Radomsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Radomsko (ujednoznacznienie).
Radomsko
miasto i gmina
Ilustracja
Ratusz, obecnie Muzeum Regionalne
im. Stanisława Sankowskiego
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat radomszczański
Prawa miejskie 1266
Prezydent Jarosław Ferenc
Powierzchnia 51,43 km²
Wysokość od 219 do 254 m n.p.m.
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

45 843[1]
891,4 os./km²
Strefa numeracyjna 44
Kod pocztowy 97-500
Tablice rejestracyjne ERA
Położenie na mapie powiatu radomszczańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu radomszczańskiego
Radomsko
Radomsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Radomsko
Radomsko
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Radomsko
Radomsko
Ziemia51°04′02″N 19°26′37″E/51,067222 19,443611
TERC (TERYT) 1012011
SIMC 0968078
Hasło promocyjne: RADOMSKO – Otwarte miasto od 1266
Urząd miejski
ul. Tysiąclecia 5
97-500 Radomsko
Strona internetowa
BIP

Radomskomiasto w województwie łódzkim, siedziba powiatu radomszczańskiego oraz gminy Radomsko. Położone 90 km od Łodzi, 40 km od Częstochowy i 180 km od Warszawy leży na Wyżynie Przedborskiej, nad rzeką Radomką.

Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2] w tenucie radomszczańskiej w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[3].

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto zamieszkiwały 45 843 osoby[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położenie miasta Radomska na mapie powiatu radomszczańskiego

Według danych z roku 2008[4] Radomsko ma obszar 51,43 km², w tym:

  • tereny zurbanizowane: 13,81 km²
  • użytki rolne: 34,96 km²
  • użytki leśne: 2,17 km²
  • nieużytki: 0,49 km²

Miasto stanowi 3,57% powierzchni powiatu.

Radomsko leży w historycznej ziemi sieradzkiej[5]. Położone jest w zachodniej części Wzgórz Radomszczańskich nad rzeką Radomką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Sąsiednie gminy: Gmina Radomsko, Dobryszyce, Kodrąb, Ładzice.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Jedna z kamienic przy ulicy Piłsudskiego
  • Centrum (obejmuje historyczne śródmieście Radomska, złożone głównie z kamienic oraz osiedle mieszkaniowe w kwartale ulic Stefana Wyszyńskiego – Feliksa Fabianiego – Rolna – Tysiąclecia; główne ulice: plac 3 Maja, Gabriela Narutowicza, Krakowska, Przedborska, Władysława Reymonta, Tadeusza Kościuszki, Stefana Żeromskiego)
  • Osiedle Tysiąclecia (osiedle powstało w 1967 roku; obejmuje zespoły mieszkaniowe z lat 70. i 80. XX wieku; jak również w niewielkim stopniu zabudowę jednorodzinną i szeregową; główne arterie: Tysiąclecia, Piastowska, Jagiellońska, Leszka Czarnego, Armii Krajowej, Starowiejska)
  • Osiedle Kowalowiec (powstało w okresie międzywojennym jako osiedle dla bezrobotnych; po wojnie obszar gwałtownej rozbudowy jednorodzinnej; przy ulicy 11 Listopada oraz Brzeźnickiej (od Antoniego Pajdaka do Jana Matejki) znajdują się bloki mieszkalne; główne arterie: 11 Listopada, ks. Kościowa)
  • Osiedle Brzeźnicka (obejmuje bloki mieszkalne wybudowane w latach 60. na ulicach Brzeźnickiej, Miłej i Stefana Batorego)
  • Młodzowy (obszar dawnej Kolonii Młodzowy; główne ulice: Młodzowska, Ignacego Krasickiego, Henryka Sucharskiego)
  • Kopiec (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Józefa Ignacego Kraszewskiego, Kopiec)
  • Miłaczki – Bugaj (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Bugaj, Jana Kilińskiego, Miłaczki, Hugona Kołłątaja, Architektów)
  • Osiedle Dwunastka (osiedle mieszkaniowe przy ulicach Targowej i Piwnej, wybudowane w latach 90. przez SM „Dwunastka”)
  • Osiedle Adama Mickiewicza (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w latach 80; główne ulice: Szarych Szeregów, Pana Tadeusza, Jacka Soplicy)
  • Osiedle Stefana Batorego (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w czasach PRL; główne ulice: Ciepła, Henryka Sienkiewicza, ks. Antoniego Turleja)
  • Folwarki (wieś przyłączona do Radomska w latach 70; główne ulice: Krakowska, Gidelska, Marii Dąbrowskiej, Stara Droga)
  • Wymysłówek (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Wymysłowska)
  • Sucha Wieś (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Partyzancka, Strażacka, Strzałkowska)
  • Stobiecko Miejskie (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Brzeźnicka, św. Rocha)
  • Bogwidzowy (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Mikołaja Reja, Przemysłowa, Jeżynowa)
  • Bartodzieje Podleśne, Bartodzieje Bankowe, Bartodzieje Włościańskie (wsie przyłączone do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Gabriela Narutowicza, Wincentego Witosa, Batalionów Chłopskich)
  • Saniki (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Sanicka)
  • Kierków (okolice cmentarza żydowskiego w Radomsku)

Zmiany nazw ulic[edytuj | edytuj kod]

Ulice Radomska
Ulica Przedborska
Ulica Krakowska
Ulica Reymonta
Ulica Reymonta nocą przed świętami
Ulica Narutowicza maj 2005

W historii Radomska nazwy ulic zmieniały się wielokrotnie: miało to miejsce po odzyskaniu niepodległości, w latach 30, w latach II wojny światowej, w okresie PRL i po jej upadku.

