Kołatek domowy
Anobium punctatum | |
(De Geer, 1774) | |
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Gromada | |
Podgromada | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj |
Anobium |
Gatunek |
kołatek domowy |
Kołatek domowy, kołatek wrężyk (Anobium punctatum) – gatunek owada z rodziny kołatkowatych z rzędu chrząszczy.
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Występuje w całej Europie, skąd został zawleczony do Australii, Afryki Południowej, Nowej Zelandii i Ameryki Północnej. Najpospolitszy kołatek w Polsce[1].
Jest groźnym szkodnikiem, którego larwy żerują w nawet bardzo starym kilkusetletnim drewnie drzew iglastych i liściastych. Kilka pokoleń kołatków domowych może całkowicie zniszczyć meble i różne konstrukcje budowlane. Najbardziej lubią miejsca chłodne i wilgotne jak piwnice, nie tolerują natomiast takich suchych miejsc jak strychy i pomieszczenia z centralnym ogrzewaniem.
Za najskuteczniejszy sposób zabezpieczenia przed kołatkiem domowym uważa się nasycenie drewna środkami owado- i grzybobójczymi o długotrwałym działaniu. Natomiast wyroby już zasiedlone mogą być dezynsekowane metodą termiczną lub sposobami chemicznymi[2].
Kołatek domowy osiąga wielkość 2–4 mm. W drewnie zaatakowanym przez kołatka domowego widoczne są otwory wielkości 1 mm, z których wysypuje się mączka drewna. Niekiedy można usłyszeć odgłosy głośnego stukania, raczej niekojarzące się z tak małym owadem. Nie jest to odgłos żerowania – to samiec wybrał twardy fragment drewna i mocno w niego uderza, wytwarzając odgłos podobny do kołatania. Od tego dźwięku pochodzi nazwa tego owada.
Larwy kołatka domowego
[edytuj | edytuj kod]Larwa kołatka ma biało-kremową barwę, walcowate ciało i drąży kanały w drewnie o szerokości od 1 do 3 mm, które wypełnione są mączką drzewną i odchodami szkodnika. Larwa osiąga długość do 4 mm. Larwy kołatka domowego żerują zarówno w części bielastej drewna jak i – w zależności od gatunku drewna – w twardzieli. Kołatek ma cykl rozwojowy trwający przeważnie od 1 do 4 lat, chociaż może trwać on również w mniej sprzyjających warunkach od 2 do 8 lat. Larwy kołatka domowego doprowadzają drewno, w którym żerują, do kompletnej degradacji[3].
Kołatek domowy a zabytki
[edytuj | edytuj kod]Kołatek domowy to najczęściej spotykany szkodnik drewna w obiektach zabytkowych, w tym w zabytkowym drewnie w obiektach sakralnych, kościołach. Kołatek domowy upodobał sobie szczególnie żerowanie w ławkach, organach i ołtarzach. Najczęściej stosowaną metodą na zwalczanie kołatka w zabytkowych kościołach jest fumigacja kościoła.[potrzebny przypis]
Nazwy synonimiczne
[edytuj | edytuj kod]- Ptinus punctatum De Geer, 1774
- Anobium amplicolle Broun, 1889
- Anobium caelatum Mulsant & Rey, 1864
- Ptinus cylindricum Marsham, 1802
- Birrhus domesticus Geoffroy, 1785
- Anobium latreillei Dufour, 1843
- Hadrobregmus pumilum LeConte, 1865
- Anobium ruficolle Herbst, 1793
- Anobium ruficorne Broun, 1880
- Anobium striatum Olivier, 1790
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- spuszczel pospolity – inny szkodnik żerujący w drewnie
- chrząszcze Polski
- systematyka chrząszczy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ J. Dominik, J. R. Starzyk: Atlas owadów uszkadzających drewno. Warszawa: 1998, s. 83. ISBN 83-7073-157-0.
- ↑ J. Dominik, J. R. Starzyk: Atlas owadów uszkadzających drewno. Warszawa: 1998, s. 86. ISBN 83-7073-157-0.
- ↑ Kołatek domowy. Kołatek. Kołatek owad. Kołatek uparty. [online], 15 października 2014 [dostęp 2023-01-24] (pol.).