Godło górnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pyrlik i żelosko (ostro zakończone narzędzie). W Polsce poza Górnym Śląskiem zwane perlik i żelazo. W heraldyce na spodzie leży żelosko, a na nim pyrlik (choć i niewłaściwe formy, w odwrotnej kolejności się na herbach miejskich zdarzają)

Godło górnicze[1] (kupla[2], pop. górnicze młotki[3]) – najbardziej rozpoznawalny symbol górnictwa[4]. Godło składa się z dwóch skrzyżowanych narzędzi: żelazka i perlika. Narzędzia koloru czarnego (sadza); w przypadku użycia jako elementu herbu górniczego tło zielone (chromoksyd) lub zielone u góry, czarne u dołu w przypadku sztandaru[5].

Żelazo lub żelazko (żelosko) to narzędzie urabiające, ostro zakończone o kształcie klina, górna część trzonka wychodzi poza obrys metalowej części.

Perlik (pyrlik) ma obydwa końce płaskie i przekrój podłużny prostokątny, trzonek niewychodzący poza obrys metalowej części, rodzaj młotka, pyrlikiem uderzano w żelosko.

Wiele miast o górniczych tradycjach ma w herbach miejskich herb górniczy, np. Tarnowskie Góry[6] i Świętochłowice[7].

Kupla widnieje także na mundurze górniczym, emblematach kopalń, miejsc, przedmiotów związanych z górnictwem, a także np. klubów sportowych z górniczych regionów (np. Górnik Zabrze, Szachtjor Donieck).

Perlik (pod spodem) i żelazko (na wierzchu).
Herb Miasta Świętochłowice, w nim herb górniczy
Herb Miasta Wojcieszów mający wkomponowaną kuplę

Przypisy[edytuj]

  1. Gajda 1988 ↓.
  2. Świtała-Trybek 2014 ↓.
  3. Karolina Baca-Pogorzelska: Górniczy słownik. Rzeczpospolita, 2009-06-09. [dostęp 2017-07-25].
  4. Wojciech Preidl: Stanisław Majewski – inżynier górniczy, historyk górnictwa. W: Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. P.P. Zagożdzon (red.), M. Madziarz (red.). T. 2. Wrocław: 2009, s. 278.
  5. Stanisław Gisman: Słownik górniczy. Barwy górnictwa. Katowice: Instytut Węglowy, 1949, s. 387.
  6. Marek Wojcik: 450 lat herbu Miasta Tarnowskie Góry. Montes Tarnovicensis. [dostęp 2017-07-25].
  7. Herb Świętochłowic. Portal miejski Swiony.pl. [dostęp 2017-07-25].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]