Perast

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Perast
Perast/Пераст
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Czarnogóra
Gmina Kotor
Wysokość 0-40 m n.p.m.
Populacja (2003)
• liczba ludności

349
Nr kierunkowy 032
Kod pocztowy 85336
Tablice rejestracyjne KO
Położenie na mapie Czarnogóry
Mapa lokalizacyjna Czarnogóry
Perast
Perast
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Perast
Perast
Ziemia 42°29′13″N 18°41′57″E/42,486944 18,699167

Perast (cyr. Пераст; . Perasto) - małe miasto portowe położone na wybrzeżu Zatoki Kotorskiej w Czarnogórze. Leży u podnóża góry Kason (873 m), naprzeciwko cieśniny Verige. Miasteczko liczy nieco ponad 300 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Nabrzeże w Peraście - austriacka pocztówka z 1900 roku.
Perast od strony morza

Nazwa miejscowości wywodzi się od jej założycieli - iliryjskiego plemienia Pirustów. Miejscowość od samego początku była związana z morzem, już w 1336 r. powstała tu stocznia (funkcjonująca do roku 1813). W 1624 r. Perast najechali piraci z Ulcinja, którzy doszczętnie je splądrowali i wzięli wielu mieszkańców do niewoli. W latach 1420-1797, Perast (wówczas zwany w języku weneckim Perasto) wraz z resztą Zatoki Kotorskiej należał do Republiki Weneckiej, jako część tzw. Albanii Weneckiej[1]. Miasto swój największy rozkwit przeżywało w XVII i XVIII w. Wówczas wybudowano większość do dziś istniejących budowli[2], w tym barokowe pałace bogatych rodów i 18 katolickich i prawosławnych świątyń - wszystkie w typowej wówczas dla tego regionu architekturze weneckiej. Miasta, w przeciwieństwie do innych w regionie, nie chronił mur obronny, jedynie sieć 9 wież obronnych oraz wybudowana w 1570 r. forteca św. Krzyża. W XVII wieku, w Peraście mieściła się szkoła morska, do której car Rosji, Piotr Wielki, w 1698 r. wysłał 17 kandydatów, którzy zostali dowódcami jego floty. Z flotą rosyjską związał się urodzony w Peraście Matija Zmajević (1680-1735), który został admirałem floty bałtyckiej Piotra Wielkiego, pod którego dowództwem Rosjanie pokonali Szwedów w 1720 roku w bitwie morskiej pod Granhamn. Z Perastu pochodziło wielu sławnych marynarzy a także słynny kartograf Adriatyku A. Grubas[3]. Szczyt rozwoju Perastu przypada na wiek XVIII, kiedy Perast posiadał 4 stocznie, flotę złożoną z ok. 100 statków i zamieszkany był przez 1600 osób[4].

Po upadku Republiki Weneckiej i pokoju w Campo Formio w 1797 r., Perast (wraz z całym regionem) stał się częścią Monarchii Habsburgów. W ciągu następnych kilkunastu lat epoki napoleońskiej, miasto zajmowały różne wojska, wpierw francuskie, później rosyjskie, potem ponownie francuskie. Po Kongresie wiedeńskim w 1815 r., Perast (wraz z całym regionem) stał się częścią Królestwa Dalmacji, będącego krajem koronnym Cesarstwa Austrii. Po zakończeniu I wojny światowej, miasto stało się częścią nowo powstałego Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów, przekształconego miesiąc później w Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a od 1929 pod nazwą Królestwo Jugosławii. Podczas włoskiej okupacji w latach 1941-1943, miasto było częścią Prowincji Kotorskiej (Provincia di Cattaro), jednej z trzech prowincji w Gubernatorstwie Dalmacji. Po zakończeniu II wojny światowej, Perast wszedł w skład Socjalistycznej Republiki Czarnogóry, będącej częścią składową tzw. drugiej Jugosławii. W latach 1992-2003 wchodzi w skład Federalnej Republiki Jugosławii, a później w latach 2003-2006 Serbii i Czarnogóry.

Podczas trzęsienia ziemi w kwietniu 1979 r., miasteczko zostało poważnie uszkodzone. Do dzisiaj nie zostało w pełni odbudowane. Perast wraz z Kotorem i innymi okolicznymi miejscowościami został w październiku 1979 r. wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część tzw. Przyrodniczego i Kulturowo-Historycznego Regionu Kotoru.