  • Plac 3 Maja (w okresie zaborów Rynek Aleksandrowski, w czasie okupacji niemieckiej Ring).
  • Ulica Krakowska (w 1935 roku przemianowana na ulicę Polskiej Organizacji Wojskowej, w czasie okupacji Kattowitzer Straße, w PRL ul. Armii Czerwonej, w 1990 roku wróciła do pierwotnej nazwy).
  • Ulica Gabriela Narutowicza (pierwotnie ulica Piotrkowska, w czasie okupacji Warschauer Straße).
  • Ulica Przedborska (w 1935 roku przemianowana na ulicę Bolesława Limanowskiego, w czasach PRL ul. gen. Karola Świerczewskiego).
  • Ulica Brzeźnicka (w okresie PRL ul. 16 Stycznia).
  • Ulica Władysława Reymonta (pierwotnie ul. Kaliska, w czasie wojny Bahnhof Straße).
  • Ulica Stefana Żeromskiego (pierwotnie ul. Żabia, w dwudziestoleciu międzywojennym i po wojnie ul. Stefana Żeromskiego, w czasie okupacji Markt Straße).
Plac 3 Maja w Radomsku
  • Ulica Tadeusza Kościuszki (pierwotnie aleja Powiatowa, w czasie wojny Deutsche Straße).
  • Aleje Jana Pawła II (w okresie międzywojennym ul. 11 Listopada, w czasie okupacji Bach Straße, po wojnie ul. Komuny Paryskiej).
  • Ulica Prymasa Stefana Wyszyńskiego (pierwotnie Strzałkowska, w latach 30 XX wieku przemianowana na Legionów, w czasie okupacji Spital Straße, w okresie PRL ul. 1 Maja).
  • Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego (pierwotnie Częstochowska, w czasie okupacji Parkstraße, bezpośrednio po wojnie ul. Marszałka Michała Roli-Żymierskiego, do 1990 roku ul. Ludwika Waryńskiego).
  • Ulica Rolna (w okresie PRL ul. Tadeusza Kupczyńskiego).
  • Ulica Stodolna (w okresie PRL ul. Mieczysława Wencla).
  • Ulica Thomasa Woodrowa Wilsona (pierwotnie ul. Przedborskie Glinianki, potem ul. T.W. Wilsona,a w okresie PRL ul. Juliana Marchlewskiego).
  • Ulica Feliksa Fabianiego (pierwotnie ul. Długa).
  • Ulica Armii Krajowej (do 1990 roku ul. Górna).
  • Ulica Marii Konopnickiej (pierwotnie ul. św. Marii Magdaleny).
  • Ulica Kasztelańska (pierwotnie ul. 700-lecia Miasta Radomska).
  • Ulica Stara Droga (w okresie PRL ul. Armii Ludowej).
  • Ulica Spacerowa (przed i w czasie II wojny światowej wieś Zakrzówek).
  • Ulica Henryka Sienkiewicza (w czasie okupacji Kopernikusstraße). Przed wojną Żelazna.
  • Ulica Stefana Batorego (w czasie okupacji Gartenstraße).
  • Ulica ks. Karola Kościowa (aż do 1990 roku ul. Stefana Okrzei).
  • Ulica 11 Listopada (pierwotnie ul. Cegielniana, w okresie PRL ul. 15 Grudnia).
  • Ulica Świętej Rozalii (w okresie PRL ul. Karola Wójcika).
  • Ulica Stefana Grota-Roweckiego (w okresie PRL ul. Mariana Buczka).
  • Ulica św. Rocha (w okresie PRL ul. Bolesława Bieruta).
  • Ulica gen. Leopolda Okulickiego (w czasach PRL ul. Czesława Kubika).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Radomsko nocą przed świętami
Rzeka Radomka (maj 2016)
Ulica Władysława Reymonta
Skrzyżowanie – Krakowska, Piastowska, Brzeźnicka
Radomsko – centrum miasta
Ulica łącząca Sierakowskiego z Reymonta

Dane demograficzne[7][8][9]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 46 087 100 24 319 52,77 22955 47,23
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
896
  • Piramida wieku mieszkańców Radomska w 2014 roku[10].
    Piramida wieku Radomsko.png

Wyludnienie miasta[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Ludność Radomska.

Od kilku lat Radomsko sukcesywnie wyludnia się. Według danych Polskiej Akademii Nauk Radomsko jest jednym z najszybciej wyludniających się miast w województwie łódzkim[11]. W wyniku emigracji mogło ono stracić od 8 do 10 tysięcy osób – to jest 16% wszystkich mieszkańców miasta. Faktyczna liczba mieszkańców może wynosić więc od 38 tysięcy do 40 tysięcy. Wyliczenie oparto na podstawie sporządzonych umów na wywóz śmieci, gdzie wnosi się opłatę od osoby[12]. Liczba ta odpowiada Radomsku z 1978 roku, gdzie według spisu powszechnego w mieście zamieszkiwało 39 500 mieszkańców. W ciągu ostatnich kilkunastu lat w mieście odnotowuje się ujemny przyrost naturalny oraz ujemne saldo migracji mieszkańców[13]. Przykładowo w 2016 roku w Radomsku urodziło się 378 dzieci, a zmarły 572 osoby, co oznacza, że zmarło o 194 osób więcej, niż się urodziło[14]. Według Polskiej Akademii Nauk w powiecie i Radomsku do 2050 roku ludność zmniejszy się o ok. 30 procent. W powiecie radomszczańskim zostanie 75–78 tys. mieszkańców, w samym Radomsku niespełna 30 tysięcy[15]. Wyludnienie miasta zaczyna stawać się niepokojącym zjawiskiem, które odbija się na życiu gospodarczym miasta[16], a firmy mają problemy ze znalezieniem pracowników[17][18].

