Jatrofa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jatrofa
Ilustracja
Jatropha podagrica
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd malpigiowce
Rodzina wilczomleczowate
Rodzaj jatrofa
Nazwa systematyczna
Jatropha Linnaeus
Sp. Pl. 1006. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
J. gossypiifolia L.[2]
Synonimy
  • Adenorhopium Rchb., orth. var.
  • Adenoropium Pohl
  • Castiglionia Ruiz & Pav.
  • Collenucia Chiov.
  • Curcas Adans.
  • Jatropa Scop., orth. var.
  • Loureira Cav.
  • Mesandrinia Raf.
  • Mozinna Ortega
  • Zimapania Engl. & Pax[3]

Jatrofa (Jatropha L.) – rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych. Obejmuje co najmniej 190 gatunków[4]. Większość z nich rośnie na kontynentach amerykańskich – od południowej części USA poprzez Amerykę Środkową po Południową. Około 70 gatunków rośnie dziko w Afryce. Liczne gatunki z tego rodzaju zostały szeroko rozprzestrzenione w strefie międzyzwrotnikowej[5][6]. Liczne gatunki uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza J. integerrima, J. multifida, J. podagrica, J. curcas, J. gossypiifolia). Jatrofa przeczyszczająca jest szeroko uprawiana dla nasion, z których wytwarza się biodiesel, a poza tym są one spożywane po upieczeniu. Ten gatunek i liczne pozostałe są wykorzystywane lub badane pod kątem wykorzystania w lecznictwie[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne, półkrzewy, krzewy i drzewa. Pędy pokryte są włoskami nierozgałęzionymi, czasem gruczołowatymi lub są nagie. Zawierają sok mleczny bezbarwny, biały, żółty lub czerwony[6].
Liście
Skrętoległe, wsparte całobrzegimi lub szczeciniastymi przylistkami. Blaszka pojedyncza, wcinana lub podzielona, zwykle dłoniasto, rzadziej pierzaście[5][6].
Kwiaty
Pojedyncze lub częściej zebrane w szczytowe lub kątowe kwiatostany wierzchotkowate lub w pęczkach, z kwiatami żeńskimi na skraju i kwiatami żeńskimi w centrum kwiatostanu. Kwiaty z kielichem składającym się z 5 działek, wolnych lub zrośniętych do połowy. Korona składa się z 5 płatków wolnych lub zrośniętych w różnym stopniu, barwy zielonkawej, białej, żółtawej, pomarańczowej, różowej, czerwonej do fioletowej, także kwiaty dwukolorowe. W kwiatach męskich znajdują się miodniki oraz 8 lub 10 pręcików w dwóch okółkach. Kwiaty żeńskie zawierają czasem prątniczki i zawsze zalążnię z 1 do 3 owocolistków z analogiczną liczbą szyjek słupka, na szczycie zwykle dwudzielnych[6].
Owoce
Mięsiste torebki zawierające kulistawe lub eliptyczne nasiona, czasem z osnówką[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jatropha cathartica
Jatropha curcas
Jatropha gossipifolia
Jatropha integerrima
Jatropha macophylla
Jatropha multifida

W obrębie rodziny wilczomleczowatych rodzaj należy do podrodziny Crotonoideae i plemienia Jatropheae[3].

Wykaz gatunków[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-02-20].
  2. a b Jatropha. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2017-02-20].
  3. a b Genus: Jatropha L.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-02-20].
  4. a b Jatropha. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-20].
  5. a b Bingtao Li, Michael G. Gilbert: Jatropha Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-20].
  6. a b c d e f Bijan Dehgan: Jatropha Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-20].