Jelonek czubaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jelonek czubaty
Elaphodus cephalophus[1]
Milne-Edwards, 1872
Jelonek czubaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Podrodzina jelenie
Rodzaj jelonek
Gatunek jelonek czubaty
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Jelonek czubaty[3][4] (Elaphodus cephalophus) – ssak parzystokopytny z rodziny jeleniowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Elaphodus Milne-Edwards, 1872.

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Rodzaj i gatunek po raz pierwszy opisany przez H. Milne-Edwardsa w czasopiśmie Nouvelles Archives du Muséum d'Histoire Naturelle w 1872 roku pod nazwą Elaphodus cephalophus[5]. Jako miejsce typowe autor wskazał Syczuan w Chinach[5]. Jedyny przedstawiciel rodzaju jelonek[3] (Elaphodus).

Gatunek typowy[edytuj]

Elaphodus cephalophus Milne-Edwards, 1872

Występowanie[edytuj]

Gatunek Elaphodus cephalophus zamieszkuje górskie lasy Chin oraz Birmy. W południowych Chinach żyją na wysokościach 300 – 800 m, ale w niektórych prowincjach zaobserwowane zostały nawet na wysokości 4500 m. W związku z prowadzonym trybem życia badania tego gatunku są utrudnione.

Morfologia[edytuj]

U Elaphodus cephalophus występuje poroże w kształcie szpica, bardzo niewielkich rozmiarów, prawie całkowicie zasłonięte przez kilkunastocentymetrowy czub, czyli kępkę dłuższych włosów na czole (Komosińska i Podsiadło 2002). Gatunek ten ma specyficznie rozwinięte kły – u samców górne kły są wydłużone i zakrzywione oraz wystają na zewnątrz pyska. Ich długość dochodzi nawet do 2,5 cm.

Zarówno samce, jak i samice gatunku Elaphodus cephalophus wydają zarówno w okresie godowym, jak i w przypadku zagrożenia charakterystyczne dźwięki przypominające szczekanie.

Długość ciała opisywanego gatunku wynosi 100 – 160 cm, w kłębie  wysokość wynosi 50- 70 cm, zaś waga to około 17 – 50 kg. U Elaphodus cephalophus występuje raczej krótki ogon o długości  7 - 16 cm. Ubarwienie ciemno - czekoladowe , spodnia część ciała jest biała, natomiast głowa oraz szyja szara.

Ekologia[edytuj]

Osobniki zazwyczaj występują pojedynczo, rzadziej widywane są w parach. Przedstawiciele trzymają się zazwyczaj blisko wody. Jelonek czubaty jest gatunkiem roślinożernym. Głównymi składnikami jego diety są: trawa, owoce, rośliny zielne czy liście krzewów.

Aktywne głównie o świcie i po zmierzchu. Prowadzą samotniczy tryb życia, czasem spotykane w parach.

Po trwającej ok. 180 dni ciąży samica rodzi jedno, rzadko dwa młode. Dojrzałość płciową osiągają ok. 18 miesiąca życia.

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj]

Gatunek jelonka czubatego zalicza się do kategorii gatunków bliskich zagrożeniu – kategoria „Near Threatend”. Ilości osobników ciągle maleje, brak jest jednak dokładnych danych na ten temat. Ilość osobników szacowana jest na 300 – 500 tys. w Chinach. Główną przyczyną takiego statusu Elaphodus cephalophus oraz zmniejszającej się liczby osobników są polowania. Gatunek nie jest wpisany na światową listę gatunków chronionych i na razie ma taki status tylko w niektórych prowincjach Chin.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj]

Gatunek ten nie odgrywa większej roli w gospodarce. Źle znoszą pobyt w niewoli i żyją zdecydowanie krócej niż na wolności. Pozytywny wpływ na człowieka ma dzięki charakterystycznemu szczekaniu w wypadku zagrożenia – może być to ostrzeżenie dla okolicznych mieszkańców o pojawieniu się zagrożenia np. w postaci panter czy cyjonów.

Przypisy

  1. Elaphodus cephalophus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Harris, R.B. & Jiang, Z. 2015. Elaphodus cephalophus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-04]
  3. a b Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. a b H. Milne-Edwards. J'y joins des notes qui mo'nt été fourniers. „Nouvelles Archives du Muséum d'Histoire Naturelle. Bulletin”. 7, s. 93, 1871 (fr.). 

Bibliografia[edytuj]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Brent Huffman, www.ultimateungulate.com, Hippocamelus bisulcus (en)
  3. Kowalski K. 1975. „Mały słownik zoologiczny ssaki.” Wiedza powszechna, (Warszawa) str. 118
  4. Li X., Buzzard P., Jiang X., 2013.”Habitat associations of four ungulates in mountain forests of southwest China, based on camera trapping and dung counts data”. Population Ecology
  5. Walker E. P. 1964 “Mammals of the World”, The Johns Hopkins Press, Baltimore. Tom 2, str. 1386
  6. Wilson D. E, Reeder DA. M. 2005. “Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference.” Johns Hopkins University Press. 2:142.
  7. Sheng H., Lu H. 1982. “Distribution, habits and resource status of the tufted deer (Elaphodus cephalophus)”. Acta Zoologica 28:307-311.
  8. EOL – Encyclopedia of Life
  9. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (The IUCN Red List of Threatened Spieces)