Kalendarz z Gezer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Replika Kalendarza z Gezer w Muzeum Izraela w Jerozolimie
Kalendarz z Gezer jako część pomnika stojącego w starożytnym Gezer w Izraelu

Kalendarz z Gezerwapienna tabliczka odkryta w 1908 roku w trakcie prac archeologicznych na stanowisku kryjącym pozostałości starożytnego miasta Gezer w Izraelu. Na tabliczce tej, datowanej na X wiek p.n.e., umieszczona jest protohebrajska inskrypcja wyliczająca miesiące kalendarza rolniczego. Tekst ten uważany jest przez wielu badaczy za najstarszy znany przykład użycia języka hebrajskiego w piśmie. Inni badacze biorą pod uwagę inne języki, w tym kananejski (E.Y. Kutcher)[1] i fenicki (Dennis Pardee) na podstawie analizy językowej[1][2][3][4][5].

Odkrycie[edytuj]

Tabliczka odnaleziona została w 1908 roku w starożytnym Gezer (obecne Tel el-Jazari w Izraelu) przez archeologa R.A.S. Macalistera prowadzącego tam wykopaliska z ramienia Palestine Exploration Fund[6]. Zabytek ten, wykonany z wapienia, ma 11,1 cm wysokości i 7,2 cm szerokości[6]. Z powodu dość prymitywnych metod użytych przez Macalistera przy badaniu stratygrafii stanowiska dokładne datowanie tabliczki nie jest możliwe, ale większość uczonych przyjmuje, iż powstać ona musiała w X wieku p.n.e.[7] Obecnie tabliczka znajduje się w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Stambule pod numerem inwentarzowym 2089 T[6].

Inskrypcja[edytuj]

Na tabliczce znajduje się protohebrajska inskrypcja uważana za najstarszy istniejący przykład użycia języka hebrajskiego[6]. Tekst ten wylicza kolejno miesiące kalendarza rolniczego:

Dwa miesiące zbiorów. Dwa miesiące siania. Dwa miesiące późnego siania.
Miesiąc wyrywania lnu.
Miesiąc zbioru jęczmienia,
Miesiąc, kiedy wszystko [inne] jest zbierane.
Dwa miesiące przycinania [winorośli].
Miesiąc letnich owoców.[6]

Tekst podpisany jest z boku, na marginesie, imieniem Abija, będącym skróconą formą biblijnego imienia Abijah (Abiasz). Imię to wskazuje, iż autor tekstu był Izraelitą[6].

Z powodu niestarannego wykonania inskrypcja uważana jest za dzieło ucznia uczącego się pisać[7]. Inni uczeni widzą w niej rodzaj rytmicznej wyliczanki mającej ułatwić zapamiętanie kolejnych miesięcy[7]. Jeszcze inni badacze uważają, iż takie tabliczki umieszczano w lokalnych sanktuariach, a znajdujące się na nich inskrypcje miały być rodzajem modlitwy do Jahwe o pomyślne żniwa[7].

Kalendarz z Gezer nie zaczyna się późną zimą lub wiosną, wraz z tradycyjnym początkiem cyklu rolniczego, ale jesienią, kiedy to zaczynał się nowy rok w starożytnym Izraelu[8].

Przypisy

  1. a b Mark S. Smith: The early history of God: Yahweh and the other deities in ancient Israel. Wm. B. Eerdmans Publishing, 2002, s. 20. ISBN 9780802839725. [dostęp 15 marca 2013]. (ang.)
  2. Adam L Bean: The Calendar Tablet from Gezer (ang.). Emmanual School of Religion. [dostęp 15 marca 2013].
  3. Hershel Shanks. Is it “Tenable”?. „Biblical Archaeology Review” (ang.). [dostęp 15 marca 2013]. 
  4. Francis I. Andersen, A. Dean Forbes: Spelling in the Hebrew Bible: Dahood memorial lecture. s. 56. ISBN 9788876533426. (ang.)
  5. Dennis Pardee: A Brief Case for the Language of the ‘Gezer Calendar’ as Phoenician. red. Robert D. Holmstedt i Aaron Schade. Winona Lake, s. 43. (ang.)
  6. a b c d e f Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 95.
  7. a b c d Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 96.
  8. Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 97.

Bibliografia[edytuj]

  • Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures of the Bible, Wm. B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids/Cambridge 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj]