Hulman czczony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hulman czczony
Semnopithecus entellus[1]
(Dufresne, 1797)
Hulman czczony
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina gerezy
Rodzaj hulman
Gatunek hulman czczony
Synonimy
  • Simia entellus Dufresne, 1797
  • Presbytis entellus (Dufresne, 1797)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Hulman czczony[3], hulman[4][5], langur hulman[6], hanuman[6] (Semnopithecus entellus) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae)[4][7]. Zwierzę stadne. Zamieszkuje lasy Indii, Pakistanu[4] i Bangladeszu[2].

Nazewnictwo zwyczajowe[edytuj | edytuj kod]

W polskiej literaturze zoologicznej gatunek S. entellus był oznaczany nazwą „hulman”[4]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „hulman czczony”, rezerwując nazwę „hulman” dla rodzaju tych małp[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Hulman zaliczany jest do małp dużych. Ma silnie zbudowany tułów. Jego ciało (tułów i głowa) osiąga długość około 79 cm, przy masie ciała do 20 kg. Małpa ma długi ogon osiągający wymiar około 107 cm. Głowa hulmana jest okrągła, pysk krótki, a kończyny smukłe. Pysk, podeszwy stóp i powierzchnia dłoni są czarne. Pozostałe części ciała pokrywa długie futro. Na głowie włosy dłuższe, opadające ku tyłowi. Brwi są krzaczaste. Sierść zmienia barwę w poszczególnych fazach rozwoju. Noworodki są jasnoszare, a starsze małpy brązowe, cienobrązowe lub ciemnożółte[4].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Hulman wiedzie, naziemny tryb życia Zachowuje aktywność w ciągu dnia. Jest zwierzęciem stadnym. Często zapuszcza się na teren miast i wsi, lecz mimo szkód jakie wyrządza, nie są przez ludzi zwalczany. Jest bowiem zwierzęciem czczonym. Po ciąży trwającej 196 dni zwykle rodzi się jedno młode. Długość życia w niewoli sięga 10 lat[4].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Jest roślinożercą. Żywi się liśćmi, owocami, pąkami i korą[4].

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Hulmany zasiedlają lasy Indii i Pakistanu[4]. Gatunek został introdukowany w Bangladeszu. Zamieszkuje tereny położone na wysokości do 400 m. n.p.m. Występuje na terenie siedmiu obszarów chronionych: Achanakmar Sanctuary, Bhitarkanika National Park, Chandaka-Dampara Sanctuary, Gomarda Sanctuary, Palamau Sanctuary, Valmiki National Park and Valmiki Sanctuary[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Semnopithecus entellus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Mitra, S. & Molur, S. 2008, Semnopithecus entellus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-12] (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 51. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c d e f g h K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 108, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  6. a b Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 111. ISBN 83-01-14344-4.
  7. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Semnopithecus entellus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-01-10]