Fokker D.XXI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fokker D.XXI
Fokker D.XXI
Dane podstawowe
Państwo  Holandia
Producent Fokker
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja dolnopłat o konstrukcji mieszanej, podwozie klasyczne - stałe
Załoga 1
Historia
Data oblotu 27 marca 1936
Lata produkcji 1936 - 1939
Dane techniczne
Napęd 1 silnik gwiazdowy, 9-cylindrowy Bristol Mercury VIII
Moc 830 KM (619 kW)
Wymiary
Rozpiętość 11,00 m
Długość 8,20 m
Wysokość 2,95 m
Powierzchnia nośna 16,20 m²
Masa
Własna 1450 kg
Startowa 2000 kg
Osiągi
Prędkość maks. 460 km/h
Prędkość przelotowa 386 km/h
Pułap 11 350 m
Zasięg 950 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 karabiny maszynowe FN-Browning M-36 kal. 7,92 mm
Użytkownicy
Dania, Finlandia, Hiszpania, Holandia, Niemcy
Rzuty
Rzuty samolotu

Fokker D.XXI - holenderski samolot myśliwski z okresu II wojny światowej, zbudowany w wytwórni Fokker.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1934 roku ogłoszono konkurs na budowę nowego samolotu myśliwskiego dla lotnictwa Armii Indii Holenderskich. Wytwórnia Fokker zgłosiła na konkurs dwa projekty, dwupłatowego D.XIX będącego udoskonaloną wersją samolotu Fokker D.XVII oraz dolnopłatu oznaczonego jako Ontwerp 112, który został opracowany przez Ericha Schatzkiego.

W 1935 roku podpisano kontrakt na budowę prototypu drugiego z samolotów, który otrzymał oznaczenie D.XXI. Prototyp wykonał swój pierwszy lot 27 marca 1936. Próby samolotu wykazały, że posiada on dobre warunki lotne i dostateczne osiągi, lecz dowództwo lotnictwa Armii Indii Holenderskich zmieniło wtedy swoją koncepcję obrony i zrezygnowało z jego zakupu. Jednak już w listopadzie 1936 roku minister obrony Holandii polecił prowadzenie dalszych badań.

Gdy okazało się, że nowy samolot Koolhoven F.K.58 będzie gotowy dopiero pod koniec 1938 roku, holenderskie siły powietrzne zamówiły 36 samolotów D.XXI. Produkcja samolotów zakończono w 1939 roku. W 1937 roku zbudowano również dwa samoloty tego typu z przeznaczeniem dla lotnictwa Danii, które były wyposażone w silnik Bristol Mercury VI-S o mocy 645 KM i uzbrojone w 2 karabiny maszynowe DISA kal. 8 mm. W tym samym czasie zbudowano także 7 samolotów dla lotnictwa Finlandii, które zostały uzbrojone w 4 karabiny maszynowe Vickers kal. 7,7 mm. Łącznie w Holandii zbudowano w latach 1936 - 1939 46 samolotów D.XXI.

W Danii, która zakupiła licencję na budowę 10 samolotów, w 1939 roku zbudowano jeszcze trzy samoloty tego typu, które nosiły oznaczenie Typ III J. Również w Finlandii w latach 1938 - 1944 produkowano samoloty D.XXI na licencji, gdzie zbudowano ich 90. Część samolotów wyprodukowanych w Finlandii została przystosowanych do działań rozpoznawczych.

Użycie w lotnictwie[edytuj | edytuj kod]

Holandia[edytuj | edytuj kod]

Samoloty D.XXI znalazły się na wyposażeniu trzech dywizjonów myśliwskich: 1 Dywizjonu (1. JaVA) bazującego na lotnisku De Kooy, 2 Dywizjonu (2. JaVA) bazującego na lotnisku Schiphol i 5 Dywizjonu (5. JaVA) bazującego na lotnisku Ypenburg.

Już we wrześniu 1939 roku samoloty te zestrzeliły pierwszy niemiecki samolot Junkers Ju 88, który naruszył przestrzeń powietrzną neutralnej Holandii. Później jeszcze kilkakrotnie walczyły z samolotami niemieckimi, jak również brytyjskimi, które przekroczyły granice holenderskie.

W momencie ataku wojsk niemieckich na Holandię w maju 1940, w lotnictwie holenderskim znajdowały się 32 samoloty tego typu, z tego 29 sprawnych. Wzięły one udział w walkach z samolotami Luftwaffe, w trakcie których uzyskano 16 zwycięstw oraz 17 prawdopodobnie. Zniszczonych zostało 20 samolotów.

Kilka z samolotów dostało się w ręce Niemców i przynajmniej jeden samolot tego typu (numer boczny 215) otrzymał niemieckie znaki rozpoznawcze i był testowany przez Luftwaffe. Później przekazano go do berlińskiego Muzeum Lotnictwa, gdzie był eksponowany nieopodal polskiego PZL P.11. Egzemplarz ten najprawdopodobniej został zniszczony podczas bombardowania Muzeum w 1943 roku.

Finlandia[edytuj | edytuj kod]

Samoloty D.XXI w barwach lotnictwa fińskiego

Finowie posiadali 97 maszyn tego typu i z powodzeniem wykorzystali je w wojnie zimowej na przełomie 1939- 1940. W początkowym okresie wojny samoloty te dobrze się spisywały w fińskich warunkach, jednak wraz z wprowadzeniem do walki nowych radzieckich myśliwców, ujawniły się jego wady, do których należały zbyt mała moc silnika i słabe uzbrojenie.

Dania[edytuj | edytuj kod]

W lotnictwie Danii służyło 8 samolotów Fokker D.XXI (4 samoloty nie zostały wprowadzone do do służby liniowej)[1] W czasie zajmowania Danii w 1940 roku przez wojska niemieckie, podczas ataku I/ZG1 w dniu 9 kwietnia na lotnisko Vaerløse 11 samolotów różnych typów zostało zniszczonych na ziemi, a 14 uszkodzonych.

W późniejszym okresie samoloty lotnictwa duńskiego znalazły się na Kløvenmarken, gdzie były składowane. W 1943 roku zostały przejęte przez Niemców i prawdopodobnie zezłomowane.

Przypisy

  1. Przemysław Skulski. Lotnictwo duńskie w 1940 roku. „Technika wojskowa Historia Nr 2/2010”, s. 43. Magnum-X. ISSN 2080-9743. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysław Skulski: Fokker D.21. Wrocław: ACE Publication, 1999. ISBN 8386153792.
  • Janusz Ledwoch: Fokker D XXI. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 1995. ISBN 83-86209-34-8.
  • The German occupation of Denmark [1]