Obrazkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obrazkowate
Ilustracja
obrazki plamiste
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Nazwa systematyczna
Araceae Juss.
Gen. Pl.: 23 (1789)
Typ nomenklatoryczny
Arum L.
Gymnostachys anceps (Gymnostachydoideae)
Orontium wodne (Orontioideae)
Rzęsa drobna (Lemnoideae)
Monstera deliciosa (Monsteroideae)
Anthurium andraeanum (Pothoideae)
Anaphyllum sp. (Lasioideae)
Zamiokulkas zamiolistny (Zamioculcadoideae)
Obrazki kreteńskie (Aroideae)

Obrazkowate (Araceae Juss.) – rodzina roślin zielnych, rzadziej krzewów, należąca do rzędu obrazkowców (według systemu Reveala 2008) lub żabieńcowców (według systemu APG III i APG IV). Rośliny tu należące charakteryzują się kwiatostanem w formie kolby, której zazwyczaj towarzyszy podsadka w postaci spathy. Występują głównie w lasach tropikalnych, ale także w klimacie umiarkowanym. Rodzina obejmuje ok. 4025[1] gatunków skupionych w 115 rodzajach (wartości te jednak różnią się w zależności od ujęcia systematycznego). Nazwą potoczną rośliny z tej rodziny jest w wielu językach słowo "aroid" lub "arum". Duże znaczenie ekonomiczne jako roślina dostarczających bulw taro bogatych w skrobię ma kolokazja jadalna. Jadalne bulwy ma także m.in. żółtosocza strzałkowata, dziwidło Riviera, Cyrtosperma merkusii, u niektórych gatunków jadalne są także liście. Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, w krajach klimatu umiarkowanego często uprawiane jako doniczkowe (np. z rodzajów monstera, epipremnum, skrzydłokwiat), liczne są także popularnymi roślinami uprawnymi w stawach (np. orontium, czermień, cantedeskia) lub akwariach (np. zwartka, pistia). Anturium i cantedeskia są popularnymi roślinami wykorzystywanymi na kwiat cięty w kwiaciarstwie[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny o bardzo zróżnicowanej budowie, będącej adaptacją do siedlisk naziemnych, epifitycznych i wodnych. Osiągające różne rozmiary – od bardzo drobnych do okazałych, o pędach rosnących samodzielnie lub wspinających się po podporach lub unoszących się na powierzchni wody. W tym ostatnim przypadku (podrodzina Lemnoideae) pęd zredukowany jest do plechopodobnego członu, a jedynymi wyróżnialnymi organami są zredukowane kwiaty oraz korzeń. Wolfia z tej podrodziny to najmniejsza roślina kwiatowa[2]. Z kolei dziwidło olbrzymie ma organy podziemne o masie do 70 kg, kolbę kwiatostanową o długości ponad 1 m i podzieloną blaszkę liściową osiągającą 4 m średnicy[3]. Przeważają byliny o bulwiastych kłączach[3].
Liście
Zwykle zróżnicowane na ogonek liściowy i blaszkę (brak ogonka u Gymnostachys)[2], często dużych rozmiarów. Ogonek pochwiastą nasadą zwykle obejmuje łodygę[3]. Użyłkowanie zróżnicowane, zwykle pierzaste, ale czasem także dłoniaste lub równoległe[2].
Kwiaty
Zwykle drobne i niepozorne, skupione w kolbę na mięsistej osi kwiatostanu i otoczone pochwą. U części przedstawicieli kwiatostan jest pułapkowy – wabi owady zapylające, ale utrudnia im wydostanie się, dzięki czemu zapylają one większą liczbę kwiatów[3]. U pierwotnych obrazkowatych, przedstawicieli starszych linii rozwojowych kwiaty są obupłciowe, mają okwiat w dwóch okółkach liczących po dwa lub trzy listki, czasem barwne. W kwiatach takich pręciki wyrastają w dwóch okółkach wokół górnej, trójkomorowej zalążni. Większość przedstawicieli rodziny ma jednak kwiaty zredukowane, bez okwiatu i jednopłciowe[3]. Kwiaty żeńskie skupiają się zwykle w dolnej części kolby, a męskie w środkowej i górnej, przy czym czasem oddzielone są strefą kwiatów sterylnych[2].
Owoce
Mięsiste jagody[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodziny w systemie Cronquista (1982)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa arekowe (Arecidae Takht.), rząd obrazkowce (Arales Dumort.), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.)[4]

Pozycja rodziny w systemie Reveala (2007)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Magnoliopsida Brongn.), podklasa Alismatidae Takht., nadrząd Aranae Thorne ex Reveal, rząd obrazkowce (Arales Juss.), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.)[5].