Tabela urodzeń i zgonów oraz saldo migracji mieszkańców[7][8]. [2]

Rok Liczba urodzeń Liczba zgonów Przyrost naturalny Saldo migracji
2018 371 545 -174 -157
2017 407 568 -161 -158
2016 378 572 -194 -199
2015 364 538 -174 -187
2014 367 512 -145 -76
2013 370 556 -186 -164
2012 395 536 -141 -42
2011 408 574 -166 -142
2010 416 539 -123 -247
2009 466 554 -88 -28
2008 439 536 -97 -158
2007 458 538 -80 -114
2006 443 508 -65 -177
2005 405 503 -98 -130
2004 405 533 -128 -226

Ludność ukraińska[edytuj | edytuj kod]

W wyniku wyludnienia miasta już od 2013 w Radomsku przedsiębiorstwa zaczęły zatrudniać pracowników z Ukrainy. W 2014 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Radomsku zarejestrowano 74 obywateli Ukrainy, w 2015 roku – 329, a w 2016 roku było ich 870. Z każdym rokiem liczba pracowników z Ukrainy zwiększa się. Najwięcej Ukraińców zostało zatrudnionych w Radomsku w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej.[3][4][5] Niektóre związki zawodowe w zakładach z Radomska twierdziły, że Ukraińcy zabierają pracę miejscowym. Narastały konflikty polskich pracowników wobec polityki zatrudniania obcokrajowców przez zakłady w Radomsku[19][20]. 19 listopada 2017 roku w Radomsku organizacja ONR zorganizowała marsz przeciwko pracownikom ze wschodu pod hasłami „Chcemy repatrianta, a nie imigranta”, protestując przeciwko zatrudnianiu przede wszystkim Ukraińców przez lokalnych przedsiębiorców[21]. 4 grudnia 2017 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomsku zorganizowano debatę na temat napływu cudzoziemców ze Wschodu na lokalny rynek. Uczestnicy debaty wskazali na potrzebę asymilacji Ukraińców, ich integracji w polskim społeczeństwie[22]. W tym celu również z inicjatywy dzielnicowych z Radomska doszło do spotkania policjantów z 40 pracownikami z Ukrainy z jednej z firm działających na terenie strefy ekonomicznej w Radomsku. Policjanci opowiadali o regulacjach prawnych obowiązujących w Polsce. Wymienili najczęściej popełniane na terenie powiatu radomszczańskiego czyny zabronione, w tym te dokonywane przez cudzoziemców[23][24][25].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Pisownia nazwy miasta nie była jednolita. W dokumentach pochodzących z XIII-XV wieku najczęściej występują: Radomokye, Radomskye, Radomske, Radomsk, Radomszcze, Radomskie. Dopiero kilka wieków później została przyjęta powszechnie nazwa Radomsko[26].

Powszechnie się przyjmuje, że nazwa Radomska pochodzi od nazwy rzeczki Radomki, która przepływa przez Radomsko. Taki sposób tworzenia nazw grodów od rzek był w słowiańszczyźnie powszechny (por. Puck od Putnica, Mieńsk od Mienia, Pińsk od Pina i wiele innych).

W przypadku Radomska założenie to wydaje się nie do końca prawdziwe, gdyż musimy wziąć pod uwagę również skąd się wzięła nazwa rzeczki Radomki. Nazwa Radomka, składa się z dwóch części; rdzenia Radom (prawdopodobnie od słowiańskiego imienia męskiego „Radom”, które było skrótem od Radomira. Imię Radomir złożone z członu Rado- (rad – „być zadowolonym, chętnym, cieszyć się” lub radzić – „troszczyć się, dbać o coś”) oraz członu -mir („pokój, spokój, dobro”). Może ono oznaczać „tego, który troszczy się o pokój) i przyrostka –ka, który dodawano do rdzenia, by określić przynależność do czegoś, czyli Radomka, to rzeczka należąca do Radomira, inaczej rzeczka Radoma, Radomira. Przykładowo rzeka Stanisława nazywałaby się Stanisławka, a wieś Wojciecha, Wojciechówka.

Nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od imienia Radom (Radomir, podobnie jak rzeczka Radomka)za pomocą przyrostka -sk, który jest formantem przymiotnikowym, kontynuantem z języka prasłowiańskiego *-ьskъ-jь, określającym przynależność do czegoś. Końcówka ta występuje także w rodzimych nazwach innych krajów słowiańskich, na przykład w czeskiej i słowackiej nazwie Czech i Słowacji, czyli Česko i Slovensko. Tak więc Radomsko – Radom-sko to kraina Radomira, ziemia należąca do Radomira, a rzeczka Radomka, to rzeczka należąca do Radomira.

Z drugiej strony jeśli nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od nazwy rzeczki Radomki (Radomka – rzeczka Radomira) za pomocą przyrostka -sk; to nazwę Radomsko należy tłumaczyć jako krainę leżącą nad rzeczką Radomką czy ziemię leżącą nad rzeczką Radomką, która wcześniej wzięła swoją nazwę od Radomira. Hipotetycznie Radomir, zajmował ze swoim rodem lub plemieniem ziemię nad niewielką rzeczką, którą od jego imienia nazywano Radomką. Ale skoro samą rzeczkę nazywano od jego imienia Radomką, to logiczne, że musiano jakoś nazywać ziemię (osadę), którą zajmował Radomir ze swoim rodem czy plemieniem. Nadal pozostaje pytanie czy nazwa Radomsko pochodzi bezpośrednio od nazwy rzeczki Radomki czy imienia Radomir.Jak na radzie nie podjęto głębszych badań nad pochodzeniem nazwy miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kaplica przy starym cmentarzu w Radomsku
Kapliczka z czasów napoleońskich
Pomnik ofiar okupacji niemieckiej
Mogiła – pomnik
Cywilne ofiary niemieckiego bombardowania miasta 1 i 2 września 1939 r.
Zaułek w Radomsku
Moje Miasto
Galeria: Cmentarz żydowski
Macewa na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewa na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Współczesny nagrobek na kirkucie
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 1
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 2
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 3
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 4, 4A
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 6
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 9
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 10
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 11
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 12
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 13
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 14
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 15
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 16
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 18
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 19
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 20
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 23
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 26
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 30
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 31
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 32
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 33
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 34
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 35
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 36
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 38
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 39
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 40
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 41
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 42
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 43
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 44
Bank PEKAO SA w Radomsku
Budynek Sądu Rejonowego w Radomsku
Radomszczański ZUS
Szpital Powiatowy w Radomsku (oddany w pełni do użytku w czerwcu 2011 roku)
 Osobny artykuł: Historia Radomska.

