Heureka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Heureka (z gr. εὕρηκα „znalazłem”) – wykrzyknienie radości, wydawany zwykle przy niespodziewanym wpadnięciu na jakiś pomysł (iluminacji), często kojarzony z odkryciami naukowymi.

Archimedes[edytuj | edytuj kod]

Legenda o Archimedesie (która po raz pierwszy występuje u Witruwiusza, w traktacie O architekturze ksiąg dziesięć (ks. IX ust.3) powstałym pod koniec pierwszego wieku p.n.e.) wiąże z nim jego pierwsze użycie w tym znaczeniu[1].

Kiedy pracował na problemem ustalenia rzeczywistej ilości złota w nowej koronie króla Syrakuz Hierona II, poszedł do łaźni i podczas kąpieli zauważył, że im bardziej zanurza swoje ciało w wodzie, tym więcej wody wylewa się wanny. Kiedy zrozumiał znaczenie tej obserwacji wyskoczył z wanny i nago, ociekający wodą pobiegł do domu krzycząc Heureka![2] (błędnie eureka[3].

Carl Gauss[edytuj | edytuj kod]

Wpis do dziennika Gaussa

W dniu 10 lipca 1796 roku Carl Friedrich Gauss zapisał w swoim dziennika "ΕΥΡΗΚΑ! num = Δ + Δ + Δ", czyli każda liczba może być przedstawiona jako suma trzech liczb trójkątnych[4]. Twierdzenie Eureka jest szczególnym przypadkiem twierdzenia Fermata o liczbach wielokątnych[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Krzysztof Tatarkiewicz. Archimedes: legendy i prawda (w świetle źródeł i zdrowego rozsądku). „Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej”. 76 (1287), s. 261-287, 1996. ISSN 0072-470X. 
  2. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Pier Daniele Napolitani, Ken Saito: Archimedes and the baths: not only one Eureka.. W: Greek Baths and Bathing Culture: New Discoveries and Approaches. Peeters Publishers, 2013, s. 181-188. ISBN 978-90-429-2897-8. [dostęp 2022-10-26]. (ang.).
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać heureka [w:] Słownik języka polskiego PWN [online].
  4. Richard Guy: Unsolved Problems in Number Theory. Springer Science & Business Media, 2004, s. 205. ISBN 978-0-387-20860-2.
  5. Ken Ono, Sinai Robins, Patrick T. Wahl. On the representation of integers as sums of triangular numbers. „Aequationes mathematicae”. 50 (1), s. 73-94, 1995. DOI: 10.1007/BF01831114. (ang.).