Karolina Północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karolina Północna
State of North Carolina
stan
12. stan od 21 listopada 1789
ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Esse quam videri
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Raleigh
Kod ISO 3166-2 US-NC
Gubernator Roy Cooper (D)
Powierzchnia 139 391[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

10 273 419[2]
• gęstość 63,80 os./km²
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Położenie na mapie {{{nazwa 2. mapy}}}
[[Plik:{{{2. mapa}}}|240x240px|alt=Położenie na mapie|]]
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku
Karolina Północna – mapa fizyczna z granicami hrabstw

Karolina Północna (ang. North Carolina)(wymowa:/ˌnɔrθ kærəˈlaɪnə/ i) – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, graniczący od północy z Wirginią od południa z Georgią i Karoliną Południową, a od zachodu z Tennessee. Granicę wschodnią stanowi Ocean Atlantycki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

4 lipca 1584 na wybrzeżu dzisiejszej Karoliny Północnej wylądowała angielska ekspedycja pod wodzą Philipa Amadasa i Arthura Barlowa z zadaniem założenia kolonii. W 1585 założono pierwszą kolonię na wyspie Roanoke która jednak nie przetrwała (tzw. Zaginiona Kolonia). Pierwsi stali angielscy osadnicy przybyli z sąsiedniej Wirginii na początku XVII wieku. Od 1663 do 1712 istniała kolonia pod nazwą Province of Carolina, ustanowiona na podstawie przywilejów wydanych przez króla Anglii Karola II Stuarta i nazwana na cześć jego ojca Karola I Stuarta. Około 1712 kolonia ta formalnie podzieliła się na Karolinę Północną i Karolinę Południową (faktycznie te dwie części rozwijały się samodzielnie od początku europejskiego osadnictwa). 21 listopada 1789 kolonia ratyfikowała Konstytucję Stanów Zjednoczonych. Podczas wojny secesyjnej Karolina Północna była jednym ze stanów Konfederacji. 17 grudnia 1903 na mierzei między miejscowościami Kitty Hawk a Kill Devil Hills miał miejsce pierwszy lot samolotu konstrukcji braci Wright[3][4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Stan rozciąga się od Atlantyku na wschodzie do Appalachów na zachodzie. Główne rzeki to Roanoke, Pee Dee, i Black. Stan ma klimat podzwrotnikowy, na wybrzeżu zwrotnikowy morski, średnia temperatura wynosi 19 stopni. 5 największych miast to Charlotte, Raleigh, Greensboro, Winston-Salem i Durham. Stan podzielony jest na 100 hrabstw.

Największe miasta Karoliny Północnej[5]
Lp. Miasto Ludność
(2017)
1 Charlotte 859 035
2 Raleigh 464 758
3 Greensboro 290 222
4 Durham 267 743
5 Winston-Salem 244 605
6 Fayetteville 209 889
7 Cary 165 904
8 Wilmington 119 045
9 High Point 111 513
10 Greenville 92 156

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Karolina Północna liczy 9 535 483 mieszkańców, co oznacza wzrost o 1 486 173 (18,5%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,9% populacji, 22,4% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,9% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,3% ludności stanu stanowią kobiety[6].

Język[edytuj | edytuj kod]

Najpowszechniej używanymi językami są[7]:

  • język angielski – 89,66%
  • język hiszpański – 6,93%
  • język francuski – 0,32%
  • język niemiecki – 0,27%.

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 2010 roku, 70,8% mieszkańców stanowiła ludność biała (63,1% nie licząc Latynosów), 22,2% to Murzyni lub Afroamerykanie, 3,1% to Azjaci, 2,2% miało rasę mieszaną, 1,6% to rdzenna ludność Ameryki, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 9,5% ludności stanu[6].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia afroamerykańskiego, niemieckiego (10,4%), angielskiego (9,4%), irlandzkiego (8,6%), meksykańskiego (5,3%) i szkockiego (5%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia włoskiego, francuskiego, polskiego (141 tys.), afrykańskiego, holenderskiego i portorykańskiego. Wśród Azjatów najliczniejsi są Indyjczycy, Chińczycy i Wietnamczycy[8].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 2014[9][10]:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Senatorzy reprezentujący stan to Richard Burr (R) i Kay Hagan (D). Z wyjątkiem 1976 , w wyborach prezydenckich od 1968 do 2004 w stanie wygrywał kandydat Partii Republikańskiej. W 2008 w stanie nieznacznie wygrał Barack Obama.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Produkt krajowy brutto Karoliny Północnej w 2015 osiągnął wartość 442,5 mld USD[11], co uplasowało stan na 10. miejscu w Stanach Zjednoczonych[11]. Roczny wzrost PKB w 2016 wyniósł 1,6% co sprawiło że był nieznacznie powyżej średniej krajowej (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[12]. W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 wyniósł on 44 327 co uplasowało stan na 32. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577USD)[13].

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet Karoliny Północnej składa się z 17 uczelni. Wśród nich największą renomą cieszy się Uniwersytet Karoliny Północnej w Chapel Hill, najstarszy uniwersytet stanowy w Stanach Zjednoczonych, a innym znanym jest Uniwersytet Stanu Karolina Północna. Najbardziej znaną uczelnią prywatną jest Uniwersytet Duke’a (w Durham).

Karolina Północna była jednym z dwóch pierwszych stanów (obok Pensylwanii), w których konstytucji pojawił zapis o utworzeniu uniwersytetu stanowego (1776).

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

  • Liczba parków stanowych: 30
  • Dewiza: Esse Quam Videri (Prawda ważniejsza niż pozory)
  • Przydomek: The Tar Heel State (Stan Wysmołowanej Pięty) – według przekazów żołnierze Karoliny Północnej podczas wojny domowej wygrażali chcącym umknąć z pola bitwy, że wysmołują im pięty, by wytrwali
  • Symbole: sosna, kardynały, dereń
  • Parki narodowe i atrakcje turystyczne: Park Narodowy Great Smoky Mountains, Blue Ridge Parkway

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: North Carolina, census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Wright Brothers National Memorial (ang.). Outer Banks. [dostęp 2018-12-18].
  4. National Memorial (ang.). National Park Service. [dostęp 2018-12-18].
  5. Biggest Cities in North Carolina, biggestuscities.com [dostęp 2019-01-22].
  6. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: North Carolina; UNITED STATES, census.gov [dostęp 2019-01-22] (ang.).
  7. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-22].
  8. U.S. Census Bureau, American FactFinder - Results, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-22] (ang.).
  9. Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics [w:] Pew Research Center [online] [dostęp 2019-01-13] (ang.).
  10. State Membership Report - North Carolina, thearda.com [dostęp 2019-01-13].
  11. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 201-10-29].
  12. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016 (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 201-10-29].
  13. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state (ang.). The Statistics Portal. [dostęp 201-10-29].