Józef Pitschmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Pitschmann

Józef Franciszek Jan Pitschmann (ur. 1758 w Trieście – zm. 1 września 1834 w Krzemieńcu) – malarz, głównie portrecista.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa i Marii z domu Sexida wykształcenie zdobył w Akademii Wiedeńskiej pod kierunkiem Johanna Baptista Lampiego, F. H. Fügera[1] i Heinricha Carla Brandta. W roku 1787 otrzymał złoty medal w konkursie malarstwa za obraz "Herkules zwracajacy Admetowi oswobodzoną Alcestę" i został członkiem akademii. Z okresu wiedeńskiego pochodzą pastelowe pejzaże przedstawiające sceny pasterskie (1783), znajdujące się obecnie w Galerii Obrazów we Lwowie. W roku 1788 przybył do Polski na zaproszenie Józefa Klemensa Czartoryskiego i do 1789 mieszkał w jego posiadłości w Korcu na Wołyniu jako portrecista i nauczyciel rysunku. W latach 1789 -1794 przebywał w Warszawie. Na okres ten przypada kilkumiesięczny pobyt malarza w Poznaniu. W stolicy zyskał uznanie jako portrecista wśród przeciętnej szlachty i mieszczaństwa. Pozostawił też kilka wizerunków Stanisława Augusta, za jeden z nich w 1794 władca nagrodził go brylantowym pierścieniem. 11 marca 1791 Pitschmann poślubił Agnieszkę – córkę Jana Baudoina de Courtenay – literata i lekarza mesmerysty. Lata 1794 -1806 to okres lwowski, w którym J. Pitschmann namalował ok. 300 obrazów, głównie portretów. Zyskał popularność w kręgach arystokracji, szlachty i urzędników. W tym czasie wykonał też portrety cesarza Franciszka II i jego małżonki na zamówienie Kajetana Ignacego Kickiego, arcybiskupa lwowskiego. W roku 1806 przeniósł się na stałe do Krzemieńca, gdzie mieszkał do końca życia. Powołany został przez Tadeusza Czackiego na katedrę rysunku w Liceum Krzemienieckim, udzielał także lekcji prywatnych. W okresie tym stworzył ok. 150 obrazów (głównie portretów profesorów liceum i wołyńskiej szlachty). Wśród nich są portrety Euzebiusza i Salomei Słowackich (oba obecnie w Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie), Teofila i Hersylii Januszewskich ( Muzeum Narodowe we Wrocławiu ). Jako nauczyciel ceniony był za sumienność i ofiarność[potrzebny przypis]. Z okazji dwudziestopieciolecia służby nadano mu honorowy tytuł radcy, dwukrotnie nagrodzony też został medalem: otrzymanym od cesarza złotym medalem "z czerwoną wstegą dla noszenia go na szyi" oraz brązowym medalem "samej tylko szlachcie w Cesarstwie dawanym" (1812). Wśród jego uczniów byli także uznani malarze, jak Bonawentura Klembowski czy Jan Ksawery Kaniewski. Pitschmann we wczesnym okresie twórczości nierzadko malował sceny mitologiczne i historyczne. Tworzył w duchu późnego klasycyzmu. Poza malarstwem olejnym uprawiał pastel.

Namalował między innymi[edytuj | edytuj kod]

  • Portret Stanisława Augusta w mundurze generała wojsk koronnych (pastel, Muzeum Narodowe w Warszawie)
  • Portret Józefa Komorowskiego (ok. 1794, olej, Lwowska Galeria Obrazów)
  • Portret Antoniego Franciszka Rozwadowskiego (olej, Muzeum Narodowe we Wrocławiu)
  • Portret młodej kobiety (1800-1806, olej, Muzeum Narodowe w Warszawie)
  • Portret Macieja Starzeńskiego (1820-1830, olej, Lwowska Galeria Obrazów)

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Malinowski, Jerzy., Malarstwo polskie XIX wieku, Warszawa: Wydawn. DiG, 2003, ISBN 83-7181-290-6, OCLC 54704215.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]