Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona
Symbol zabytku nr rej. A-916 z 24.05.2010[1]
Ilustracja
Budynek od strony ul. Jagiellońskiej
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Jagiellońska 28
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona”
Ziemia52°15′09,15″N 21°02′04,99″E/52,252542 21,034719
Tablica na budynku

Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona – zabytkowy budynek znajdujący się przy ulicy Jagiellońskiej 28 w warszawskiej dzielnicy Praga-Północ. Siedziba Teatru Baj i Przedszkola nr 163.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Budynek został wzniesiony w latach 1911–1914 z inicjatywy ówczesnego przewodniczącego warszawskiej gminy żydowskiej Michała Bergsona. Projekt budynku wykonali żydowscy architekci Henryk Stifelman i Stanisław Weiss. Wewnątrz mieściły się ośrodki wychowawczo-oświatowe, takie jak ochronka dla dzieci, szkoła żydowska i in. W jednym z większych pomieszczeń znajdowała się synagoga dla personelu oraz wychowanków.

Budynek swoją oryginalną funkcję pełnił do 1940, kiedy wszyscy pracownicy oraz podopieczni zostali przesiedleni do getta warszawskiego. Po wojnie w jednym z pomieszczeń budynku znajdowała się siedziba Wojewódzkiego Komitetu Żydów w Polsce. W latach 1948–1950 synagoga została przebudowana i zaadaptowana na potrzeby Teatru Żydowskiego im. Estery Racheli Kamińskiej według projektu Eleonory Sekreckiej.

Od 1954[2] siedziba Teatru Baj, który zajmuje główną część budynku od strony ul. Jagiellońskiej, czwarte piętro i poddasze[3]. Główna sala widowiskowa na 180 miejsc znajduje się na pierwszym piętrze[4]. W skrzydle południowo-wschodnim mieści się Przedszkole nr 163[3].

Budynek jest własnością miasta[4]. W 2010 został wpisany do rejestru zabytków[1]. W latach 2018–2020 przeprowadzono gruntowny remont budynku[4].

Budynek zachował swój oryginalny wygląd i jest jednym z nielicznych idealnie zachowanych zabytków kultury żydowskiej w Warszawie. Na fasadzie głównej zachowała się oryginalna tablica z napisem: Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2020 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 14. [dostęp 2020-11-24].
  2. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1999, s. 55. ISBN 83-909794-6-2.
  3. a b Kamienica Bergsona odzyskała blask. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl, 9 września 2020. [dostęp 2020-11-24].
  4. a b c Tomasz Urzykowski. Teatr Baj jak z bajki. „Gazeta Stołeczna”, 28 grudnia 2020. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]