Fok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy pojęcia żeglarskiego. Zobacz też: inne znaczenia tego wyrazu.
Umiejscowienie foka w przypadku kilku sztaksli przednich

Fok – w nomenklaturze żeglarskiej nazwa żagla i jeden z podstawowych elementów ożaglowania występujący w formie sztaksla przedniego bądź żagla przymasztowego.

Jako sztaksel wieszany jest na sztagu umiejscowionym najbliżej przedniego masztu. W przypadku większej liczby sztaksli przednich fok występuje jako ostatni, najbliżej masztu (w kolejności za lataczem, kliwrem i bomkliwrem). W odróżnieniu od genui kryje grota w nieznacznym stopniu bądź też wcale.

Na żaglowcach i większych jednostkach wielomasztowych fok może występować jako żagiel przymasztowy i wtedy jest to główny żagiel pierwszego masztu. Wyjątek stanowią jol i kecz, gdzie przednim masztem jest grotmaszt, a żagiel na nim to grotżagiel (grot).

Fokmasztem nazywamy pierwszy maszt od strony dziobu znajdujący się na większości jednostek pływających o napędzie żaglowym i posiadających co najmniej dwa maszty. Wyjątkiem są jednostki dwumasztowe, na których pierwszy maszt jest wyższy od drugiego. W tym wypadku pierwszy maszt nazywany jest grotmasztem a drugi bezanmasztem.

Obecnie przedrostek „fok-” zastępuje wcześniej stosowaną formę „for-” dla oznaczenia elementów ożaglowania, omasztowania i osprzętu pierwszego masztu (fokbramwanty, fokmarsreja).

Można wyróżnić następujące rodzaje foków ze względu na ich zastosowanie:

  • fok marszowy – podstawowy typ foka stosowany w standardowych warunkach żeglugowych dla danej jednostki pływającej
  • foki pasatowe – inaczej bliźniacze; zestaw dwóch symetrycznych foków stosowanych na kursach pełnych. Wystawiane są po jednym na każdą burtę i rozpinane dodatkowo bomami. Stosowane w warunkach wiatrowych do 7° w skali Beauforta.
  • fok wodny – inaczej spinakerowy, stawiany dodatkowo ze spinakerem jako żagiel wspomagający
  • balonfok – zamiennik foka marszowego stosowany przy słabych wiatrach (do 3° B) o zwiększonej powierzchni i zmodyfikowanym kroju
  • demoiselle – zamiennik foka marszowego przeznaczony do żeglugi przy bardzo słabych wiatrach (ok. 1° B)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lesław Furmaga, Józef Wójcicki: Mały słownik morski. Gdynia: Mitel International Ltd, 1993. ISBN 83-85413-73-1.
  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 406. ISBN 978-83-7020-358-0.