Gospa od Škrpjela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gospa od Škrpjela
Ilustracja
Kontynent Europa
Państwo  Czarnogóra
Akwen Morze Adriatyckie
Powierzchnia 0,00303[1] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności

0
Położenie na mapie Czarnogóry
Mapa lokalizacyjna Czarnogóry
Gospa od Škrpjela
Gospa od Škrpjela
Ziemia42°29′12,18″N 18°41′19,63″E/42,486717 18,688786
Gospa od Škrpjela
Wyspa Matki Boskiej na Skale

Wyspa Gospa od Škrpjela (Wyspa Matki Boskiej na Skale) – jedna z dwóch wysepek u wybrzeży miejscowości Perast w Zatoce Kotorskiej, należącej do linii brzegowej Czarnogóry. Drugą jest Sveti Đorđe. W przeciwieństwie jednak do niej Gospa od Škrpjela to sztuczna wyspa – jedyna taka na Morzu Adriatyckim[2].

Gospa od Škrpjela
Gospa od Škrpjela

Wysepka powstała sztucznie w miejscu, gdzie niegdyś wystawała jedynie niewielka, szpiczasta skała. Zgodnie z legendą, podczas nocnego połowu ryb 22 lipca 1452, dwaj rybacy – bracia Mortešić – znaleźli na niej obraz Matki Boskiej. Trzykrotnie ustawiano go w kościele św. Mikołaja w Peraście, ale za każdym razem w tajemniczych okolicznościach obraz wracał na skałę[3]. Wydarzenie to było bodźcem do budowy w tym miejscu świątyni, a wpierw wysepki, którą nazwano Gospa od Škrpjela (škrpio w lokalnym dialekcie oznacza bowiem skałę)[4]. Mieszkańcy Perastu zaczęli wysypywać głazy i zatapiać zdobyte tureckie okręty, stopniowo powiększając wysepkę. Tylko do 1603 zatopiono w tym celu ponad 100 żaglowców wypełnionych kamieniami.

Pierwszy kościół na wysepce powstał już w XV wieku, choć jego rozmiary były skromne. Dopiero wraz z rozbudową wyspy zdecydowano się na budowę nowej większej świątyni. Kościół Matki Boskiej na Skale wybudowano w 1630, a w 1. poł. XVIII w. dobudowano do niego okrągłą dzwonnicę.

Wnętrze kościoła jest bogato zdobione. Główny, marmurowy ołtarz, powstał w 1765 jako dzieło duetu z Genui: Antonio i jego syna Gerolamo Capellano. Budowę ołtarza sfinansowała cała społeczność Perastu. Plany jego budowy powstały w Wenecji, skąd zostały wysłane do Genui przez kapitana Mato Chiorko (Čorko). Ołtarz przywiózł do Perastu w 1796 kapitan Josip Rupčić na statku Corriere di Soria. W środku ołtarza znajduje się tabernakulum z zielonymi marmurowymi filarami, zwieńczone baldachimem, z niszą zawierającą gotycki, uważany za cudowny, obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Po bokach obrazu, znajdują się marmurowe figury św. Jana Ewangelisty z orłem i Biblią, i św. Rocha z psem i laską. Rzeźbił je Francesco Gai – syn Antonia Gai, zaś budowę ich zlecił Ivan Diego Marinović w 1783[5]. Wnętrze kościoła (na ścianach bocznych i suficie) pokrywa 68 barokowych obrazów olejnych Tryfona (Tripo) Kokolji z Perastu. Sufit jest udekorowany scenami z życia Maryi i Chrystusa, a także ewangelistów. Osiem kaset zawiera grupy aniołów i kosze róż, lilii i goździków, malowane na drewnianych płytach[6]. Na ścianach wokół nawy znajdują się liczne srebrne płyty wotywne z wygrawerowanymi sylwetkami statków z Boki Kotorskiej oddanych pod opiekę Matki Boskiej na Skale[7]. Jeden z nich nosi nazwę "Sobjeski" na cześć wiktorii wiedeńskiej. Wotywne płyty srebrne składane są po dziś dzień. Przykościelne muzeum mieści kolekcję wotywnych obrazów, malowideł i haftów wyobrażających wstawiennictwo Maryi w chwilach zagrożenia życia na morzu (sztormy, atak okrętów tureckich, wyzwolenie z niewoli na tureckich statkach). Podczas trzęsienia ziemi, które nawiedziło Zatokę Kotorską w 1979 kościół i zespół zabudowań na wyspie nie uległy najmniejszym uszkodzeniom – sztucznie utworzone podłoże z niespojonych kamieni zamortyzowało ruchy dna.

Co roku, 22 lipca, na pamiątkę znalezienia cudownego obrazu Matki Boskiej, mieszkańcy Perastu, ubrani w tradycyjne stroje, podpływają łodziami wypełnionymi kamieniami i wrzucają je tuż obok wysepki na dno morza[7]. Także w dzień Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, do kościoła na msze w intencji Matki Boskiej, przybywają uroczyście wierni, zarówno katolicy jak i prawosławni[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Goran Denis Tomašković, Mijo Igor Ostojić, Na vječnoj straži zaljeva (Na wiecznej straży zatoki), „Hrvatska revija”, 1, 2005 (chorw.).
  2. a b Urszula Rogólska: Na tej skale się nie rozbijesz. W: gosc.pl [on-line]. 2007-08-29. [dostęp 2014-01-30].
  3. Nadaždin i Niedźwiecki 2011 ↓, s. 148.
  4. Szymańska 2009 ↓, s. 122.
  5. The Apse (ang.). [dostęp 2014-01-29].
  6. Church interior (ang.). [dostęp 2014-01-29].
  7. a b Nadaždin i Niedźwiecki 2011 ↓, s. 149.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]