów, od 1573 r. w rękach Rudominów-Dusiackich do 1813 r. Drogą działów rodzinnych przeszły w ręce Biegańskich i Dowgiłłów. W majątku tym do 1835 r. mieszkał malarz Jan Rustem, pochowany na miejscowym cmentarzu na którym również pochowany jest pomolog, prof. Adam Hrebnicki-Doktorowicz (1858–1941). W 1901 r. Dowgiłłówna wyszła za Tomasza Zana, wnuka przyjaciela Adama Mickiewicza. Rodzina Zanów miała tu majątek aż do II wojny światowej. W okresie międzywojennym bywali tu: Karol Szymanowski, Artur Rubinstein, Juliusz Osterwa.

Za II RP siedziba wiejskiej gminy Dukszty.

Po II wojnie światowej i utracie miasta przez Polskę, do 1 listopada 1946 z rejonu duksztańskiego w obecne granice Polski wysiedlono ok. 5,5 tys. Polaków, natomiast ok. 8,1 tys. zarejestrowanych do przesiedlenia Polaków pozostało w rejonie[1]. Według danych litewskich w 2011 Polacy stanowili 11,37% mieszkańców miasta[2].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac Biegańskich, fot. 1935
  • Cmentarz żołnierzy polskich poległych w wojnie polsko-bolszewickiej
  • Kościół św. Stanisława Kostki, wzniesiony w l. 1934–1936
  • Cerkiew św. Trójcy
  • Pałac Biegańskich, na północ od miasta nad brzegiem jeziora Pereświaty we wsi Duksztele znajduje się pałac klasycystyczny z 1820 wybudowany przez Biegańskich oraz zespół zabudowań dworskich otoczony 29 ha parkiem. Zespół tworzą dwór, dwa kamienne budynki gospodarcze oraz stajnie. Nieopodal dworu znajduje się grodzisko. Na północ od dworu rozmieszczone są budynki gospodarskie – obora, stajnia, spichlerz, z charakterystycznymi motywami ludowymi. Wzmianki o dworze pojawiają się już od XVI wieku – dwór wówczas należał do Giedrojciów, a później do Stabrowskich. W 1573 roku dwór kupili Rudominowie i posiadali go do roku 1813. Od 1813 w Duksztach gospodarzyli Biegańscy i Dowgiłłowie. W pierwszej połowie XIX wieku w dworze zamieszkiwał malarz, profesor Uniwersytetu w Wilnie, Jan Rustem. Został on pochowany na cmentarzu przy ówczesnym kościele. W 1901 roku Teresa Dowgiłłówna, córka ówczesnego gospodarza dworu, wyszła za Tomasza Zana. W latach II RP w dworze mieścił się pensjonat, w którym Zanowie gościli wielu ważnych twórców kultury polskiej (m.in. Karol Szymanowski, Artur Rubinstein, Juliusz Osterwa, Andrzej Łapicki[3]), polityków (Stanisław Wojciechowski). Dwór należał do Zanów do II wojny światowej. W latach 1939–1944 w dworze działała szkoła rolnicza. W latach 1966–1975 zabudowania dworskie wyremontowano. Obecnie w rękach prywatnych.

Urodzeni w Duksztach[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]