Kalendarium

  • 1243 – pierwsza pisemna wzmianka o Radomsku.
  • 1266 – nadanie praw miejskich przez Leszka Czarnego.
  • 1288 – sprowadzenie Franciszkanów.
  • XIV w. – utworzenie powiatu radomszczańskiego.
  • 1382 – pierwszy zjazd szlachty w sprawie wyboru króla Polski.
  • 1384 – drugi zjazd szlachty, wybór Jadwigi Andegaweńskiej na króla Polski.
  • XV w. – utworzenie starostwa niegrodowego.
  • 1624 – splądrowanie i spalenie miasta przez lisowczyków.
  • 1771 – 28 listopada, Kazimierz Pułaski na czele 600-konnego oddziału zatrzymuje się na postój w Radomsku. Otrzymuje tu wiadomość o podejrzewaniu go o usiłowanie królobójstwa i o porażkach konfederatów (według: Wiesław A. Zalewski Co Kazimierz Pułaski w Radomsku porabiał, Gazeta Radomszczańska, 3 czerwca 2004).
  • 1789 – delegaci miasta biorą udział w czarnej procesji.
  • 1793 – w wyniku II rozbioru Polski miasto trafiło pod zabór pruski.
  • 1807 – miasto weszło w skład Księstwa Warszawskiego.
  • 1812 – grudzień, po klęsce pod Moskwą, rozproszone resztki Wielkiej Armii Napoleona przemieszczają się przez Radomsko. Śladem tych wydarzeń jest kapliczka przy ul. Mickiewicza.
  • 1815 – upadek Księstwa Warszawskiego, miasto znalazło się w granicach Królestwa Kongresowego.
  • 1828 – zatwierdzenie planu regulującego zabudowę miasta.
  • 1830 – w Radomsku stacjonuje 4 szwadron 1 Pułku Strzelców Konnych Królestwa Kongresowego. Pułk został sformowany w 1815 roku. Za udział w walkach pułk otrzymał 2 krzyże kawalerskie, 44 złote i 42 srebrne.
  • 1846 – budowa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, której trasa przebiegała przez miasto.
  • 1857 – wybudowanie nowego Ratusza (wcześniejszy budynek znajdował się na środku rynku); siedziby władz miejskich oraz zmiana nazwy miasta na nazwę zaborczą – Nowo-Radomsk (obowiązywała do 1922).
  • 1859 – pracę w Radomsku podejmuje Feliks Fabiani, nauczyciel i społecznik.
  • 1863 – 22 stycznia, w Radomsku padają pierwsze strzały Powstania Styczniowego.
  • 1869-1876 – w miejsce starego wybudowany został nowy kościół pw. św. Lamberta.
  • 1874 – sierpień, Henryk Sienkiewicz wraz z narzeczoną Marią Kellerówną przebywa w pobliskim Strzałkowie w majątku Biedrzyckich [6].
  • 1879 – przemysłowcy francuscy po wykupieniu fabryki ceraty od Szai Ruziewicza zakładają Anonimowe Towarzystwo Metalurgiczne Przemysłu w Rosji w Nowo-Radomsku.
  • 1879 – Francuz Piotr Chanove założył fabrykę „Metalurgia”.
  • 1881 – Bracia August i Karol – synowie Michaela Thoneta z Wiednia wybudowali fabrykę mebli giętych (obecny Fameg)
  • 1881 – 23 października, utworzenie Ochotniczej Straży Ogniowej.
  • 1884 – Henryk Siemiradzki nabywa dworek w Strzałkowie k. Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał wraz z rodziną letnie wakacje, a w 1901 zachorował, stracił mowę i tamże zmarł w 1902 roku.
  • 1908 – wybudowanie synagogi.
  • 1912 – wybudowanie Fabryki Maszyn.
  • 1912 – wybudowanie cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja Cudotwórcy
  • 1917 – wybuch epidemii tyfusu.
  • 1919 – utworzenie Rady Delegatów Robotniczych, istniejącej do 1921 r.
  • 1920 – przeniesienie do miasta Huty Szkła.
  • 1921 – powstaje Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”
  • 1921 – nadanie Józefowi Piłsudskiemu tytułu Honorowego Obywatela Radomska.
  • 1925 – zburzenie radomszczańskiej cerkwi na mocy decyzji władz wojewódzkich w Łodzi z przeznaczeniem pozyskanego budulca na budowę starostwa powiatowego.
  • 1935 – 27 października, uroczyste otwarcie nowego budynku dworca kolejowego wzniesionego według projektu inż. arch. M. Michalskiego.
  • 1935 – 26 grudnia, zmarł Telesfor Mickiewicz i został pochowany z wielkimi honorami na radomszczańskim Cmentarzu Starym, a jego pogrzeb był manifestem niepodległościowym, na który licznie przybyli wysoko postawieni przedstawiciele władzy i wojska.
  • 1939 – 1 września ok. godz. 5.00, na Radomsko spadają pierwsze bomby – ginie ok. 30 osób ludności cywilnej. Ciała ofiar tego bombardowania składano w kaplicy cmentarnej przy Cmentarzu Starym. Na murach tej kaplicy umieszczona jest tablica pamięci, na której wymienione są osoby poległe w wyniku bombardowania. W bombardowaniu Radomska najprawdopodobniej brały udział samoloty Luftwaffe z pułku stacjonującego w Oleśnicy (niem. Oels), który to pułk kilkadziesiąt minut wcześniej zbombardował Wieluń. W efekcie tych terrorystycznych działań Niemców, ludność cywilna w panice masowo opuszcza miasto głównie w kierunku Przedborza i Piotrkowa Trybunalskiego. Samoloty Luftwaffe atakują kolumny bezbronnych cywilnych uciekinierów.
  • 1939 – 3 września, Niemcy zajmują miasto – do miasta wkraczają oddziały 10 armii gen. Waltera von Reichenaua.
  • 1939 – 4 września, Niemcy rozstrzelali kilkanaście osób na Folwarkach, Bartodziejach i w Stobiecku Miejskim.
  • 1939 – 3–5 września, w rejonie Radomska toczą się zacięte walki powietrzne. W pobliżu Radziechowic zestrzelony zostaje niemiecki samolot rozpoznawczy Henschel Hs 126, a na wschód od Radomska zestrzelono polski samolot bombowo-rozpoznawczy PZL.23 Karaś. Załoga Karasia pochowana została w mogile znajdującej się na terenie przykościelnym w miejscowości Bugaj. W najbliższych okolicach Radomska znajdują się także inne mogiły [7] polskich lotników poległych w czasie tych walk. Do tych wydarzeń nawiązuje film [8].
