Gołąb zatokowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąb zatokowy
Columba malherbii[1]
J. Verreaux & E. Verreaux, 1851[2]
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina gołębie
Rodzaj Columba
Gatunek gołąb zatokowy
Synonimy
  • Turturoena malherbii (J. Verreaux & E. Verreaux, 1851)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Gołąb zatokowy[4] (Columba malherbii) – gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Ptak ten występuje na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej. Gatunek słabo poznany, bliski zagrożenia wyginięciem.

Występowanie[edytuj]

Gołąb zatokowy występuje na Wyspie Świętego Tomasza, Wyspie Książęcej oraz wyspie Pagalu[5][6][7].

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Gatunek po raz pierwszy opisany przez J. i E. Verreauxów w 1851 roku na łamach czasopisma Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée[2]. Jako miejsce typowe autorzy wskazali błędnie Gabon[2]. W rzeczywistości holotyp został znaleziony na Wyspie Świętego Tomasza[8]. Takson ten wraz z gołębiem szarogłowym (C. delegorguei) i gołębiem lśniącym (C. iriditorques) czasami są uznawane za jeden gatunek[9]. Okazjonalnie te trzy gatunki umieszczane są w podrodzaju Turturoena[6]. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków[5][6].

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa columba – „gołąb”. Epitet gatunkowy honoruje profesora Alfreda Malherbe'a (1804-1866) francuskiego prawnika i ornitologa[10].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała 28 cm[6]. Podobny do gołębia lśniącego, ale kołnierz na tyle szyi i górna okrywa koloru opalizującego zielonego lub różowego na ciemnopopielatym tle. Łopatki, ukryte części skrzydeł, grzbiet do górnych części skrzydeł czarniawe z zielonkawym połyskiem. Gardło, piersi i brzuch koloru szarego, kuper i dolna część ogona ruda z szarym nalotem. Górna część ogona ciemnoszara, zewnętrzne sterówki jasno-ochrowe. Tęczówki jasnoszare, dziób szary, nogi czerwone. Samica podobna do samca, ale spód jest ciemnoszary, piersi i górna część brzucha ochrowe, dolna część ogona i kuper rude z szarym odcieniem. U osobników młodocianych kołnierz na szyi mniejszy i nie tak opalizujący, czoło jasnoszare, górne części ciała ochrowe lub rude[6].

Ekologia[edytuj]

Siedlisko i pokarm[edytuj]

Gatunek osiadły, na Pagalu zamieszkujący głęboko w lesie do wysokości 400-500 m n.p.m.[6]. Na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, występuje w lasach i na plantacjach. Na Wyspie Świętego Tomasza częściej obserwowany w pobliżu siedlisk ludzkich, w cienistych lasach i terenach niezalesionych[6]. W lasach wysokim drzewostanie nie występuje[11].

Gołąb zatokowy pokarm zdobywa od 3 do 16 m nad ziemią, w środkowej warstwie drzew[6]. Na Wyspie Świętego Tomasza żywi się owocami krzewu z gatunku Cestrum laevigatum które rosną w żywopłotach na terenach gospodarczych[6]. Obserwowano pojedyncze osobniki jak i grupy liczące do 7 ptaków[6].

Rozród[edytuj]

Solidna platforma budowana jest od 5 do 12 m nad ziemią na drzewach w wtórnym lesie, na koralodrzewie lub drzewach kakaowych znajdujących się na plantacjach[6]. Brak informacji na temat rozrodu i wychowu młodych.

Status i ochrona[edytuj]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT (bliski zagrożenia)[3]. Wielkość populacji nie jest oszacowana, ale gatunek ten nadal jest rozpowszechniony i uważa się go za dość powszechny na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej[7]. Głównymi zagrożeniami dla tego ptaka jest presja związana z polowaniem jak i chwytaniem żywych osobników do klatek[7].

Przypisy

  1. Columba malherbii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c J. Verreaux. E. Verreaux. Description d'espèces nouvelles d'oiseaux du Gabon (côte occidentale d'Afrique). „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 2° Série. 3, s. 514, 1851 (fr.). 
  3. a b BirdLife International 2012, Columba malherbii [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-27] (ang.).
  4. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1820 - gołębie (wersja: 2015-10-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-10-27].
  5. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Pigeons (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-10-27].
  6. a b c d e f g h i j k L.F. Baptista, P.W. Trail, H.M. Horblit: Sao Tome Bronze-naped Pigeon (Columba malherbii). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-10-27]. (ang.)
  7. a b c A. Symes: Sao Tome Bronze-naped Pigeon Columba malherbii. BirdLife International. [dostęp 2015-10-27].
  8. J.L. Peters: Check-list of birds of the world. Cz. 3. Cambridge: Harvard University Press, 1937, s. 74. (ang.)
  9. R.J. Dowsett, A.D. Forbes-Watson: Checklist of birds of the Afrotropical and Malagasy regions. Cz. 1: Species limits and distribution. Liège: Tauraco Press, 1993, s. 1-374. ISBN 287225000X. (ang.)
  10. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-10-27]. (ang.)
  11. M. Carvalho, J.E. Fa, F.C. Rego, R.F. de Lima, R.F., G. Santos, J.M. Palmeirim. Factors influencing the distribution and abundance of endemic pigeons on Sao Tome Island (Gulf of Guinea). „Bird Conservation International”. 25 (1), s. 71–86, 2015. DOI: 10.1017/S0959270914000288 (ang.).