Hipsylofodonty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hipsylofodony
Hypsilophodontidae
Dollo, 1882
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd cerapody
Infrarząd ornitopody
Rodzina hipsylofodonty
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Hipsylofodonty (Hypsilophodontidae) były niewielkimi (ok. 1-2 m), przystosowanymi do szybkiego biegu, dwunożnymi zwierzętami. Znane z terenów obu Ameryk, Azji, Australii od środkowej jury do późnej kredy. początkowo hypsilofodonty traktowano jako grupę naturalną[1][2], jednak nowsze badania[3][4][5][6][7][8] dowodzą ich parafiletyczności. Według niektórych badań część[9][10], być może nawet większość[11] taksonów tradycyjnie zaliczanych do Hypsilophodontidae nie należy nawet do Ornithopoda. Obecnie jedynym dinozaurem, który z pewnością należy do Hypsilophodontidae, jest Hypsilophodon. Terminu "hypsilofodony" używa się czasem jako potocznego określenia bazalnych, nie tworzących kladu ornitopodów.

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Poniższy kladogram prezentuje parafiletyczność hypsilofodonów:

Euornithopoda

Orodromeus



Othnielosaurus


unnamed
unnamed

?Gasparinisaura



Hypsilophodon



Zephyrosaurus



unnamed
unnamed

?Bugenasaura



Parksosaurus



Thescelosaurus




Iguanodontia





Został on utworzony na podstawie wyników analizy Normana i innych (2004)[7]. Również badania Weishampela i współpracowników (2003) dały bardzo podobne rezultaty[6]. Poniższe ważne rodzaje bazalnych ornitopodów nie zostały uwzględnione w badaniu:

Natomiast wymienione niżej taksony są uważane za wątpliwe (nomen dubium) i nie zostały włączone w badania:

Alternatywne hipotezy

Kilka nowszych badań jak Butlera (2005)[9], Barreta i innych (2005)[12], Xu i współpracowników[13] oraz Butlera i innych (2007)[10] dało inne wyniki. Jednakże różnią się one w każdej z nich, a więc filogeneza bazalnych ornitopodów jest słabo poznana. Najprawdopodobniej jednak tescelozaur, bugenazaura i parksozaur są blisko ze sobą spokrewnione. Zdaniem Varricchio i innych (2007) oryktodrom tworzy z klad z orodromem i zefirozaurem[8].

Paleobiologia[edytuj | edytuj kod]

Bazalne ornitopody były niewielkimi, przystosowanymi do szybkiego biegu roślinożernymi zwierzętami[7]. Niekiedy nieformowalnie porównuje się je do gazeli. Istnieją dowody, że jeden z nich – oryktodrom – kopał jamy w celu odchowu potomstwa[8]. Dowody na kopanie jam przez bazalne ornitopody znaleziono także w nieco starszych osadach Wiktorii (Australia)[14].

Przypisy

  1. Sues, Hans-Dieter; and Norman, David B. (1990). "Hypsilophodontidae, Tenontosaurus, Dryosauridae". w Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.). The Dinosauria (1st ed.). Berkeley: University of California Press. pp. 498–509. ISBN 0-520-06727-4.
  2. Weishampel, David B.; and Heinrich, Ronald E. (1992). "[1]. Systematics of Hypsilophodontidae and Basal Iguanodontia (Dinosauria: Ornithopoda)]". Historical Biology 6: 159–184
  3. Scheetz, Rodney D. (1998). "Phylogeny of basal ornithopod dinosaurs and the dissolution of the Hypsilophodontidae". Journal of Vertebrate Paleontology 18 (3, Suppl.): p. 75A.
  4. Winkler, Dale A.; Murry, Phillip A.; and Jacobs, Louis L. (1998). "The new ornithopod dinosaur from Proctor Lake, Texas, and the deconstruction of the family Hypsilophodontidae". Journal of Vertebrate Paleontology' 18 (3, Suppl.): p. 87A.
  5. # ^ Buchholz, Peter W. (2002). "Phylogeny and biogeography of basal Ornithischia". The Mesozoic in Wyoming, Tate 2002. Casper, Wyoming: The Geological Museum, Casper College. pp. 18–34.
  6. 6,0 6,1 Weishampel, David B.; Jianu, Coralia-Maria; Csiki, Z.; and Norman, David B. (2003). "Osteology and phylogeny of Zalmoxes (n.g.), an unusual euornithopod dinosaur from the latest Cretaceous of Romania". Journal of Systematic Palaeontology 1 (2): 1–56. doi:10.1017/S1477201903001032.
  7. 7,0 7,1 7,2 Norman, David B.; Sues, Hans-Dieter; Witmer, Larry M.; and Coria, Rodolfo A. (2004). "Basal Ornithopoda". w Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.). The Dinosauria (2nd ed.). Berkeley: University of California Press. pp. 393–412. ISBN 0-520-24209-2.
  8. 8,0 8,1 8,2 Varricchio, David J.; Martin, Anthony J.; and Katsura, Yoshihiro (2007). "First trace and body fossil evidence of a burrowing, denning dinosaur". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 274: 1361–1368. doi:10.1098/rspb.2006.0443.
  9. 9,0 9,1 Butler, Richard J.; Smith, Roger M.H.; and Norman, David B. (2007). "A primitive ornithischian dinosaur from the Late Triassic of South Africa, and the early evolution and diversification of Ornithischia". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 274: 2041. doi:10.1098/rspb.2007.0367.
  10. 10,0 10,1 Butler, Richard J.; Upchurch, Paul; and Norman, David B. (2008). "The phylogeny of the ornithischian dinosaurs". Journal of Systematic Palaeontology 6 (1): 1–40. doi:10.1017/S1477201907002271.
  11. Clint A. Boyd. Addressing the 'hypsilophodontid' problem in analyses of basal ornithischian relationships: new taxa, new data, new hypothesis. „Society of Vertebrate Paleontology 72nd Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 67, 2012 (ang.). 
  12. # ^ Barrett, Paul M.; Butler, Richard J.; and Knoll, Fabian (2005). "Small-bodied ornithischian dinosaurs from the Middle Jurassic of Sichuan, China". Journal of Vertebrate Paleontology 25 (4): 823–834. doi:10.1671/0272-4634(2005)025[0823:SODFTM]2.0.CO;2.
  13. ^ Xu X.; Forster, C.A.; Clark, J.M.; and Mo J. (2006). "A basal ceratopsian with transitional features from the Late Jurassic of northwestern China". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 273: 2135–2140. doi:10.1098/rspb.2006.3566.
  14. Martin, A.J. (2009). "Dinosaur burrows in the Otway Group (Albian) of Victoria, Australia, and their relation to Cretaceous polar environments". Cretaceous Research. doi:10.1016/j.cretres.2009.06.003.