Jałowiec kolczasty
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
jałowiec kolczasty | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Juniperus oxycedrus L. Sp. Pl. 1038 1753[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() | |||||
Zasięg | |||||
![]() |
Jałowiec kolczasty (Juniperus oxycedrus L.) – gatunek rośliny z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). Jest pospolity w basenie Morza Śródziemnego, na wschodzie spotykany po Kaukaz i północny Iran[5]. W rejonie Morza Śródziemnego jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jałowca[6]. W Polsce przemarza i nie może być uprawiany w gruncie[5]. Bardzo trwałe drewno tego gatunku używane jest w rzeźbiarstwie i meblarstwie. Stosowane jest także do wyrobu węgla drzewnego[6]. Jest wonne i wraz z młodymi pędami służyło we francuskich Alpach Nadmorskich do destylacji olejku wykorzystywanego do celów medycznych; głównie w leczeniu chorób skóry[7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Cade2.jpg/220px-Cade2.jpg)
- Pokrój
- Krzew lub niewielkie drzewo osiągające do 6–10 m wysokości (rzadko do 14 m[6]), o pniu do 1 m średnicy. Kora czerwonobrązowa do jasnoszarej. Początkowo gładka, z wiekiem łuszczy się długimi, wąskimi pasmami[8].
- Liście
- Igłowate (brak łusek), równowąskie, zielone, o długości od 12 do 18 mm i szerokości od 1 do 1,5 mm[8]. Z dwoma białymi paskami na górnej powierzchni[9]. Wyrastają w okółkach po 3. Są sztywne i bardzo kłujące – mają długo zaostrzony wierzchołek[8].
- Kwiaty
- Rozdzielnopłciowe (rośliny dwupienne). Kwiaty pręcikowe w kulistawych strobilach o długości 1 mm rozwijających się na końcach gałązek[8], pojedynczo w kątach liści, po 2–3 w każdym z okółków[7]. Kwiaty żeńskie także w kulistawych strobilach wspartych 6 łuskami[8]. Po zapyleniu formują się szyszkojagody dojrzewające w kolejnym roku[7] o średnicy od 6 do 12 mm, w stanie dojrzałym są czerwonobrązowe. Zawierają po 2–3 nasiona, rzadko 1 lub 4[8].
Zmienność
[edytuj | edytuj kod]Gatunek jest bardzo zmienny z natury i wśród roślin dziko rosnących opisano różne odmiany i formy[7], jednak współcześnie nie są uznawane i w znacznej części stanowią synonimy nazwy gatunkowej[3].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek występuje w garigu, w makii, w lasach sosnowych, porasta górskie stoki[6]. Na obszarach górskich rośnie do 3150 m n.p.m.[8] Kwitnie od marca do maja[9]. Bardzo często na pędach tego jałowca rozwija się półpasożyt – Arceuthobium oxycedri[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ M.J.M. Christenhusz i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
- ↑ a b c The Plant List. [dostęp 2017-03-08].
- ↑ Juniperus oxycedrus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 231. ISBN 83-01-05225-2.
- ↑ a b c d e Marjorie Blamey, Christopher Grey-Wilson: Wild Flowers of Mediterranean. London: A & C Black, 2008, s. 28. ISBN 07136-7015-0.
- ↑ a b c d W. Dallimore, A. Bruce Jackson: A handbook of coniferae. London: Edward Arnold & Co., 1931, s. 250.
- ↑ a b c d e f g John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon: Phytologia Memoirs, 1986, s. 95.
- ↑ a b M. Blamey, C. Grey-Wilson: Toutes les fleurs de Méditerranée. Paris: Delachaux & Niestlé, 2009, s. 29. ISBN 978-2-603-01657-2. (fr.).
- EoL: 1061669
- EUNIS: 150701
- GBIF: 2684451
- identyfikator iNaturalist: 133994
- IPNI: 262299-1
- ITIS: 822545
- NCBI: 69008
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2332702
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:262299-1
- Tela Botanica: 36801
- identyfikator Tropicos: 9400108
- USDA PLANTS: JUOX2
- CoL: 6NFYP