Jodłownica górska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jodłownica górska
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina jodłownicowate
Rodzaj Bondarzewia
Gatunek jodłownica górska
Nazwa systematyczna
Bondarzewia mesenterica (Schaeff.) Kreisel
Feddes Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 95(9-10): 699 (1984)
Jodłownica górska: drugie zdjęcie
2013-09-08 Bondarzewia mesenterica (Schaeff.) Kreisel 365275.jpg

Jodłownica górska, bondarcewia górska (Bondarzewia mesenterica (Schaeff.) Kreisel) – gatunek grzybów należący do rodziny jodłownicowatych (Bondarzewiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Bondarzewia, Bondarzewiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Boletus mesentericus Schaeff. 1774
  • Bondarzewia mesenterica (Schaeff.) Kreisel 1984
  • Cerioporus montanus Quél.(1888
  • Cladomeris montanus (Quél.) Bigeard & H. Guill. 1909
  • Grifola mesenterica (Schaeff.) Murrill 1920
  • Grifola montana (Quél.) Pilát, Beih. bot. Zbl. 1934
  • Polyporus anax Berk. ex Cooke 1883
  • Polyporus montanus (Quél.) Ferry 1891

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Schaeffer nadając mu nazwę Boletus mesentericus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1984 r. Kreisel, przenosząc go do rodzaju Bondarzewia[1].

Nazwę polską (jodłownica górska) podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1985 r., przez S. Domańskiego gatunek ten opisywany był w 1967 r. jako bondarzewia górska[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Jednoroczne, duże. Tworzą zwykle rozetkowe skupienia pojedynczych, zrośniętych dachówkowato kapeluszy, wyrastających ze wspólnego trzonu. Pojedyncze kapelusze są językowate lub wachlarzowate, mierzące od 10 do 30 cm średnicy. Powierzchnia matowa, aksamitna, nieznacznie pręgowana. Młode kapelusze są barwy jasnożółtej, starsze ciemniejsze – orzechowe do orzechowobrunatnych. Trzony bardzo krótkie, wyrastające ze wspólnej podstawy. Cały owocnik może osiągać rozmiary do 50 cm średnicy i ważyć do 10 kg.

Rurki

4-10 mm długie, zbiegające, białawe do słomkowożółtych. Pory duże, nierówne, kanciaste.

Miąższ

Elastyczny, mięsisty, białawy, na przekroju nie ciemnieje. Suchy barwy słomkowożółtej. Zapach grzybowy, smak gorzkawy, piekący.

Wysyp zarodników

Biały, amyloidalny. Zarodniki kulistawe, o bardzo charakterystycznej brodawkowato-żeberkowanej powierzchni, o średnicy 5-6,5 µm.

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Polsce występuje w Karpatach, Sudetach i w Górach Świętokrzyskich[4].

Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[5], dawniej podlegał ochronie ścisłej.. Jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Niemczech, Danii, Czechach[3].

Pasożyt. Rozwija się na korzeniach i u podstawy pni żywych jodeł, bardzo rzadko u innych drzew iglastych. Spotykany zwykle na starych pniach. Po obumarciu drzewa rośnie na murszejących pniach. Pasożyt powodujący białą zgniliznę drewna; w górach dość rzadka, na nizinach nie występuje. Wytwarza owocniki od sierpnia do października.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Flagowiec olbrzymi (Meripilus giganteus), który rośnie na drzewach liściastych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. Dz.U. z 2014 r. poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 508. ISBN 83-7404-513-2.
  2. Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  3. Red Book of Kabardino-Balkaria Republic. Cherkessk: 2015. ISBN 978-5-906148-05-6. http://media.wix.com/ugd/b65817_48f4506390d44a77a30f64e029792f65.pdf