Jan Berdyszak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Berdyszak
Ilustracja
Zdjęcie sprzed 1985
Data i miejsce urodzenia 15 czerwca 1934
Zawory
Data i miejsce śmierci 18 września 2014
Poznań
Zawód malarz, rzeźbiarz, grafik
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Jan Berdyszak (ur. 15 czerwca 1934 w Zaworach, zm. 18 września 2014 w Poznaniu) – polski rzeźbiarz, malarz, grafik, autor instalacji, scenograf, pedagog, teoretyk sztuki.

Życiorys[edytuj]

Był absolwentem Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (ASP) w Poznaniu (19521958), gdzie pracował od 1965 roku. W latach 19841987 pełnił funkcję prorektora tej uczelni. W latach 1961-1981 zajmował się scenografią w Teatrze Marcinek i Teatrze 5.

Artysta w dowód zasług dla kultury został wyróżniony m.in. Nagrodą im. Jana Cybisa (1978), Krzyżem Kawalerskim (1988) i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001), Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008)[1] oraz Doktoratem Honoris Causa Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie (1999).

Twórczość[edytuj]

Realizacje artystyczne Berdyszaka obejmują szeroki wachlarz dziedzin i technik. Analityczna postawa, naukowy charakter prac, konsekwentnie realizowana koncepcja stanowią wyróżniki jego twórczości. Artysta zamyka swoje poszukiwania i realizacje w cykle, w obrębie których rozważa różne warianty danego zagadnienia. Podejmowane wątki niekiedy opracowuje na nowo i znajduje dla nich rozwinięcie w kolejnych seriach. Konstatacje Berdyszaka koncentrują się wokół zagadnień przestrzeni, określanej przez niego jako byt pierwszy, ale również gęstości, ciemności, pustki, przezroczystości i potencjalności.

W latach 1962 – 1964 artysta pracował nad cyklem Koła podwójne, w którym podjął próbę przezwyciężenia tradycyjnego sposobu konstruowania obrazu. Rozwinięciem tej problematyki jest rozpoczęty w 1963 r. cykl Kompozycje kół, których otwartą formę twórca określił mianem formatu integralnego. W 1965 r. powstał Obraz strukturalny z otworem III, który wyznaczył etap poszukiwań wiążących się z wprowadzeniem do obrazu przestrzeni rzeczywistej. Równolegle z cyklami obrazów powstały realizacje rzeźbiarskie (Rysowane) i prace scenograficzne. Refleksją nad nurtującymi artystę problemami są Pokazy plastyki animowanej (1966 – 1970), które były szeregiem efemerycznych działań ze światłem, słowem i ruchem. Kolejna dekada lat 70. przyniosła penetrację zagadnień związanych z przestrzenią. Wówczas rozważania Berdyszaka koncentrowały się wokół pojęcia sacrum, czasoprzestrzeni i nieskończoności. Powstały wówczas m.in. cykle Przezroczyste (1970 – 1979), Ramy Wschodu (1972), Milczenie, (1972 – 1975), Miejsca rezerwowane (1973 – 1976), Nieskończoność (1975 -1977), Belki krzyża (1977 – 1988). Z lat 80. pochodzą projekty: Fragmenty jako całości radykalne (1982 – 1984), Inne do baz (1982 – 1984), Stany moralności (1985 – 1987), U kamienia (1986 – 1988), Ani konieczność, ani możliwość (1987 – 1995), Belki (1988 – 2001). Cykle z ostatnich lat to z kolei: Passe-par-tout, którego rozwinięciem jest Après passe-par-tout, Reinstalacje fotograficzne (kontynuowany od 1992), Powłoki ( kontynuowany od 1995) i Popowłocza.

Cykle prac[edytuj]

  • Formy generalne, 1959-1962, gipsoryty i obrazy
  • Koła podwójne, 1962-1964, obrazy
  • Rysowane, 1962-1968, rzeźby
  • Modele, 1962-1980
  • Kompozycje kół, 1963-1967, obrazy
  • Rzeźby, 1963-1971
  • Requiem, 1965-1970, malarstwo
  • Obrazy, 1965-1970
  • Pokazy plastyki przestrzeni animowanej, 1966-1970, działania intermedialne
  • Kompozycje kół, 1966-1971, drzeworyty, obrazy
  • Koła podwójne, 1967-1971, obrazy
  • Książki, 1968-, szkicowniki, obiekty
  • Pytanie o teatr projektami i sytuacjami, 1970-2006
  • Obrazy programowe, 1970-1984
  • Przezroczyste, 1970-1979, rzeźby
  • Rysunki integralne, 1970-1974
  • Projekty wyobrażeń, 1970-, rysunki, grafiki
  • Reinstalacje fotograficzne, 1970-, fotografie, obiekty, instalacje
  • Ramy wschodu, 1972, chemigrafie
  • Milczenie, obrazy, chemigrafie
  • Miejsca rezerwowane 1973-1976, obrazy
  • Obszary koncentrujące, 1973-1980, malarstwo
  • Anti nomos, 1975-1976, obrazy
  • Nieskończoność, 1975-1977, rysunki, instalacje
  • Krąg nieskończoności, 1975-1976, instalacje malarskie
  • Belki krzyża, 1977-1988, malarstwo
  • Studia po...', 1979-1983, heliografie, offset
  • Refleksje komplementarne, 1979-1981, obrazy
  • Fragmenty jako całości radykalne, 1982-1984, malarstwo
  • Inne do baz, 1982-1984, instalacje, rysunki
  • Wokół obrazu, 1983-1989, obrazy
  • Sytuacje, 1985-1986, rysunki
  • Stany moralności, 1985-1987, rysunki, instalacje
  • U kamienia, 1986-1988, instalacje
  • Ani konieczność ani możliwość, 1987-1995, instalacje
  • Belki, 1988-2001, obiekty, instalacje, grafiki, rysunki
  • Passe-par-tout, 1990, obrazy, obiekty, grafiki, instalacje
  • Powłoki, 1993-, fotografie, instalacje fotograficzne, obiekty
  • Aprés Passe-par-tout, 2000, malarstwo, obiekty, instalacje, grafiki
  • Popowłocza, 2006-, instalacje
  • Reszty reszt, 2006-, obiekty, instalacje

Kolekcje[edytuj]

Prace artysty znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych (m.in. w Muzeach Narodowych: w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu; Muzeum Sztuki w Łodzi, Staatliches Museum w Berlinie, zbiorach Unesco w Paryżu, The Kościuszko Fundation w Nowym Jorku, Museum of Fine Art w Bostonie, Muzeum Puszkina w Moskwie). Uczestniczył w licznych wystawach w kraju i za granicą. Jego dorobek w latach 1980, 1986, 1995 oraz 2007 był eksponowany w galerii Foto-Medium-Art.

Galeria zdjęć[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • {{cytuj książkę | autor = Jan Berdyszak | tytuł = O obrazie | wydawca = Muzeum Warmii i Mazur| miejsce = Olsztyn | rok =1999| isbn =8390846845

Linki zewnętrzne[edytuj]