  • 1939 – powstają pierwsze oddziały ZWZ AK i później jest to największa org. zbrojnego podziemia w centralnej Polsce (jednym z dowódców zostaje por. Stanisław Sojczyński).
  • 1941 – aresztowanie przez Niemców w Radomsku 151 osób. Egzekucje były dokonywane na tzw. Kopcu oraz w pobliskich miejscowościach takich jak: Wygoda, Dmenin, Pławno, Strzałków.
  • 1943 – likwidacja radomszczańskiego getta i masowe mordy na Żydach przez niemieckich okupantów; Armia Krajowa pod dowództwem por. Sojczyńskiego dokonuje akcji odbicia 51 więźniów (40 Polaków i 11 Żydów) z siedziby gestapo w Radomsku.
  • 1943 – 12 grudnia, na drodze z Radomska do Pławna (Wygoda Las) żołnierze AK dokonali skutecznego zamachu na Otto Schwarzmeira, komendanta żandarmerii w Gidlach, wykonując tym samym wydany wcześniej wyrok śmierci. W odwecie Niemcy rozstrzelali w tym miejscu dwudziestu zakładników przywiezionych z Częstochowy. Miejsce to jest oznaczone pomnikiem ku czci ofiar[27].
  • 1944 – 23 kwietnia, powstanie konspiracyjnej powiatowej Rady Narodowej (w 1959 roku dla upamiętnienia tego wydarzenia na ul. Fabianiego wmurowano tablicę pamiątkową[28]).
  • 1944 – 12 września, rozegrała się największa bitwa na ziemi radomszczańskiej – bitwa pod Ewiną. Oddziały III Brygady Armii Ludowej im. gen. Bema przyjęły bitwę z 10-krotnie liczebniejszym wojskiem niemieckim.
  • 26 grudnia 1944 r. żołnierze Armii Ludowej pod dowództwem kpt. Bolesława Boruty (ps. „Hanicz”) dokonali udanego zamachu na Dehna – komendanta żandarmerii niemieckiej w mieście[29].
  • 1945 – 16 stycznia, oddziały 254 i 294 dywizji pancernej 52 armii 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej wyzwalają miasto[30], w walce ginie około 20 żołnierzy radzieckich (mogiła zbiorowa – pomnik na Nowym Cmentarzu (zdjęcie).
  • 1945 – kwiecień, kpt. Stanisław Sojczyński ps. „Warszyc” wspólnie z byłymi żołnierzami Armii Krajowej zakłada największe w centralnej Polsce antykomunistyczne Konspiracyjne Wojsko Polskie (KWP) do walki z komunistycznymi władzami Polski.
  • 1946 – 19–20 kwietnia oddział Jana Rogólki ps. „Grot” z KWP opanował chwilowo Radomsko i uwolnił 57 aresztowanych z więzienia powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Po tej nie w pełni udanej akcji, oddział KWP dowodzony przez Henryka Glapińskiego ps. „Klinga” dopuścił się zbrodni na jeńcach[31].
  • 1946 – w czerwcu UB aresztowało kpt. Sojczyńskiego „Warszyca” i jego dowódców, rozbijając KWP, choć nieliczne oddziały walczyły do 1947 r., a resztki organizacji pozostały w podziemiu aż do 1954 r.
  • 1949 – rozpoczęcie budowy kombinatu drzewnego „Fameg”[32].
  • 1957 – elektryfikacja linii kolejowej – pierwsze pociągi elektryczne (zdjęcie)
  • 1959 – w 15 rocznicę powstania PRL na pl. 3 Maja odsłonięto pomnik ku czci żołnierzy Wojska Polskiego i Armii Czerwonej oraz członków ruchu oporu[33]
  • 1962 – w katastrofie lotniczej, w czasie pokazów organizowanych przez Aeroklub Częstochowski w Borowiecku koło Radomska zginęło 11 osób. W czasie startu samolot CSS-13 holujący szybowiec SZD 12 Mucha 100 wpadł w tłum widzów.
  • 1964 – 28 stycznia inauguracyjne przedstawienie kabaretu „Nietoperz” [34] w kawiarni „Stylowa”. Wystąpili: Dyzma Krasoń – twórca kabaretu, Janusz Niezabitowski, Wiesław Witczak, Mirosław Kaliszczak, Maria Grabiec, i inni.
  • 1964 – przeprowadzenie I Liceum Ogólnokształcącego do nowo wybudowanej siedziby przy ulicy Górnej.
  • 1967 – wybudowanie Miejskiego Domu Kultury.
  • 1967 – katastrofa lotnicza radzieckiego myśliwca szkolno-bojowego MiG 15 UTI pod Radomskiem (Sucha Wieś). Prawdopodobną przyczyną była eksplozja silnika turboodrzutowego, co najmniej jeden pilot katapultował się bezpiecznie.
  • 1967 – rozpoczęcie budowy „Osiedla Tysiąclecia”.
  • 1968 – w zakładach pracy wiece poparcia dla PZPR i tow. Wiesława – Władysława Gomułki w związku z tzw. wydarzeniami marcowymi.
  • 1968 – 14 stycznia, uruchomienie komunikacji miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Początkowo cztery autobusy kursowały na trzech liniach (1. Folwarki-Bartodzieje; 2. Strzałków-Stobiecko Szlacheckie 3. Kietlin-Stobiecko Miejskie).
  • 1968 – kwiecień, lotniczy pogrzeb ppor. pil. Cezarego – Jerzego Owczarka (zdjęcie) oraz Strona Pamięci [35].
  • 1970 – otwarcie Muzeum Regionalnego im. Stanisława Sankowskiego.
  • 1979 – powstanie Radomszczańskiego Klubu Sportowego (RKS).
  • 1980 – powstanie radomszczańskich struktur NSZZ „Solidarność” z Józefem Kowalczykiem z FMR na czele.
  • 1991 – pierwsze wolne wybory do Rady Miejskiej w Radomsku.
  • 1997 – wybudowanie Hali Sportowej przy PSP nr 6.
  • 2003 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Makó.
  • 2004 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Wozniesieńsk.
  • 2006 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Lincoln.
  • 2008 – wybudowanie pierwszego w mieście „Orlika”.
  • 2008 – utworzenie w MDK „europejskiej Sceny Teatru im. Stefana Jaracza”.
  • 2009 – otwarcie „małej obwodnicy” Radomska (przedłużenie ul. Tysiąclecia)
  • 2010 – otwarcie ronda im. Ofiar Zbrodni Katyńskiej
  • 2014 – otwarcie ronda im. Braci Różewiczów.
  • 2014 – 29 marca, otwarcie „Eraparku” przy ulicy Sierakowskiego 11.
  • 2014 – 23 grudnia, zmarł w Lozannie Jerzy Semkow – urodzony w Radomsku, światowej sławy polski dyrygent.
  • 2015 – zakończenie renowacji zabytkowej kamienicy przy ulicy Kościuszki 2.

