Kanianka lnowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kanianka lnowa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd psiankowce
Rodzina powojowate
Rodzaj kanianka
Gatunek kanianka lnowa
Nazwa systematyczna
Cuscuta epilinum Weihe
C. M. F. von Boenninghausen, Prodr. fl. monast. westphal. 75. 1824 Mar (Arch. Apothek. Nord. Deutsch. 8:50-51. 1824 Jul)[2]
Synonimy

Cuscuta densiflora Soy.-Will.

Nasiona

Kanianka lnowa (Cuscuta epilinum Weihe) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny powojowatych (Convolvulaceae). Jest pasożytem całkowitym lnu. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego. W polskiej florze jest archeofitem. Niegdyś była rośliną dość pospolitą w uprawach lnu, obecnie w Polsce jest rośliną wymarłą.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Pojedyncza lub rozgałęziona, nitkowata (0,5 - 0,8 mm grubości), dorasta do długości do 1 m. Zielonożółta lub różowa.
Kwiaty
Drobne, zielonożółte, siedzące, zebrane w kuliste, gęste kłębiki o średnicy 10–15 mm. Ich korona ma rurkę rozdętą, niemal kulistą i zaostrzone ząbki płatków, w gardzieli występują osklepki przylegające do rurki korony. Osklepki mają półokrągły lub podługowaty kształt, nie są podzielone, lecz tylko ząbkowane i wyrastają poniżej nasady pręcików. Słupek dwukrotny. Długość szyjki słupka wraz ze znamieniem mniejsza od długości zalążni. Znamiona słupka prawie równe grubością szyjce, wydłużone, nitkowate. Roślina samopylna lub owadopylna.
Owoce
Kuliste torebki z otwierającym się wieczkiem. Nasiona okrągłe, pojedyncze lub podwójne. Nasiona w stanie suchym nie tracą zdolności kiełkowania przez 13 lat.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina trująca
Cykl życiowy

Z nasion po wykiełkowaniu powstaje nitkowata siewka, która zapuszcza do ziemi korzeń służący jej do pobierania wody i soli mineralnych. Nitkowaty pęd rosnąc zatacza koła. Rośnie szybko (do 2,5 cm na dobę). Wytwarza się na nim strefa haustorialna. Rosnący pęd nie przeprowadza fotosyntezy, lecz korzysta ze zgromadzonych w nasieniu substancji zapasowych. Siewki dorastają do długości 8 cm i przy braku rośliny żywicielskiej mogą żyć do 20 dni, a następnie giną. Jeśli napotka na pędy rośliny żywicielskiej, zapuszcza do nich ssawki (haustorium). Jeśli napotkają się dwa pędy kanianki, często pasożytują na sobie wzajemnie. Po zapuszczeniu ssawek do rośliny żywicielskiej korzeń obumiera i kanianka prowadzi całkowicie pasożytniczy tryb życia, czerpiąc od rośliny żywicielskiej wszystkie potrzebne jej składniki - substancje organiczne i wodę wraz z solami mineralnymi.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje w uprawach lnu, jako chwast. Nasiona roznoszone są przez owady (zoochoria), oraz przez wodę (hydrochoria). Gatunek charakterystyczny związku Lolio-Linion i zespołu Spergulo-Lolietum remoti[3].

Roślina introdukowana do flory Ameryki Północnej, gdzie uznana jest za szkodliwy chwast[4].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[5] w grupie gatunków wymarłych i zaginionych w naturze (kategoria zagrożenia: Ex). W wydaniu z 2016 roku posiada kategorię RE (wymarły na obszarze Polski).[6]. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin otrzymała kategorię EX[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. Taxon: Cuscuta epilinum Weihe (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-04-29].
  3. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ​ISBN 83-01-13520-4​.
  4. Federal noxious weed list (ang.). W: Plant Protection and Quarantine. 2006 [on-line]. USDA Animal and Plant Health Inspection Service, 24 maja 2006.
  5. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  6. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  7. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  2. Henryk Różański: Biologia parazytofitów, czyli roślin pasożytniczych.
  3. Flora Europaea - Cuscuta (ang.). Royal Botanic Garden Edinburgh. [dostęp 26 kwietnia 2008].