Iwan Łazariew (1763-1803)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iwan Łazariew
Иван Петрович Лазарев
generał major
Data urodzenia 1763
Data śmierci 18 kwietnia 1803
Przebieg służby
Lata służby 1775 – 1803
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Jednostki Lejb-Gwardyjski Konny Pułk, 8 Moskiewski Pułk Grenadierów, 4 Batalion Jegrów Kubańskich, 13 Erywański Pułk Grenadierow
Główne wojny i bitwy Wojna rosyjsko-szwedzka (1788–1790)

Iwan Pietrowicz Łazariew (ur. 1763, zm. 18 kwietnia 1803) – rosyjski wojskowy, uczestnik wojny kaukaskiej i podboju Gruzji przez Rosję.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny szlacheckiej z guberni kazańskiej. Uzyskał wykształcenie wojskowe w szlacheckim korpusie piechoty. Służbę rozpoczął w wieku dwunastu lat w stopniu kaprala lejbgwardii. W 1784 został awansowany na korneta, pięć lat później – na sekund-rotmistrza. Walczył w wojnie rosyjsko-szwedzkiej 1708–1790. Po jej zakończeniu, w stopniu podpułkownika, został przeniesiony do nowo utworzonego Moskiewskiego Pułku Grenadierów. W 1792 został dowódcą czwartego batalionu Kubańskiego Korpusu Jegrów. Jego sukcesy w walkach pod Anapą i Derbentem sprawiły, że Łazariewowi powierzono formowanie 17 i 18 pułków piechoty jegrów, tworzonych poprzez przeformowanie korpusów jegrów na Kaukazie i Kubaniu. Sam został mianowany dowódcą 18 pułku jegrów, otrzymując równocześnie awans na pułkownika. W 1798 awansował na generała-majora[1].

W roku następnym car Paweł I skierował go do podległej Rosji[a] Kartlii i Kachetii (Gruzji Wschodniej), w celu odparcia najazdu perskiego. Do Tbilisi przybył 20 listopada 1799 i został uroczyście przejęty przez króla Kartlii i Kachetii Jerzego XII[1]. W tym samym roku pokonał Awarów w bitwie nad Jori, za co został odznaczony krzyżem komandorskim orderu św. Jana Jerozolimskiego[1].

Po śmierci Jerzego XII Łazariew nakłonił jego syna Dawida, by nie koronował się na króla sam, lecz zgodnie z postanowieniami traktatu gieorgijewskiego czekał na zgodę cara Pawła. Najprawdopodobniej wiedział już wtedy, że w rosyjskich kręgach rządowych planowano bezpośrednio przyłączyć Gruzję do Imperium Rosyjskiego, a nie utrzymywać jako protektorat królestwo rządzone przez Bagratydów[2]. Królewicz Dawid nie poszedł jednak za radą rosyjskiego generała, lecz ogłosił się regentem Kartlii i Kachetii za radą grupy doradców, na czele której stał Solomon Leonidze. Dowiedziawszy się o tym, Łazariew nakazał uwięzienie Leonidzego. Zdołał on jednak zbiec z aresztu i schronić się w niepodległym jeszcze Królestwie Imeretii[2]. Według innego źródła Leonidze został aresztowany po spotkaniu gen. Łazariewa z gruzińską szlachtą dzień po śmierci Jerzego XII, gdy Leonidze zaczął bezskutecznie protestować przeciwko planom podporządkowania Gruzji Rosji[3]. 16 i 17 lutego 1801 w katedrze Sioni w Tbilisi[3], a następnie także w innych parafialnych cerkwiach (początkowo gruzińskich, a następnie także ormiańskich[1].

Zabójstwo Łazariewa

Łazariew rozpoczął następnie utrwalanie władzy rosyjskiej w Gruzji. Otrzymał od cara polecenia, by sprowadzić do Gruzji osadników ormiańskich i rosyjskich, jak również ożywić miejscową gospodarkę, by nowa prowincja Imperium Rosyjskiego nie była zależna od rządowych subwencji. Aresztował także książąt Machabeli i Amilachwari, protestujących przeciwko wcieleniu Kartlii i Kachetii do Rosji. Brał udział w tworzeniu nowej, tymczasowej administracji prowincji, w której znalazło się jedynie kilku Gruzinów – tłumaczy i doradców. Na jej czele znalazł się gen. Karl Knorring, który jednak szybko wyjechał do Gieorgijewska, pozostawiając zarządzanie Gruzją w rękach gen. Łazariewa oraz radcy stanu Piotra Kowalenskiego[3]. Łazariew skrajnie negatywnie odnosił się do ludności gruzińskiej[3].

Okrucieństwo gen. Knorringa, który powrócił do Gruzji, oraz Piotra Kowalenskiego wobec miejscowej ludności, jak również ich gospodarcze nadużycia sprawiły, że car Aleksander I usunął obydwu ze stanowisk i skierował na ich miejsce gen. Pawła Cycjanowa, zrusyfikowanego Gruzina, jako gubernatora wojskowego, oraz Dmetre Orbelianiego jako gubernatora cywilnego. Łazariew pozostał mimo to na Kaukazie. Brał udział w zaplanowanych jeszcze w 1801 wywózkach członków gruzińskiej rodziny królewskiej, Bagratydów, do Rosji. W marcu 1803, przy próbie siłowej wywózki wdowy po Jerzym XII, Marii, został przez nią zasztyletowany[3]. Jego uroczysty pogrzeb odbył się 22 kwietnia tego samego roku[1].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na mocy traktatu gieorgijewskiego z 1783.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Лазарев, Иван Петрович
  2. a b Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 138. ISBN 83-04-02345-8.
  3. a b c d e D. Rayfield, Edge of Empires. A History of Georgia, Reaktion Books, 2012, s.258-260