Jean Orry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jean Orry (ur. 4 września 1652 w Paryżu, zm. 29 września 1719 w Paryżu) – francuski ekonomista i polityk. Był też de facto pierwszym urzędnikiem zwanym Primo Sectretario de Estado pierwszy sekretarz stanu.

Gdy toczyła się wojna o sukcesję hiszpańską (1701-1714), Ludwik XIV wspierał słabych militarnie Hiszpanów i ich nowego króla, a swego wnuka Filipa V wysyłając posiłki wojskowe i niektórych swych ekspertów od ekonomii, którzy mieli odbudować zaniedbaną hiszpańska gospodarkę. Jednym z tych ekspertów był właśnie Jean Orry, który dotarł do Madrytu już w 1701 roku.

Orry dokonał centralizującej przebudowy administracji na wzór francuski. Poza tym był agentem Ludwika XIV w Madrycie wraz z Marie-Anne de la Trémoille, księżną des Ursins (1642-1722), która również przybyła w roku 1701 jako Camarera Mayor (dama dworu) młodej małżonki królewskiej.

Od 1706 do 1713 roku Orry przebywał we Francji, chroniąc się przed postępami nieprzyjacielskiego angielsko-austriacko-holenderskiego wojska, które przejściowo zajęło Madryt.

Orry ułożył treść królewskiego dekretu (23 XII 1713), który centralizował Kortezy i przyznawał stolicy bezpośrednia władzę nad władzami lokalnymi. Władze lokalne – „rady terytorialne” Consejos Territoriales zostały zastąpione systemem intendentów odpowiedzialnych bezpośrednio przed Orry’m. Niektóre rady takie jak np. Consejo de Castilla zachowały jednak pewne wpływy.

Nowa małżonka króla Włoszka Elżbieta Farnese i jej protegowany minister Giulio Alberoni niechętnie widzieli francuskiego ministra. 7 lutego 1715 roku Orry został odesłany do Francji. Później tego roku król podpisał przygotowany jeszcze przez Orry’ego dokument o nazwie Decreto de Nueva Planta znosząc większość średniowiecznych lokalnych przywilejów.

Od roku 1705 współ-ministrem był Hiszpan Pedro Fernandez del Campo y Angulo, markiz Mejorada, w praktyce jednak decydowała opinia Orry’ego.

Jego synem był zdolny francuski generalny kontroler finansów Philibert Orry.

Literatura[edytuj]

  • Anne Dubet, 2006. Jean Orry et la réforme du gouvernement de l’Espagne (1701-1706) (Clermont-Ferrand)


Poprzednik
urząd nowo utworzony
Bandera de España 1701-1760.svg Hiszpański pierwszy sekretarz stanu
1701-1714
Bandera de España 1701-1760.svg Następca
Manuel de Vadillo y Velasco