Freedom fries

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budka z freedom fries na festiwalu w USA

Freedom Frieseufemizm o podstawie politycznej, zastępujący wyrażenie French fries w kulturze USA na początku XXI w. W 2003 roku, gdy Francja sprzeciwiła się udziałowi w II wojnie w Zatoce Perskiej, ówczesny przewodniczący Izby Reprezentatywnej Stanów Zjednoczonych, Bob Ney nakazał wprowadzenie takiej zmiany w stołówce kongresu USA. Na początku niektóre prywatne restauracje wsparły decyzję zmieniając także w swoich menu French toast na Freedom toast[1]. Wyrażenia te po cichu wyszły z użycia w 2006 r., kiedy wojna w Iraku spotkała się z krytycyzmem publicznym[2].

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Inwazja na Irak[edytuj | edytuj kod]

Od czasów I wojny w zatoce perskiej (2 sierpnia 1990 roku) stosunki pomiędzy USA a Irakiem pozostawały bardzo chłodne. Przez kolejne lata sytuacja robiła się coraz bardziej napięta, aż w końcu po ataku na World Trade Center, Amerykanie domagali się działań wojennych. W lutym 2003 roku opinię tę wyraziło 64% obywateli USA[3]. Przed samą inwazją rozpoczętą 20 marca 2003 roku bombardowaniem na Bagdad, prezydent George W. Bush ogłosił, że poprowadzi wielonarodowe siły zbrojne do walki w Iraku (Coalition of the willing)[4]. Francja nie zgodziła się jednak na udział w inwazji. Ówczesny francuski prezydent Jacques Chirac powiedział (w wolnym tłumaczeniu) „Dla nas wojna to zawsze dowód porażki, oraz najgorszy ze sposobów na rozwiązanie problemów, więc zrobimy wszystko, aby tego uniknąć”[5].

Pierwsza zmiana[edytuj | edytuj kod]

Protest zapoczątkował właściciel jednej z restauracji w Karolinie Północnej, motywujący swoją zmianę podobnymi akcjami związanymi ze sprzeciwem wobec Niemiec w trakcie I wojny światowej, kiedy zmieniono nazwy kapusty kwaszonej (na liberty cabbage) oraz frankfurterek na hot-dogi[6]. Owa restauracja uzyskała znak handlowy „Freedom fries”[7].

Adaptacja przez Izbę Reprezentantów[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w kongresie dotyczyły tylko trzech stołówek Izby Reprezentantów USA, menu w stołówkach senatu pozostały nienaruszone[1][8]. Zmiany nie wymagały głosowania gdyż placówki podlegały bezpośrednio pod przewodniczącego izby Boba Neya. Ten, opierał się na liście napisanym przez współpracownika Waltera B. Jones Jr. w którym sugerował wycofanie słów French, ponieważ jak powiedział (w wolnym tłumaczeniu) „Po raz kolejny, nasi dzielni obywatele w naszym wojsku ryzykują swoje życia, aby zapewnić wolność i bezpieczeństwo innym, i po raz kolejny Francuzi siedzą bezczynnie”[9].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Wiele obywateli USA wyraziło pozytywną opinię o wprowadzonych eufemizmach. Nancy White, matka 21-letniego żołnierza w Kuwejcie powiedziała: „To pokazuje że nasz kraj, oraz rząd interesują się obywatelami w wojsku”[10]. Prawnik, Bob Dillinger stwierdził, że tysiące żołnierzy USA zginęło za Francję podczas I i II wojny światowej, więc mogliby oni chociaż wesprzeć Amerykę podczas walki z terroryzmem. „Myślę, że to dobry pomysł, nie napiję się także Grey Goose (wódka) ponieważ jest francuska” – powiedział. Niektórzy Amerykanie stwierdzili jednak że było to niepotrzebne i głupkowate[10].

