Gislebertus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tympanon z Sądem Ostatecznym, katedra w Autun
Fragment tympanonu z fasady zach. w Autun - ważenie dusz
Ewa, obecnie w Musée Rolin, Autun

Gislebertus (XII wiek) – francuski rzeźbiarz romański.

Na podstawie badań Jerzego (George'a) Żarneckiego została mu przypisana prawie cała dekoracja rzeźbiarska katedry Saint-Lazare w Autun z lat ok. 1120-1135. Badacz powiązał również tego rzeźbiarza z pojedynczymi rzeźbami z Cluny i Vézelay, gdzie jego zdaniem Gislebertus zaczynał swoją działalność[1]. Twórczość Gislebertusa wywodzi się z kręgu Cluny. Zdaniem Willibalda Sauerländera Gislebertus rysuje delikatniej, powściągliwiej od niespokojnego twórcy tympanonu w Vézelay. Cieszy go praca nad detalem, czego nie można powiedzieć o rzeźbiarzach kluniackich. Lubi też smukłe, drobne postacie o miękkich ruchach[2].

Imię rzeźbiarza zachowało się w podpisie, widniejącym w tympanonie głównego portalu w zachodniej fasadzie katedry w Autun: Gislebertus hic fecit (Gislebertus to zrobił). Tympanon, wyrzeźbiony ok. 1130 roku[3], przedstawia scenę Sądu Ostatecznego o oryginalnych i indywidualnych rozwiązaniach[2]. Z prawej strony znajduje się scena ważenia dusz z podobnymi do szkieletów diabłami i niezwykle wysmukłym Archaniołem Michałem, w którego płaszczu chronią się ludzie. Wściekłość demonów i rozpacz potępionych kontrastuje ze szczęśliwością zbawionych.

W północnym portalu katedry, w scenie Grzechu Pierworodnego, znajdowała się pierwotnie rzeźba Ewy (obecnie Musée Rolin, Autun). Jest to półleżąca, naga postać w prostokątnym polu, częściowo przysłonięta przez otaczającą ją roślinność. Lewą ręką sięga po jabłko.

Przypisy

  1. J. Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa: PWN, 2004, ISBN 83-01-14301-0, s. 140.
  2. 2,0 2,1 W. Sauerländer, Rzeźba średniowieczna, Warszawa 1978, s. 66-67.
  3. Jacek Dębicki: Zachodni portal katedry Świętego Łazarza w Autun. Studium historii sztuki i historii idei. Kraków: 2002, s. 19.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Białostocki Jan, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa: PWN, 2004, ISBN 83-01-14301-0.
  • Sauerländer Willibald, Rzeźba średniowieczna, Warszawa 1978.
  • Dębicki Jacek, Zachodni portal katedry Świętego Łazarza w Autun. Studium historii sztuki i historii idei, Kraków 2002.

Literatura dodatkowa

  • D. Grivot, G. Zarnecki, Z. Grivot, Gislebertus. Sculptor of Autun, Hacker Art Books, 1985.
  • D. Denny, The Last Judgment Tympanum at Autun: Its Sources and Meaning, Speculum 57/3 (1982), s. 532-547.
  • D. Grivot, Gislebertus sculptor of Autun, London 1961.
  • L. Seidel, Lazarus, Gislebertus, and the cathedral of Autun, [w:] Legends in limestone, Chicago 1999.
  • J. Zink, Zur Ikonographie der Portalskulptur der Kathedrale Saint-Lazare in Autun, München 1989.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]