Żydzi w Radomsku[edytuj | edytuj kod]

Po licznej tutejszej społeczności żydowskiej zachował się w Radomsku jedynie cmentarz żydowski z ohelem cadyków Rabinowiczów (Wielka Synagoga została zniszczona podczas II wojny światowej), natomiast w Krakowie synagoga Stowarzyszenia Modlitwy i Dobroczynności Chasydów Radomszczańskich oraz Synagoga chasydów z Radomska. Oprócz tego w Radomsku istnieje Otwarte Muzeum Żydowskie upamiętniające miejsca związane z Żydami. W 2016 roku wmurowano kamień węgielny pod Żydowskie Centrum Pielgrzyma w Radomsku [9] przy ul. Rabina Szlomo Rabinowicza.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ratusz nocą

Dane z 30 czerwca 2004 r.:

Zabytki nieistniejące:

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Pomnik św. Jadwigi Andegaweńskiej na Placu 3 maja

Parki[edytuj | edytuj kod]

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Fabryka firmy Indesit przy miejskiej obwodnicy (ulica Unii Europejskiej, ul. A.Merloniego, rondo Edmunda Osterloffa)
Urząd Skarbowy w Radomsku

Radomsko jest dużym ośrodkiem przemysłu drzewnego z ponad 125-letnią tradycją. Najstarszym i zarazem najbardziej znanym zakładem meblowym jest Fameg, obecnie Fameg Sp z o.o. W najlepszym okresie Fameg sprzedawał meble na wszystkich kontynentach, a meble projektowane w Radomsku były hitami na światowych targach meblowych. Przez pewien okres firma reklamowała się hasłem „Na krzesłach z Radomska siedzi cały świat”. Dziś na terenie Radomska i najbliższej okolicy zarejestrowanych jest ponad 600 zakładów stolarskich, z których większość powstała po 1990 roku. Do największych zakładów stolarskich w Radomsku można zaliczyć Meble Wach oraz Fameg, a w najbliższej okolicy Mebin, Meble Nems, Meble Krysiak, Meble Olczyk oraz hurtownię akcesoriów do produkcji mebli firmę Korner. Radomsko jest też dużym ośrodkiem przemysłu metalowego, maszynowego i szklarskiego.

Radomsko leży na szlaku komunikacyjnym przy trasie A-1[potrzebny przypis] i posiada duży obszar[potrzebny przypis] Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (ŁSSE), która powstała na bazie programu wyborczego Akcji Wyborczej Solidarność oraz dzięki staraniom koalicyjnych władz miasta (AWS, PSL, LM) w latach 1998–2002 przy poparciu marszałka Województwa Łódzkiego Stanisława Witaszczyka i prezydenta miasta Jerzego Słowińskiego. W roku 2006 zaplanowano budowę fabryki Indesit i włoskiej firmy Bora oraz budowę Centrum Logistycznego[potrzebny przypis]. Obecnie w ŁSEE działa więcej firm, m.in.: fabryka szyb zespolonych firmy Press-Glas i firma Aquila, producent tektury. Firma Jysk we wrześniu 2010 r. zakończyła budowę dwóch zautomatyzowanych magazynów wysokiego składowania o wysokości 38 m każdy. Pod południową częścią Radomska (w dzielnicy Stobiecko Miejskie) znajdują się odkryte w latach 70. XX w. duże pokłady wód geotermalnych[potrzebny przypis].

W mieście jest 6 hoteli[36].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Skrzyżowanie DK1 i DK42 w granicach administracyjnych Radomska

Miasto położone jest przy szlakach komunikacyjnych:

Miasto posiada już fragment zachodniej obwodnicy na odcinku od ul. Brzeźnickiej do ul. Krasickiego, przechodzący przez teren Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Obecnie jej projekt obejmuje całą część północną od ul. Brzeźnickiej do ul. Narutowicza. Rozpoczęcie budowy obwodnicy planowane jest na kwiecień 2011. Budowa zachodniej obwodnicy Radomska, zakończyła się pod koniec 2014 r. W międzyczasie trwały rozmowy dotyczące sposobu finansowania i przebiegu południowej obwodnicy Radomska od ulicy Brzeźnickiej do ulicy Krakowskiej.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

W Radomsku działa Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji. Przedsiębiorstwo obsługuje 18 linii miejskich i podmiejskich.

  • Linie miejskie – 0, 4, 8, 9, 10, 13
  • 1 międzymiejska linia – 1
  • 1 międzypowiatowa – 23
  • 8 podmiejskich – 2, 3, 5, 6, 7, 11, 12, 14, 15, 25

W mieście działa również PKS Radomsko. Firma jest największym radomszczańskim przewoźnikiem wożącym pasażerów na liniach krajowych. Zapewnia bezpośrednie połączenia m.in. do Łodzi, Piotrkowa Trybunalskiego, Częstochowy, Bełchatowa, Wrocławia, Krakowa, Katowic, Przedborza, Kamieńska, Pajęczna oraz wsi na terenie całego powiatu radomszczańskiego i okolic. Dworzec PKS znajduje się obok dworca kolejowego PKP przy ulicy Władysława Reymonta.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez Radomsko przebiega od 1846 roku trasa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, obecnie jest to linia kolejowa nr 1: WarszawaSkierniewiceKoluszki – Radomsko – CzęstochowaZawiercie – Granica (Sosnowiec Maczki), z odgałęzieniem do Łodzi Fabrycznej. Radomsko posiada bezpośrednie połączenia kolejowe Regio (PolRegio) oraz TLK i IC (PKP Intercity) z Warszawą, Łodzią, Piotrkowem Trybunalskim, Częstochową, Katowicami, Wrocławiem, Opolem, Krakowem, Toruniem, Bydgoszczą, Gdańskiem, Gdynią, Szczecinem, Koszalinem, Bielskiem-Białą itp.

