Kalatea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kalatea
Ilustracja
Calathea zebrina
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd imbirowce
Rodzina marantowate
Nazwa systematyczna
Marantaceae R. Br., nom. cons.
Prim. Fl. Esseq. 6. Nov 1818
Typ nomenklatoryczny
C. discolor G. F. W. Meyer[2]

Kalatea lub ostrzeszyn (Calathea) – rodzaj roślin z rodziny marantowatych, blisko spokrewniony z marantą. Należy do niego ok. 300 gatunków pochodzących z Ameryki Południowej, Środkowej oraz Karaibów[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Calathea zebrina
Kalatea – kwiat
Calathea lancifolia
Calathea makoyana
Calathea roseopicta
Calathea rufibarba
Calathea crocata

Wiecznie zielone byliny. Liście długoogonkowe, duże, wielokolorowe, w różnych odcieniach koloru zielonego, różowego, białego, purpurowego, kasztanowego, na spodniej stronie zwykle purpurowe[3]. Cechą charakterystyczną jest posiadanie na ogonkach liści tzw. poduszek stawowych, które pozwalają na bardzo szybkie zmiany położenia blaszki liściowej w stosunku do kąta padania promieni słonecznych, np. w południe są niemal poziome, wieczorem ustawiają się pionowo do góry. Kwiaty są mniej dekoracyjne. Zebrane są w grona z białymi lub wybarwionymi w różne kolory podsadkami[3]. Czasami są częściowo ukryte pod liśćmi.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny marantowatych (Marantaceae R. Brown), rzędu imbirowców (Zingiberales Griseb.), kladu jednoliściennych (Liliopsida Brongn.) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1].

Wykaz gatunków[4]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Wiele gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. W krajach o wilgotnym i ciepłym klimacie są uprawiane jako rośliny ogrodowe, w Polsce jako rośliny pokojowe. Ich głównymi walorami dekoracyjnymi są duże i barwne liście.
  • Jeden z gatunków (ostrzeszyn jadalny) jest na Antylach i w Ameryce Południowej uprawiany dla swoich jadalnych bulw[5].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Rozwój. Uprawiane w mieszkaniu gatunki kalatei osiągają zazwyczaj szerokość do 50 cm i podobną wysokość. Największe gatunki osiągają wysokość do 1 m. W ciągu roku wytwarzają zwykle 5-6 nowych liści. Mogą rosnąć w mieszkaniu wiele lat, lepiej jednak co 3 lata je odnowić, starsze stają się bowiem mniej ładne.
  • Wymagania: Rośliny dość trudne w uprawie. Podstawowym warunkiem powodzenia uprawy jest zapewnienie dużej wilgotności. Należy doniczki ustawić w naczyniu z wilgotnym torfem lub codziennie spryskiwać roślinę wodą. Ziemia w doniczce musi być stale wilgotna. Temperatura nie może być niższa od 10 °C, ale optymalna jest 27-29 °C. Nie wymagają natomiast pełnego światła, w lecie mogą rosnąć z dala od okna. W zimie jednak należy je ustawić w miejscu lepiej naświetlonym.
  • Zabiegi uprawowe. Latem podlewa się 2-3 razy w tygodniu, zimą raz na tydzień. Zakurzone liście czyści się przez spryskiwanie lub wycieranie mokrą szmatką. Nawożenie: w lecie co 2 tygodnie należy nawozić połową zalecanej dawki nawozów. Co roku na wiosnę rośliny przesadza się do większych doniczek.
  • Rozmnażanie: przez podział rozrośniętych kęp.
  • Szkodniki i choroby. Kalatea bywa atakowana przez przędziorki (maleńkie (0,2 mm) roztocza żyjące głównie na spodniej stronie liści). Objawy: liście marnieją, a na ich spodnie stronie można dostrzec pajęczynkę. Zwalcza się je przez opryskiwanie środkami chemicznymi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-17].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-03-10].
  3. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. Calathea. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-09-13].
  5. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dawid Longman: Pielęgnowanie roślin pokojowych. Warszawa: PWR i L, 1997. ISBN 83-09-01559-3.