Jánska dolina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jánska dolinadolina walna w Niżnych Tatrach na Słowacji. Znajduje się w zachodniej (tzw. dziumbierskiej) części Niżnych Tatr, po północnej stronie ich głównego grzbietu, w całości w granicach powiatu Liptowski Mikułasz[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Górą podchodzi pod główną grań Niżnych Tatr na odcinku od szczytu Krúpova hoľa (1922 m) po przełęcz Bocianske sedlo na wschodnim grzbiecie Králički. Zachodnie ograniczenie doliny tworzy północny grzbiet Krupowej Hali biegnący przez szczyty i przełęcze Prašivá, Tanečnica, przełęcz Javorie, Krakova hoľa, Sedlo pod Kúpeľom, Kupeľ, Poludnica, sedlo Rakytovica i Javorovica. Ograniczenie wschodnie tworzy odchodzący od przełęczy Bocianské sedlo w północnym kierunku grzbiet ze szczytami i przełęczami: Rovná hoľa, Svidovské sedlo, Ohnište, Michalovské sedlo, Slemä, Stanišovské sedlo, Brtkovica, Smrekovica, Víslavce, Kaštielské lazy. Dnem doliny spływa potok Štiavnica zasilany przez liczne potoki spływające z obydwu zboczy doliny. Niektóre z nich wcięły się w zbocza tworząc boczne dolinki. Największe z nich to: Biela, Bystrá, Ludarov potok, Červeny jarok, Stanišovsky potok. Boczne dolinki to: Široká, Balcova dolina, Bielo, Hlbokô, Ludarová dolina, Štiavnica, Špatná, Stanišovská dolina, Gašparovska dolina, Divadelná dolina[2].

Opis doliny[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym Jánska dolina składa się z części górnej zbudowanej z granitów, oraz części dolnej, wapiennej. W części wapiennej silnie rozwinięte są zjawiska krasowe. Znajdują się tutaj liczne jaskinie o łącznej długości korytarzy wynoszącej około 150 km[3]. Cała dolina (z wyjątkiem niewielkiego wycinka przy wylocie) znajduje się w obrębie Parku Narodowego Niżne Tatry, ponadto niektóre jej części podlegają dodatkowej, jeszcze ściślejszej ochronie. Są to wydzielone rezerwaty przyrody: Jánska dolina, Dziumbier oraz Ohnište[2].

Dolna część doliny jest silnie zagospodarowana. Znajdują się w niej hotele, restauracje i infrastruktura narciarska; wyciągi narciarskie, wypożyczalnie sprzętu narciarskiego. Jest to centrum narciarskie Liptovský Ján - Ski Javorovica. Samochodem można dojechać do dużego parkingu naprzeciwko hotelu Bystrá. Nieco powyżej asfaltowa droga rozgałęzia się; odcinek po orograficznie prawej stronie potoku Štiavnica prowadzi do ośrodka hotelowo-rekreacyjnego Alexandra i kompleksu prywatnych chat, asfaltowany odcinek po lewej stronie potoku przekształcono na drogę rowerową[4].

W dolinie znajdują się dwa pomniki upamiętniające partyzantów słowackiego powstania narodowego.

Turystyka i narciarstwo[edytuj | edytuj kod]

U wylotu doliny znajduje się centrum narciarskie Liptovský Ján – Ski Javorovica. Dolina jest udostępniona turystycznie. Na całej długości doliny prowadzi niebieski szlak wyprowadzający na główną grań (do schroniska Štefanika). Odchodzą od niego 4 szlaki łącznikowe, wyprowadzające na boczne grzbiety otaczające dolinę. Przez dolinę prowadzi także trasa rowerowa.

Szlaki turystyczne
Szlak niebieski Liptovský Ján – Jánska dolina – schronisko Štefanika. Odległość 16,1 km, suma podejść 1105 m, suma zejść 35 m, czas przejścia: 4.20 h. Czas przejścia: 5 h (z powrotem 4 h)[1]
Szlak zielony Liptovský Ján – Javorovica – sedlo Rakytovica – skrzyżowanie z szlakiem niebieskim. Odległość 2,7 km, suma podejść 430 m, suma zejść 20 m, czas przejścia: 1,20 h (z powrotem 55 min)[1]
Szlak czerwony Pred Bystrou – JavorieKrčahovo (skrzyżowanie z zielonym szlakiem do Lúčký). Odległość 7 km, suma podejść 620 m, suma zejść 445 m, czas przejścia: 2.50 h (z powrotem 2.30 h)[1]
Szlak żółty Stanišovska dolina, wylot – Stanišovska dolina – Stanišovské sedlo. Odległość 2,6 km, suma podejść 385 m, suma zejść 15 m, czas przejścia: 1,10 h (z powrotem 45 min)[1]
Szlak żółty Pred Bystrou – Svidovské sedlo. Odległość 2,7 km, suma podejść 248 m, czas przejścia: 55 min (z powrotem 40 min)[1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Turystyczna i satelitarna mapa Słowacji [dostęp 2019-09-14].
  2. a b Niżne Tatry – zachód. Mapa turystyczna 1:50, Banská Bystrica: Tatraplan, 2013
  3. Sławomir Adamczak, Niżne Tatry. Przewodnik, Warszawa : Agencja "TD", 2003, ​ISBN 83-88859-06-4
  4. Na podstawie tablicy informacyjnej zamontowanej przy parkingu w dolinie