Oświadczenie ambasady francuskiej[edytuj | edytuj kod]

Menu stołówki po zmianach

Ówczesna dyrektor ds. komunikacji w ambasadzie Francji w Stanach Zjednoczonych, Nathalie Loiseau oświadczyła, że „ta zmiana była bardziej absurdalna niż dotkliwa, do Ambasady codziennie dzwoni od 200 do 800 Amerykanów w sprawie wojny w Iraku. Większość wspiera postawę Francji. (...) poza tym frytki pochodzą z Belgii, nie Francji” – dodała[10].

Freedom fries w mediach oraz kulturze[edytuj | edytuj kod]

Artysta Robert Plant w 2005 roku wydał utwór pt. Freedom Fries, tekst krytykuje idee wojny, a ostatnia zwrotka prześmiewa się ze zmiany określenia frytek:

Freedom fries and burns and scars

The liberator goes too far

Freedom fries and screams and yells

The promised land is promised hell[11]

Wyemitowany 15 marca 2003 roku odcinek programu Saturday Night Live, w satyrycznej części Weekend Update with Jimmy Fallon & Tina Fey, także wyśmiał decyzję kongresu. Fey zażartowała, że we Francji na American Cheese teraz mówi się idiot cheese, po czym Fallon odparł „Zaufajcie mi! Oni teraz się z nas śmieją French fries nawet nie są francuskie. Pochodzą z Belgii!”[12].

Wycofanie zmiany[edytuj | edytuj kod]

Latem 2006 roku, po cichu do menu stołówek w Kapitolu powróciły French fries oraz French toast. Stało się to za sprawą nowo wybranego przewodniczącego – Verna Ehlersa[13]. Bob Ney został skazany, oraz wycofany ze stanowiska po uznaniu go winnym w skandalu z udziałem Jacka Abramoffa[14]. Ehlers spytany o powód wycofania zmiany odpowiedział „To nic wielkiego, żadna nowość”[13]. Walter B. Jones Jr., wcześniej sam sugerujący wycofanie słowa French, oznajmił że „Chciałbym, żeby ta sytuacja nigdy nie miała miejsca”[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sean Loughlin CNN Washington Bureau, CNN.com – House cafeterias change names for 'french' fries and 'french' toast – Mar. 12, 2003, edition.cnn.com [dostęp 2018-01-28].
  2. The Washington Times, Hill fries free to be French again, „The Washington Times” [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  3. Druga wojna w Zatoce Perskiej – sukces i gorycz „stabilizacji” (cz. 1) – Histmag.org [dostęp 2018-01-28].
  4. CNN.com – Bush: Join 'coalition of willing' – Nov. 20, 2002, edition.cnn.com [dostęp 2018-01-28].
  5. Staff, France and Germany unite against Iraq war, the Guardian, 22 stycznia 2003 [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  6. French fries back on House menu, 2 sierpnia 2006 [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  7. Trademark Status & Document Retrieval, tsdr.uspto.gov [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  8. Sheryl Gay Stolberg, THREATS AND RESPONSES: WASHINGTON TALK; An Order of Fries, Please, But Do Hold the French, „The New York Times”, 12 marca 2003, ISSN 0362-4331 [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  9. House Now Serving 'Freedom Fries', „Fox News”, 11 marca 2003 [dostęp 2018-01-28] (ang.).
  10. a b c French fries? Mais non, Congress calls em freedom fries, gannettonline.com [dostęp 2018-01-29].
  11. Robert Plant – Freedom Fries Lyrics | SongMeanings, SongMeanings [dostęp 2018-01-29] (ang.).
  12. Weekend Update with Jimmy Fallon & Tina Fey, snltranscripts.jt.org [dostęp 2018-02-07].
  13. a b Fries are French again on Capitol Hill, „msnbc.com”, 2 sierpnia 2006 [dostęp 2018-02-07] (ang.).
  14. Former Ney aide pleads guilty in scandal, „msnbc.com”, 26 lutego 2007 [dostęp 2018-02-07] (ang.).
  15. Jamie Wilson, French fries protester regrets war jibe, the Guardian, 24 maja 2005 [dostęp 2018-02-07] (ang.).