W planach jest zakończenie budowy bocznicy kolejowej do ŁSSE.

Lotniska i lądowiska[edytuj | edytuj kod]

Najbliżej położonymi portami lotniczymi od miasta Radomska są:

W 2011 otwarto sanitarne lądowisko przy ul. Jagiellońskiej.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Miejska Biblioteka Publiczna

W Radomsku działają:

  • Miejski Dom Kultury, który jest głównym ośrodkiem życia kulturalnego i rozrywkowego w mieście. Przy MDK-u działa Kino „Pasja”, wiele kół zainteresowań, między innymi plastyczne i teatralne. Z sal MDK-u korzystają organizacje pozarządowe do organizowania spotkań, wystaw czy prelekcji. MDK jest organizatorem przedstawień i koncertów. Przy MDK-u działa Towarzystwo Śpiewacze im. Stanisława Moniuszki w Radomsku, które jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Chóralnego „Wschód-Zachód-Zbliżenia”.
  • Muzeum Regionalne im. Stanisława Sankowskiego mieści się w zabytkowym budynku dawnego ratusza, w którym w czasie okupacji niemieckiej była katownia Gestapo oraz po 1945 r. komunistyczne więzienie Urzędu Bezpieczeństwa, gdzie mordowano członków AK, NSZ, KWP. Aktualnie muzeum posiada 4 wystawy stałe pokazujące historie miasta i okolic. W posiadaniu muzeum jest ponad 16 tysięcy muzealiów. Przy muzeum działa galeria sztuki, w której organizowane są wystawy lokalnych (i nie tylko) artystów.
  • Biblioteka Publiczna w Radomsku jest organizatorem spotkań ze znanymi pisarzami, zajmuje się promocją lokalnie wydawanych pozycji książkowych.
  • Otwarte Muzeum Żydowskie – składa się z 50 kamiennych płyt wmurowanych w chodniki przy ulicach Radomska, wskazujących miejsca budynków religijnych i świeckich (domy modlitwy, synagogi, szkoły, zakłady) związanych ze społecznością żydowską mieszkającą przed II wojną światową w tym mieście[37].

Wydarzenia:

  • Open by Night. Radomsko nocą – w 2009 roku zapoczątkowana została impreza kulturalna pod nazwą „Open by Night. Radomsko nocą”. W ostatni weekend sierpnia Radomszczanie do późnych godzin nocnych mogą uczestniczyć m.in. w koncertach, spotkaniach ze znanymi ludźmi, zwiedzać muzeum. W tych wydarzeniach uczestniczyli m.in. Maciej Maleńczuk, Blenders, Zbigniew Wodecki oraz Maria Czubaszek. Wydarzenie realizowane było do 2012 roku.
  • Dni Radomska – odbywająca się co roku na początku czerwca trwająca dwa dni cykliczna impreza. Od 2017 roku wydarzeniem towarzyszącym jest Festiwal Smaków.
  • Różewicz Open Festiwal – organizowany w październiku przez Miasto Radomsko i Miejski Dom Kultury w Radomsku festiwal poświęcony życiu i twórczości Braci Różewiczów.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Placówki oświatowe na terenie Miasta Radomska[38]:

Przedszkola publiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 1 im. Jana Brzechwy, ul. Miła 13
  • Przedszkole nr 2 im. Janusza Korczaka, ul. Targowa 7
  • Przedszkole nr 3, ul. Zygmunta Sierakowskiego 19
  • Przedszkole nr 4 „Pod Zielonym Ludkiem”, ul. Hugona Kołłątaja 12
  • Przedszkole nr 5, ul. 11 Listopada 33
  • Przedszkole nr 6 im. Marii Konopnickiej, ul. Rolna 2
  • Przedszkole nr 9 im. Jasia i Małgosi, ul. Sokola 2-4
  • Przedszkole nr 10, ul. Armii Krajowej 13
  • Przedszkole Specjalne, ul. Piastowska 10a

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bolesława Chrobrego, ul. Piastowska 17
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusza Kościuszki, ul. Józefa Piłsudskiego 22
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mieszka I, ul. Marii Dąbrowskiej 27
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Stanisława Reymonta, ul. Szkolna 4
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Mikołaja Kopernika, ul. Gabriela Narutowicza 207
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 im. Władysława Broniewskiego, ul. Św. Jadwigi Królowej 20
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 im. Romualda Traugutta, ul. 11 Listopada 16
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8 im. Przyjaciół Dzieci, ul. Mikołaja Reja 81
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Henryka Sienkiewicza, ul. Rolna 65
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10, ul. Kornela Makuszyńskiego 25

Szkoły ponadpodstawowe[edytuj | edytuj kod]

I Liceum Ogólnokształcące im. Feliksa Fabianiego

Szkoły policealne[edytuj | edytuj kod]

  • Policealna Szkoła Centrum Nauki i Biznesu „Żak”, ul. Tadeusza Kościuszki 6
  • Policealna Szkoła Medyczna „Żak”, ul. Tadeusza Kościuszki 6
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych „Sokrates”, ul. Bugaj 3
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych, ul. Szkolna 4

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Szkoła muzyczna[edytuj | edytuj kod]

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Grażyny Bacewicz, ul. Tadeusza Kościuszki 14

Media[edytuj | edytuj kod]

