Jerzy Stawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Włodzimierz Stawski
Lubicz
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1927
Łódź
Przebieg służby
Lata służby od 1943
Siły zbrojne Armia Krajowa
Jednostki I batalion 27 pp AK,
Konspiracyjne Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Medal Wojska Krzyż Armii Krajowej Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939 Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”

Jerzy Włodzimierz Stawski ps. Lubicz (ur. 1 stycznia 1927 roku w Łodzi) – kapitan Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej oraz Konspiracyjnego Wojska Polskiego, artysta malarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Stefanii z d. Berezka. Przed wybuchem II wojny światowej mieszkał w Łodzi, gdzie uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 76. Był również członkiem 20 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej. Od 1 do 8 września 1939 działał w Pogotowiu Wojennym Harcerzy, a następnie w Szarych Szeregach kryptonim „Kominy”, gdzie zajmował się ochroną ujęć wody, przeszedł przeszkolenie wojskowe, prowadził wywiad i kolportował tajną prasę[1][2].

Od 1 lutego 1943 zaprzysiężony przez Wacława Wrońskiego „Babinicza” na żołnierza Armii Krajowej i do lipca 1944 przydzielony do placówki dywersyjno-sabotażowej „Żubr” rejon III Rzejowice, gdzie pełnił funkcje łącznika i żołnierza dywersji[3][2].

Wraz z bratem Januszem Stawskim ps. „Poręba” na terenie Obwodu Radomsko AK uczestniczył w akcjach wywiadowczych i małego sabotażu. 25 maja 1943 brał bezpośredni udział w likwidacji szefa Gestapo w Radomsku Willi Bergera oraz jest zastępcy Johanna Wagnera. W wyniku tej akcji został – jako zakładnik – aresztowany i przetrzymywany w więzieniu w radomskim ratuszu. Stawskiego wraz z innymi zakładnikami uwolniono z obawy na możliwość odwetu na rodzinach gestapowców – zapowiadaną przez Sojczyńskiego.[4][5].

W dniach 7-8 sierpnia 1943 brał udział w akcji uwolnienia więźniów – 41 żołnierzy AK i 10 Żydów – z więzienia w Radomsku w plutonie ubezpieczeniowym por. Jan Kalety „Postracha”[2].

Od sierpnia 1944 przydzielony do I batalionu 27 pułku piechoty Armii Krajowej „Wiesław” Korpus „Jodła” z funkcją zastępcy dowódcy drużyny. Brał udział w koncentracji oddziałów do akcji „Burza” w III batalionie „Manewr” w zgrupowaniu kapitana Stanisława Sojczyńskiego „Zbigniewa”[3][2].

Brał czynny udział w akcji „Burza". Pod dowództwem kapitana Sojczyńskiego na terenie Inspektoratu Częstochowskiego AK stoczył z Niemcami wiele potyczek i brał udział w akcjach zaopatrzeniowych. W październiku 1944 uczestniczy w akcji na „Mazowię” pod dowództwem Janusza Betlińskiego „Śmiałego” oraz zajmował się niszczeniem łączności okupanta. 10 października 1944 awansowany na stopień kaprala przez ppłk. Franciszka Polkowskiego „Korsaka”[2].

1 stycznia 1945 brał udział w bitwie pod wsią Katarzynów (gm. Kobiele Wielkie) włączony do grupy żołnierzy ochrony angielskiej misji wojskowej FRESTON. Uczestniczył we wszystkich walkach zgrupowania, aż do wkroczenia wojsk sowieckich[6].

Do 17 stycznia 1945 przebywał w lesie w oddziale pod dowództwem por. Karola Kutnickiego „Kruka”[2][7].

Po 1946 zamieszkał w Łodzi, gdzie ukończył szkołę handlową. Poszukiwany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, przerwał studia ekonomiczne na Uniwersytecie Łódzkim i ukrywał się poza Łodzią[4].

Obecnie na emeryturze, mieszka w Łodzi.

Jerzy Stawski w trakcie nagrywania programu „Było nie minęło”, prezentuje zdobyczny karabin MG 42

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Odpis oświadczenia Zygmunta Grzelaka, byłego drużynowego 20 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej, dotyczący działalności druha Jerzego Stawskiego w Pogotowiu Wojennym Harcerzy, poświadczony za zgodność z oryginałem 19.11.1990 r. przez Przewodniczącego Komisji Historycznej Chorągwi Łódzkiej ZHP hm. Mariana Bileckiego, z adnotacją „Oryginał tego zaświadczenia znajduje się w archiwum Izby Pamięci”
  2. a b c d e f Wniosek o weryfikację odznaczenia – Krzyż Walecznych nadanego przez D-cę Okręgu Radom-Kielce „Jodła” AK, podpisany przez kpt. Jana Kaletę „Postracha” i płk Karola Kutnickiego „Kruka”, poświadczony za zgodność z oryginałem przez Henryka Olejniczaka – wiceprezesa Zarządu Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy AK
  3. a b Zaświadczenie weryfikacyjne (wyciąg z akt personalnych) nr 7332/79. Główna Komisja Weryfikacyjna. Zarząd Główny Koła AK. Londyn, 1 sierpnia 1979 r. Wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia 23.07.1993 r.
  4. a b J. Stawski, Życiorys, Łódź 12 czerwca 2017 r. Maszynopis w archiwum autora
  5. Z. Zieliński, Akcje zbrojne i wywiadowcze, o których świat dowiedział się z komunikatów wojennych radia BBC, „Niepodległość i Pamięć” nr 22, 2006, s. 73-76.
  6. Gen. Okulicki i misja Special Operations Executive Freston. [dostęp 2017-10-14].
  7. Biogram płk. Karola Kutnickiego „Kruka”. Z. Zieliński, Z Polski do Polski przez Związek Radziecki: prawdziwe polskie drogi, „Niepodległość i Pamięć” 2/3 (4) 1995, s. 143-148.
  8. Na podstawie https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Kpt_Stawski.jpg
  9. Statuetka „Sygnet Niepodległości” nadana 7 września 2017 podczas IX edycji Festiwalu Filmowego „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci”

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]