Dziwidło olbrzymie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziwidło olbrzymie
Dziwidło olbrzymie: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Rodzaj dziwidło
Nazwa systematyczna
Amorphophallus titanum (Becc.) Becc.
Bull. Soc. Tosc. Ortic. 1879: 46 1879[2]

Dziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum) – gatunek rośliny z rodziny obrazkowatych (Araceae).

Owoce

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
roślina wieloletnia, jako pojedynczy liść wysokość do 7 m[3].
Ukorzenienie
Wytwarza bulwę o wadze 30-120 kg[3].
Liście
pojedynczy liść o wysokość do 7 m i średnicy 4–5 m wypuszczony z bulwy. Utrzymuje się 10-14 miesięcy. Następnie więdnie i następuje okres spoczynku trwający 3 do 12 miesięcy. Następnie roślina może wypuścić kolejny liść lub zakwitnąć[3].
Kwiatostan
pojedyncza kremowa kolba licząca 80–330 cm wysokości, składająca się z bardzo dużej ilości drobnych kwiatów męskich, a u nasady także żeńskich; aby zapobiec samozapyleniu, kwiaty męskie wytwarzają się po zwiędnięciu żeńskich. Wytwarza się zawsze pojedynczo, nigdy wraz z liściem. Otacza ją pochwa kwiatostanowa o mniej-więcej wiśniowej barwie. Pierwsze kwitnienie następuje blisko 10 lat po ukorzenieniu się bulwy, następne co 3–6 lat. Przede wszystkim nocą wytwarza charakterystyczny zapach (patrz niżej), co przyciąga owady. Po zapyleniu, w trakcie drugiej nocy kwitnienia, temperatura kolby wzrasta (można dostrzec parowanie), przez co resztki pyłu opadają, a podobny do liścia twór podkwiatostanowy zamyka się, chroniąc zapylone żeńskie kwiaty. Kwiatostan jest otwarty najwyżej 2–3 dni[3].
Owocostan
Pod osłoną gnijącej pochwy kwiatostanowej wytwarzają się czerwonawe owoce.

W trakcie kwitnienia kwiatostan wytwarza woń przypominającą rozkład padliny. Zapach najintensywniejszy jest w nocy, wtedy też dziwidło przyciąga żerujące głównie nocą padlinożerne chrząszcze: Diamesus (omarlicowate), Creophilus (kusakowate) oraz Scarabaeidae, a do tego błonkówki z rodziny smuklikowatych[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dziwidło zostało "odkryte" i opisane po raz pierwszy w 1878 r. na Sumatrze przez włoskiego botanika Odoardo Beccariego (1843-1920). Roślina kwitnie rzadko w naturze, a jeszcze rzadziej w hodowli. Po raz pierwszy kwitnienie egzemplarza hodowlanego miało miejsce w królewskim ogrodzie botanicznym Kew Gardens w Wielkiej Brytanii. Obecnie, kiedy liczba okazów hodowanych jest już dość duża, nie jest rzadkością, że w ciągu roku zakwita w ogrodach na całym świecie nawet 5 z nich.

Rekord wysokości kwiatostanu (2,74 m) należy do okazu, który zakwitł w maju 2003 r. w ogrodzie botanicznym pałacu Poppelsdorf, należącym do Uniwersytetu w Bonn. Ten rekordowy kwiat został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa. W styczniu tego roku jego bulwa, zważona przy okazji przesadzania rośliny, miała masę 72 kg. 7 października 2004 r. w Sydney w Australii zakwitł po raz pierwszy osobnik o średnicy 1,33 m, który wyhodowano z ziarna posadzonego w 1993 r. Najświeższa (luty 2016 r.) informacja o kwitnieniu tej rośliny pochodzi z Veracruz w Meksyku. Jej kwiat ma wysokość 2 m, a jego masę szacuje się na ok. 75 kg.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
  2. Amorphophallus titanum (Becc.) Becc. is an accepted name. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-12-20].
  3. a b c d e Artur Dąbkowski. Kwitnący olbrzym - Amorphophallus titanum. . 14, 2001. [dostęp wersja z 11 listopada 2007].