Kościół św. Andrzeja w Szprotawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Distinctive emblem for cultural property.svg 45 z dnia 20.01.1976 r.[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół św. Andrzeja w Szprotawskiej Iławie
Państwo  Polska
Miejscowość Szprotawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Andrzeja Apostoła w Szprotawie
Wezwanie św. Andrzeja
Położenie na mapie Szprotawy
Mapa lokalizacyjna Szprotawy
Kościół św. Andrzejaw Szprotawie
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Położenie na mapie gminy Szprotawa
Mapa lokalizacyjna gminy Szprotawa
Kościół św. Andrzejaw Szprotawie
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Położenie na mapie powiatu żagańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żagańskiego
Kościół św. Andrzejaw Szprotawie
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Kościół św. Andrzejaw Szprotawie
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Andrzejaw Szprotawie
Kościół św. Andrzeja
w Szprotawie
Ziemia51°33′56,7″N 15°29′26,2″E/51,565750 15,490611

Kościół świętego Andrzeja w Szprotawie – jeden z zabytkowych kościołów miasta Szprotawy, w województwie lubuskim. Należy do dekanatu Szprotawa diecezji zielonogórsko-gorzowskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół Św. Andrzeja w Szprotawskiej Iławie. Budowla romańska. Zbudowana z cegły (ułożenie cegieł w wątku wendyjskim). Charakterystycznym elementem są romańskie, grube mury mierzące od 1,1 m. w absydzie do 1,3 m w nawie. Rozbudowany w stylu gotyckim. Świątynia musiała powstać w 1 połowie XIII wieku, najprawdopodobniej w miejscu dawnego kultu pogańskiego boga Flinsa, którego czciła miejscowa ludność słowiańska zamieszkująca Iławę. Najstarsza wiadomość źródłowa pochodzi z tego wieku i dotyczy proboszcza kościółka "Plebanus Gyslerus de Ylavia". W 1318 roku ówczesny biskup wrocławski Henryk – przekazuje zgromadzeniu sióstr Magdalenek patronat nad świątynią. Magdalenki sprawują pieczę nad kościołem aż do momentu sekularyzacji Klasztoru w 1810 roku.

Architektura i wnętrze[edytuj | edytuj kod]

W granicach murów kościelnych mieścił się cmentarz oraz wieża cmentarna o szachulcowej konstrukcji murów. Wnętrze świątyni kryje cenne zabytki min: Późnogotycki ołtarz szafowypentaptyk. Portal piaskowy z trójskokowymi ościeżami, spotykany jeszcze tylko w czterech kościołach na Śląsku, między innymi w kościele św. Idziego we Wrocławiu. Kamienna romańska chrzcielnica, która do niedawna stanowiła wsparcie dla ambony, wtopiona w betonową posadzkę. Jej misa ma owalny kształt, trzon zaś przekrój koła; nieznany artysta ozdobił ją skromnym ornamentem. Dziś możemy podziwiać tę chrzcielnicę dzięki gruntownym pracom konserwatorskim całego budynku mającym miejsce w 1999 roku.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

1. Warto wspomnieć, że kościół św. Andrzeja wyznacza granice budownictwa średniowiecznego dawnej śląskiej dzielnicy, co związane jest bez wątpienia z zakorzenionym już w XIII wieku osadnictwem na tych terenach.

2. Jedno ze szprotawskich podań mówi o czczeniu w dawnych czasach bożka Flinsa na wzgórzu, gdzie obecnie stoi kościół św. Andrzeja.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubuskie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu. [dostęp 12.06.2010].

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • W.Bochnak Z dziejów Magdalenek od Pokuty w Szprotawie,Wrocław 1984.
  • Clemens Baier Geschichte der Stadtpfarrkirche, ehemal. Klosterkirche der Magdalerinnen zu Sprottau, 1905.
  • Krzysztof Wachowiak Zamek i fortyfikacje miejskie w Szprotawie, 2007, praca niepublikowana.
  • Maciej Boryna Tajemnice Szprotawy i okolic,Zielona Góra, 2000.
  • Materiały własne Muzeum Ziemi Szprotawskiej, 2007
  • Prace Naukowe Instytutu Historii Architektury, Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej, nr 3, Hanna Golasz, Grażyna Przybyłowicz-Staffa, Kościoły romańskie: W Iławie, Brzegu Głogowskim, Świętej Katarzynie i Solnikach, Wrocław 1972.