Jatrofa przeczyszczająca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jatrofa przeczyszczająca
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd malpigiowce
Rodzina wilczomleczowate
Rodzaj jatrofa
Gatunek jatrofa przeczyszczająca
Nazwa systematyczna
Jatropha curcas L.
Sp. Pl. 2: 1006. 1753
Synonimy
  • Curcas curcas (Britton i Millsp., 1920)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Jatrofa przeczyszczająca[4], jatropa przeczyszczająca[5], obrzydlec przeczyszczający[4] (Jatropha curcas) – gatunek rośliny z rodziny wilczomleczowatych. Występuje jako roślina rodzima na obszarze Ameryki Południowej i Środkowej (Argentyna, Boliwia, Brazylia, Peru, Belize, Kostaryka, Salwador, Gwatemala, Honduras, Nikaragua. Meksyk)[6]. Jest rośliną przemysłową uprawianą również w Azji i Afryce, na obszarach subtropikalnych[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Torebka nasienna
Nasiona

Krzew lub małe drzewko do 4 m wysokości. Liście długoogonkowe i sercowate, czasem klapowane, rosną tylko na końcach gałęzi. Kwiatostan w baldachach wyrastający w kątach liści lub też jako szczytowe. Owocem jest torebka[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina uprawiana dla oleju roślinnego, którego zawartość w jej nasionach osiąga 30-40%. Olej jest nieprzydatny do spożycia i stosowany może być wyłącznie do celów technicznych; wykorzystywany jest m.in. do produkcji biodiesla[7][8] i mydła[4]. Nasiona mogą być spożywane po upieczeniu, poza tym roślina wykorzystywana jest do celów leczniczych[8][4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-11-26] (ang.).
  3. Jatropha curcas, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b c d e f Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989, s. 129-130. ISBN 83-09-00256-4.
  5. Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 104.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
  7. Krzysztof Lis: Jatrofa (jatropha) przyszłością biodiesla?. 2008-07-06. [dostęp 2009-10-04].
  8. a b Bijan Dehgan: Jatropha Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-20].