Głuptak niebieskonogi

Głuptak niebieskonogi
	Sula nebouxii
	Milne-Edwards, 1882
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	głuptakowe
Rodzina	głuptaki
Rodzaj	Sula
Gatunek	głuptak niebieskonogi
Synonimy
	Sula nebouxi Milne-Edwards, 1882; Sula gossi Goss, 1888;
	Sula nebouxi Milne-Edwards, 1882; Sula gossi Goss, 1888;
Podgatunki
	S. n. nebouxii Milne-Edwards, 1882; S. n. excisa Todd, 1948;
	S. n. nebouxii Milne-Edwards, 1882; S. n. excisa Todd, 1948;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; kolonie lęgowe zasięg występowania na oceanie
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Głuptak niebieskonogi^[4], gap niebieskonogi (Sula nebouxii) – gatunek dużego ptaka morskiego z rodziny głuptaków (Sulidae), zamieszkujący zachodnie wybrzeże i przybrzeżne wyspy Meksyku, Ameryki Centralnej i Południowej oraz wyspy Galapagos. Nie jest zagrożony.

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1882 roku Alphonse Milne-Edwards. Autor nadał mu nazwę Sula nebouxii^[2]^[5], która obowiązuje do tej pory^[4]^[6]^[7]. Jako miejsce typowe wskazał amerykańskie wybrzeże Pacyfiku^[2]^[5]; holotyp prawdopodobnie pozyskano w Chile^[2].

Etymologia

Sula: norweska nazwa Sula dla głuptaków, od staronordyjskiego Súla^[8].
nebouxii: Adolphe Simon Neboux (1806–1885), francuski chirurg służący w marynarce francuskiej, odkrywca i przyrodnik^[9]; w 1839 roku przywiózł holotyp tego gatunku z wyprawy okrętem „Vénus”^[5].

Podgatunki

Wyróżnia się dwa podgatunki S. nebouxii^[6]^[7]^[10]:

S. n. nebouxii Milne-Edwards, 1882
S. n. excisa Todd, 1948

Charakterystyka

Wygląd zewnętrzny: Samice nieco większe od samców. Głowa brązowawa, biało prążkowana, na części twarzowej naga, szaroniebieska skóra. Jasnoniebieskie nogi. Długie, brązowe skrzydła. Pierś i spodnia część ciała oraz środkowe sterówki białe. Dziób niebieskawy, ma ząbkowane krawędzie ułatwiające chwytanie ryb^[11].
Rozmiary: długość ciała 76–84 cm^[10]
rozpiętość skrzydeł ok. 152 cm^[10]^[11]
Masa ciała: ok. 1,3–1,8 kg
Zachowanie: Żyje samotnie lub w stadach.
Długość życia: W niewoli około 18 lat^[11].

Występowanie

Zasięg występowania

Poszczególne podgatunki zamieszkują^[6]:

S. n. nebouxii – wyspy i wybrzeża we wschodniej części Pacyfiku od północno-zachodniego Meksyku do północno-zachodniego Peru. W razie deficytu pożywienia zapuszcza się do Kalifornii (USA) i północnego Chile^[3].
S. n. excisa – Galapagos.

Środowisko

Tropikalne i subtropikalne suche wyspy na Pacyfiku^[11].

Pożywienie

Żywi się rybami, po które nurkuje, czasem z dużej wysokości^[11]. Zjada także kałamarnice^[3]. Poluje pojedynczo, parami lub w większych grupach – ptaki współpracują wtedy ze sobą przy chwytaniu zdobyczy^[11].

Lęgi

Zachowania godowe: Samiec odbywa loty godowe wokół terytorium oraz tańczy przed samicą prezentując swoje niebieskie nogi. Przynosi samicy materiał na gniazdo^[11].
Gniazdo: Na ziemi. Gniazduje kolonijnie, ale zachowuje dystans pomiędzy poszczególnymi gniazdami.
Jaja: Samica składa 2–3 jaja^[11].
Wysiadywanie: Jaja są wysiadywane przez oboje rodziców przez ok. 41 dni. Jako że głuptak niebieskonogi nie posiada plamy lęgowej (fragmentu nagiej skóry na brzuchu), ogrzewa jaja stopami^[11].
Pisklęta: Aż do wieku 1 miesiąca pisklęta nie potrafią kontrolować temperatury swojego ciała, muszą więc być często karmione.

Status zagrożenia i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN głuptak niebieskonogi jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2019 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji na ponad 90 tysięcy dorosłych osobników, a jej trend oceniła jako umiarkowanie spadkowy^[3]. Na wyspach Galapagos gatunek jest prawnie chroniony^[11].

Przypisy

↑ Sula nebouxii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 D. Lepage: Blue-footed Booby Sula nebouxii. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2022-11-23]. (ang.).
1 2 3 4 BirdLife International, Sula nebouxii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Sulidae Reichenbach, 1849 – głuptaki – Gannets and boobies (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-14].
1 2 3 A. Milne-Edwards. Recherches sur la faune des régions australes. „Annales des sciences naturelles”. ser. 6, t. 13, s. 36–37, 1882. (fr.).
1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ Sula, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2019-01-08] (ang.).
↑ Nebouxi, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2019-01-08] (ang.).
1 2 3 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 323, ISBN 84-87334-10-5 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 M. Harris: Sula nebouxii. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. 2001. [dostęp 2026-08-14]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
Blue-footed Booby. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Sula nebouxii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[avibase-2] 1 2 3 4 5 D. Lepage: Blue-footed Booby Sula nebouxii. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2022-11-23]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 4 BirdLife International, Sula nebouxii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-4] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Sulidae Reichenbach, 1849 – głuptaki – Gannets and boobies (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-14].

[oryg-5] 1 2 3 A. Milne-Edwards. Recherches sur la faune des régions australes. „Annales des sciences naturelles”. ser. 6, t. 13, s. 36–37, 1882. (fr.).

[ioc-6] 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[avilist-7] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[8] Sula, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2019-01-08] (ang.).

[9] Nebouxi, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2019-01-08] (ang.).

[HBW1-10] 1 2 3 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 323, ISBN 84-87334-10-5 .

[adw-11] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 M. Harris: Sula nebouxii. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. 2001. [dostęp 2026-08-14]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]