Pozycja rodziny w systemie APG IV (2016)

Klasa okrytonasienne (ang. angiosperms), klad jednoliścienne (ang. monocots), rząd żabieńcowce (Alismatales), rodzina obrazkowate (Araceae)[6].

Miejsce obrazkowatych w drzewie filogenetycznym żabieńcowców
żabieńcowce

obrazkowate Araceae




kosatkowate Tofieldiaceae






żabiściekowate Hydrocharitaceae



łączniowate Butomaceae




żabieńcowate Alismataceae





bagnicowate Scheuchzeriaceae




onowodkowate Aponogetonaceae




świbkowate Juncaginaceae




Maundiaceae





posidoniowate Posidoniaceae




rupiowate Ruppiaceae



bałwanicowate Cymodoceaceae






zosterowate Zosteraceae



rdestnicowate Potamogetonaceae











Kladogram podrodzin wchodzących w skład obrazkowatych[1]
obrazkowate


Gymnostachydoideae



Orontioideae





Lemnoideae





Monsteroideae



Pothoideae





Lasioideae



Zamioculcadoideae



Aroideae






Wykaz rodzajów w poszczególnych podrodzinach[1][7]
Podrodzina Gymnostachydoideae Bogner & Nicolson
Podrodzina Orontioideae Mayo, Bogner & Boyce
Podrodzina rzęsowe Lemnoideae Engler[8]
Podrodzina Pothoideae Engler
Podrodzina Monsteroideae Schott
Podrodzina Lasioideae Engler
Podrodzina Zamioculcadoideae Bogner & Hesse
Podrodzina Aroideae Arn.
Rodzaje wymarłe

Dawniej do rodziny obrazkowatych zaliczano również rodzaj tatarak (Acorus), w nowszych podziałach systematycznych jest on jednak wyłączony w osobną rodzinę tatarakowatych (Acoraceae).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
  2. a b c d e f Maarten J. M. Christenhusz,‎ Michael F. Fay,‎ Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 118-120. ISBN 978-1-84246-634-6.
  3. a b c d e Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 568-569. ISBN 83-214-1305-6.
  4. The Taxonomicon: Araceae – A. Cronquist (1982) Magnoliophyta (Classification) (ang.). [dostęp 2010-08-19].
  5. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families (ang.). 2008-03-23. [dostęp 2010-08-19].
  6. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385. 
  7. P.C. Boyce & T.B. Croat: The Überlist of Araceae, Totals for Published and Estimated Number of Species in Aroid Genera. International Aroid Society, 10.01.2012. [dostęp 2012-02-20].
  8. Worldwide Lemnaceae Species List
  9. L. Nauheimer, P.C. Boyce: [http://www.researchgate.net/publication/257705978_Englerarum_%28Araceae_Aroideae%29_a_new_genus_supported_by_plastid_and_nuclear_phylogenies Englerarum (Araceae, Aroideae): a new genus supported by plastid and nuclear phylogenies]. Research Gate, 2015.
  10. J.G Bogner, G.L. Hoffman, K.R. Aulenback: A fossilized aroid infructescence, Albertarum pueri gen.nov. et sp.nov.. Canadian Journal of Botany.
  11. R.A. Stockey, G.W. Rothwell & K.R. Johnson: Cobbania corrugata gen. et comb. nov. (Araceae). American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].
  12. E.M. Friis, K.R. Pedersen, and P.R. Crane: [http://www.pnas.org/content/101/47/16565.full.pdf Araceae from the Early Cretaceous of Portugal: Evidence on the emergence of monocotyledons]. Department of Palaeobotany, Swedish Museum of Natural History. [dostęp 2012-03-15].
  13. F.A. Herrera, C.A. Jaramillo, D.L. Dilcher, S.L. Wing & C. Gomez-N: Fossil Araceae from a Paleocene Neotropical Rainforest in Colombia. American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]