Język (anatomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Język człowieka
Przekrój przez brodawki liściaste języka – zdjęcie mikroskopowe.

Język (łac. lingua) – wieloczynnościowy narząd, twór mięśniowy jamy gębowej kręgowców. Głównym zadaniem języka jest podsuwanie pokarmu pod zęby, mieszanie pokarmu w czasie żucia i przesuwanie kęsów pokarmu do gardła, lecz niektóre gatunki używają go również do innych celów. Dla przykładu:

  • wiele gadów używa języka jako organu węchowego
  • u ssaków język przyczynia się do wytwarzania podciśnienia w jamie ustnej, umożliwiającego ssanie, stanowi też narząd zmysłu smaku i dotyku
  • niektóre ssaki, np. psowate, używają języka do termoregulacji oraz picia
  • człowiek używa języka do artykulacji mowy.
 Osobny artykuł: Język (mowa).

Budowa języka[edytuj | edytuj kod]

Język jest wałem mięśniowym położonym na dnie jamy ustnej i pokrytym śluzówką. Od dołu wchodzą do języka mięśnie zewnętrzne, naczynia krwionośne i nerwy. Śluzówka języka jest wilgotna, różowa, pokryta licznymi brodawkami językowymi. Brodawki języka to wyrostki tkanki łącznej, które wystają ponad powierzchnię śluzówki i są pokryte nabłonkiem wielowarstwowym płaskim. U człowieka występuje sześć rodzajów brodawek, które dzielimy na brodawki mechaniczne (służą do pobierania, rozdrabniania pokarmu) oraz brodawki smakowe (zawierające kubki smakowe):

Brodawki mechaniczne:

Brodawki smakowe - wszystkie są jednocześnie brodawkami mechanicznymi

Dodatkowo język podzielony jest przez bruzdę graniczną w której znajdują się głównie brodawki okolone na dwie części:

  • trzon
  • korzeń (nasada języka)

Nasada języka zaopatrzona jest w mieszki językowe czyli skupiska tkanki chłonnej tworzące razem migdałek językowy.

Mięśnie[edytuj | edytuj kod]

Zrąb języka utworzony jest przez mięśnie poprzecznie prążkowane. Dzielimy je na dwie grupy:

  • mięśnie łączące z otoczeniem (zewnętrzne) swój przyczep początkowy mają na kości, kończą się zaś wewnątrz języka. Ich zadaniem jest zmiana położenia całego narządu. Zaliczamy do nich
  • mięśnie własne języka (wewnętrzne); swoje przyczepy wywodzą z łącznotkankowych składników samego języka. Ich rolą jest zmiana kształtu narządu. Są to mięśnie:

Większość mięśniówki trzonu języka przyczepia się do mocnej warstwy łącznotkankowej, łączącej ją z błoną śluzową. Nosi ona nazwę rozcięgna języka. Język posiada także niepełną przegrodę z blaszki tkanki łącznej, dzielącą mięśniówkę języka na połowę prawą i lewą. Przyczepiają się do niej włókna mięśnia poprzecznego języka.

Unaczynienie[edytuj | edytuj kod]

Unaczynienie tętnicze pochodzi z tętnicy językowej (łac. a. lingualis) gałęzi tętnicy szyjnej zewnętrznej. Jej gałęzią końcową jest tętnica głęboka języka (łac. a. prof. linguae). Nasadę języka zaopatrują gałęzie grzbietowe t. językowej. Poza tym język otrzymuje drobne gałązki od tętnicy twarzowej i gardłowej wstępującej. Unaczynienie żylne odpowiada tętniczemu.

Unerwienie[edytuj | edytuj kod]

Można wyróżnić trzy typy nerwów zaopatrujące język:

Zmysł smaku[edytuj | edytuj kod]

Dzięki językowi potrafimy poczuć i określić smak danej rzeczy, która nie musi być pokarmem. Odpowiedzialne są za to tzw. kubki smakowe. Każdy z kubków smakowych zawiera receptory reagujące na wszystkie 5 smaków. Dotychczas wyodrębniono pięć smaków: słony, słodki, kwaśny, gorzki i umami.

Wskutek błędnej interpretacji wyników badań przeprowadzonych pod koniec XIX wieku, przez wiele lat uważano, że różne części języka odpowiadają za czucie różnych smaków: np. że inną częścią odczuwamy przyjmowany pokarm jako słony, a inną jako kwaśny albo gorzki. Powstała wtedy tzw. mapa rozmieszczenia kubków smakowych. W rzeczywistości wszystkie rodzaje kubków smakowych są rozmieszczone na całej powierzchni języka i każdy fragment języka może odczuwać każdy ze smaków. Zdarza się jednak, że niektóre rejony języka różnią się wrażliwością na różne bodźce smakowe.

Patologie[edytuj | edytuj kod]

Objawy, które sygnalizują schorzenia języka to:

  • Ból i pieczenie
  • Zaburzenie ruchomości
  • Zaburzenia odczuwania smaku
  • Zmiany w unaczynieniu
  • Zmiany w wyglądzie brodawek na języku
  • Powiększenie języka
  • Plamy na języku


Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.