Klasyfikator (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klasyfikator (ang. classifier, counting suffix) – morfem, słowo lub sufiks pośredniczące pomiędzy liczebnikiem a wyrazem określanym. Konstrukcja taka wygląda następująco:

  • liczebnik dotyczy bezpośrednio klasyfikatora
  • grupa liczebnik + klasyfikator dotyczy wyrazu określanego

Klasyfikatory występują w wielu językach. W angielskim i polskim istnieje klasa „rzeczowników niepoliczalnych”, łącząca się z różnymi klasyfikatorami. W polskim klasyfikatory są przeważnie opcjonalne. Po polsku można powiedzieć „jedno masło” czy „dwa piwa”.

Przykładowa konstrukcja: five (5) bottles (rzeczownik butelki w funkcji klasyfikatora) of (morfem łączący) beer (piwo)

Użycie odpowiedniego klasyfikatora (sufiksu klasyfikującego) jest dość trudne, gdyż jest zależne od typu, przeznaczenia czy kształtu rzeczy liczonej, jak np. w języku japońskim (類別詞 ruibetsushi), gdzie istnieje kilkadziesiąt klasyfikatorów. Niektóre z nich to:

  • -nin () – ludzie
  • -hiki () – małe zwierzęta
  • -ko () – wszystko poza ludźmi i zwierzętami, spełnia rolę klasyfikatora „uniwersalnego”
  • -tō () – duże zwierzęta
  • -wa () – ptaki
  • -satsu () – książki, magazyny ilustrowane, gazety
  • -hon () – przedmioty cechujące się długością, może to być równie dobrze sznurek, jak i film czy butelka piwa
  • -do () – wystąpienia (odpowiednik polskiego licznika „raz” w: 1 raz, 2 razy, ile razy)
  • -kai () – powtórzenia
  • -hai () – szklanki, filiżanki, naczynia z zawartością płynu
  • -mai () – płaskie, cienkie przedmioty
  • -dai () – pojazdy

Przykładowa konstrukcja: go-nin no Nihonjin → „pięciu Japończyków” → go (5) nin (klasyfikator ludzi) no (partykuła dzierżawcza) Nihonjin (Japończyk)

W językach posiadających bogaty zakres klasyfikatorów, niektóre można stosować w danym kontekście wymiennie (np. japońskiego -do można używać zamiast -kai), nie są to podziały tak sztywne, jak w przypadku rodzajów gramatycznych.

W języku chińskim klasyfikator jest obowiązkowym elementem pojawiającym się między liczebnikiem a rzeczownikiem. Przypisanie klasyfikatorów do kategorii (czasami wcale nieoczywistych) jest w chińszczyźnie sztywne.