Zabytki[edytuj]

Przyrodniczy i Kulturowo-Historyczny Region Kotorua
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg
Kraj  Czarnogóra
Typ przyrodnicze, kulturowe
Spełniane kryterium I, II, III, IV
Numer ref. 125
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3 (w Kairze). sesji
Obiekt zagrożony 1979-2003
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Ziemia 42°29′13″N 18°41′57″E/42,486944 18,699167

W pobliżu miasta, w zatoce znajdują się dwie charakterystyczne wysepki: Sveti Đorđe (Wyspa św. Jerzego) (nazywana przez niektórych Wyspą Umarłych ze względu na rosnące na niej cyprysy, przypominające te z obrazu Arnolda Böcklina) i Gospa od Škrpjela (Wyspa Matki Boskiej na Skale) - jedyna sztucznie utworzona wyspa na Adriatyku, z barokowym kościołem.

W samym mieście znajdują się liczne zabytki z czasów Republiki Weneckiej. Wśród nich są: świątynie:

  • św. Mikołaja,
  • św. Marka - wybudowany w 1670 r. - nad tympanonem widoczny jest wenecki lew, a na szczycie figury św. Piotra (z kluczem), Chrystusa i św. Marka (z księgą),
  • św. Antoniego - barokowy kościół połączony z klasztorem wybudowany w 1679 r. a ufundowany przez braci Lazarević,
  • cerkiew Matki Boskiej Różańcowej - to dawny barokowy kościół na rzucie prostokąta z ośmiokątną dzwonnicą z 1678 r. Znajdowało się tu mauzoleum zmarłego w 1694 r. arcybiskupa Zmajevicia,
  • cerkiew św. Jana Chrzciciela - zbudowana w 1592 r. jako kościół katolicki, później wielokrotnie przebudowywana

pałace niegdyś bogatych rodów, m.in.:

  • pałac rodu Zmajević - zwany także pałacem biskupim, gdyż ostateczny kształt budowli nadał w 1664 r. arcybiskup barski Andrija Zmajević. Na wmurowanych marmurowych tablicach wyryte są sentencje i wskazówki etyczne zapisane łaciną. Wnętrze budynku zdobiły niegdyś freski, które wykonał pochodzący z Perastu malarz Tripo Kokolja. Uległy jednak zniszczeniom w trakcie trzęsienia ziemi z 1979 r.
  • pałac rodu Smekija - zwany potocznie Smeća, wybudowany w 1764 r. Trzypiętrowy pałac, wykonany jest z kurčulańskiego kamienia i zwrócony fasadą do morza. Parter budynku jest wysunięty do przodu, nad nim znajduje się taras, a powyżej dwa balkony z barokowymi balustradami.
  • pałac braci Bujović - barokowy pałac z 1649 r. Po trzęsieniu ziemi z 1979 r. pałac gruntownie odbudowano na specjalną prośbę sekretarza generalnego UNESCO Amadou-Mahtar M'Bow. Dziś mieście się tu muzeum, prezentujące bogatą przeszłość miasta, związaną głównie z tematyką marinistyczną.
  • pałac Viskoviciów


Przypisy

  1. Perast - Risan (ang.). [dostęp 2014-01-29].
  2. Zwiedzanie Czarnogóry. W: Draginja Nadaždin, Maciej Niedźwiecki: Czarnogóra - Fiord na Adriatyku. Wyd. 5. Kraków: Bezdroża, 2011-07-05, s. 146, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-7661-152-5.
  3. Czarnogórskie wybrzeże Adriatyku. W: Agnieszka Szymańska: Czarnogóra - przewodnik. Wyd. 3. Pruszków: Rewasz, 2009, s. 118-119. ISBN 978-83-8918889-2.
  4. Perast (ang.). www.kotor-bay.com/perast/. [dostęp 2014-01-29].

Bibliografia[edytuj]

  • Zwiedzanie Czarnogóry. W: Draginja Nadaždin, Maciej Niedźwiecki: Czarnogóra - Fiord na Adriatyku. Wyd. 5. Kraków: Bezdroża, 2011-07-05, s. 146-148, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-7661-152-5.
  • Czarnogórskie wybrzeże Adriatyku. W: Agnieszka Szymańska: Czarnogóra - przewodnik. Wyd. 3. Pruszków: Rewasz, 2009, s. 118-129. ISBN 978-83-8918889-2.