Gazeta Radomszczańska
  • Prasa: Na terenie regionu radomszczańskiego działa pięć lokalnych gazet: Dziennik Łódzki/Co Nowego, Gazeta „Po Prostu Informacje”, „Gazeta Radomszczańska”, „Komu i Czemu”, bezpłatny tygodnik „Między Stronami”.
  • Telewizja: W mieście nadaje także jedna z najwcześniej powstałych w Polsce telewizji lokalnych – Niezależna Telewizja Lokalna. Należy do TVN, jej właścicielem jest grupa ITI.
  • Portale internetowe: W 2003 roku na terenie Radomska powstał portal internetowy WirtualneRadomsko.pl wskutek przekształcenia z Internetowego Radia Radomsko. Największą popularnością portal cieszył się w 2006 roku, kiedy wygenerował 1 315 029 odwiedzin. 1 stycznia 2007 roku portal zakończył działalność. Obecnie najważniejsze portale internetowe to Radomsko.naszemiasto.pl oraz Radomsko24.pl. Coraz większą popularnością cieszy się także blog historyczno-turystyczny Radomsk.pl oraz portal informacyjny gazety Pomiędzy Stronami. W sierpniu 2018 roku został zarejestrowany radomszczański portal internetowy Spotradomsko.pl, serwis informacyjny największej społeczności radomszczan w internecie[39]
  • Radio: Do końca 2004 roku w Radomsku znajdował się nadajnik RMF FM na 97,1 FM. W pierwszych dniach 2005 roku przeniesiono go na Stację Linii Radiowych w Dobromierzu znajdującą się 30 km od miasta, i tam jest do dziś.

We wrześniu 2006 roku powstało Ersko, nadające na dwóch kanałach radio internetowe regionu radomszczańskiego. W ofercie jest głównie muzyka techno i dance na kanale głównym oraz inne rodzaje muzyki na kanale „Mix”. Od sierpnia 2008 z Radomska emituje swój sygnał radio RMF Maxxx Kielce/Radom, na 101,1 FM. Od 7 grudnia 2015 roku zaczęło nadawać internetowe radio ERA z Radomska.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Radomska działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

  • zbór „Betlejem” w Radomsku

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Radomsku działa „liga miejska szóstek” organizowana przez MOSiR w Radomsku.

Na terenie miasta Radomska i powiatu radomszczańskiego działa też Powiatowe Zrzeszenie LZS, które jest organizatorem licznych imprez sportowo-rekreacyjnych o randze gminnej, powiatowej i wojewódzkiej.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[41]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  3. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 66.
  4. Dane statystyczne dla Miasta Radomska.
  5. Zdzisław Noga: Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003, s. 331. ​ISBN 83-7271-200-X​.
  6. a b c d e f O tym jak w 1986 roku Radomsko się powiększyło, Radomsk.pl, 27 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-27] (pol.).
  7. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2019 [dostęp 2020-04-25].
  8. a b Statystyczne Vademecum Samorządowca 2019, Łódź: Urząd Statystyczny w Łodzi [dostęp 2020-04-25].
  9. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  10. Radomsko polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  11. Tanie działki budowlane remedium na wyludnianie się Radomska? – TVP3 Łódź – Telewizja Polska S.A, lodz.tvp.pl [dostęp 2018-03-17].
  12. Z deklaracji „śmieciowych” wynika, że spadła liczba mieszkańców | Radomsko Nasze Miasto, radomsko.naszemiasto.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  13. http://www.epiotrkow.pl/news/W-Radomsku-wiecej-zgonow-niz-urodzen-,14603.
  14. Jacek Paszewski, Więcej zgonów niż urodzin w Radomsku w 2016 roku, Więcej zgonów niż urodzin w Radomsku w 2016 roku [dostęp 2017-01-07] (pol.).
  15. Są sposoby na wyludnienie, www.radomszczanska.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  16. Informatycy potrzebni od zaraz [reklama].
  17. Firmy dają pracę, ale znów nie mogą znaleźć pracowników, www.strefabiznesu.dzienniklodzki.pl [dostęp 2016-01-28].
  18. Targowica modli się o klienta, „Gazeta Radomszczańska”, 24 marca 2016, s. 12–13.
  19. Redakcja, Związkowcy z JYSK alarmują, że firma zamiast radomszczan zatrudnia obcokrajowców, Radomsko Nasze Miasto, 12 marca 2013 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  20. Małgorzata Kulka, Związkowcy z Centrum Dystrybucji Jysk w Radomsku nie chcą Ukraińców. JYSK odpowiada..., Radomsko Nasze Miasto, 19 marca 2013 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  21. Redakcja, Radomsko: Marsz przeciw imigrantom ze Wschodu [ZDJĘCIA+FILM], Radomsko Nasze Miasto, 19 listopada 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  22. Redakcja, Debata o cudzoziemcach na lokalnym rynku pracy w Radomsku, Radomsko Nasze Miasto, 4 grudnia 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  23. Redakcja, Policjanci z Radomska spotkali się z pracownikami z Ukrainy, Radomsko Nasze Miasto, 4 kwietnia 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  24. Redakcja, Ukrainiec sprzedawał narkotyki w Radomsku. Trafił do aresztu, Radomsko Nasze Miasto, 14 marca 2016 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  25. Redakcja, Policjanci z Radomska szukają sprawcy uszkodzenia ciała. Poznajesz?, Radomsko Nasze Miasto, 27 czerwca 2019 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  26. Historia – Strona Miasta Radomska, radomsko.pl [dostęp 2020-05-16].
  27. Gazeta Radomszczańska z 7 października 2004 r.
  28. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 527.
  29. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 321.
  30. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 527.
  31. Tragedia pod grabami
  32. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga: „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 324.
  33. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 527.
  34. „Nietoperz”
  35. [1]
  36. Zameczek, Europa, As, Exclusive, Milenium, Restauracja Hotel Zodiak.
  37. Pierwsze Otwarte Muzeum Żydowskie w Europie w Radomsku. radomsko.naszemiasto.pl. [dostęp 2014-07-28].
  38. Spis placówek oświatowych – Strona Miasta Radomska, radomsko.pl [dostęp 2019-04-18].
  39. Spotted: Radomsko, facebook.com [dostęp 2018-09-05] (pol.).
  40. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-11-30].
  41. Wykaz miast partnerskich na oficjalnej stronie radomska.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]