Kolej Hidżaska
| Kolej Hidżaska | |
 | |
| Dane podstawowe | |
| Długość |
1320 km |
|---|---|
| Rozstaw szyn |
1050 mm |
 | |
| Historia | |
| Rok otwarcia |
1908 |
| Rok zawieszenia ruchu |
1920 |
Kolej Hidżaska (arab. سكة حديد الحجاز, Sikkat Hadid al-Hidżaz; tur. Hicaz Demiryolu) – linia kolei wąskotorowej z Damaszku do Medyny, biegnąca przez krainę Hidżaz w Arabii Saudyjskiej, od której bierze swoją nazwę. Obecnie znajduje się na terenie Syrii, Jordanii i Arabii Saudyjskiej. Łączna długość 1320 km, rozstaw szyn 1050 mm.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Prace nad linią kolejową rozpoczęto w 1900 roku. Były one finansowane głównie przez Imperium Osmańskie przy wsparciu ze strony niemieckiej. Linia powstała na polecenie Abdülhamida II, a prace nad nią nadzorowane były przez niemieckiego inżyniera Heinricha Augusta Meißnera. Linia otwarta została 1 września 1908 roku. Początkowo planowano poprowadzić linię 400 km dalej, do Mekki, jednak nigdy nie zrealizowano tych projektów[1].
W trakcie arabskiej rewolty (1916–1918) kolej stała się obiektem ataków powstańców, gdyż służyła zaopatrywaniu silnego tureckiego garnizonu w Medynie. W atakach tych uczestniczyli brytyjscy oficerowie (wśród nich T.E. Lawrence), którzy sprawowali pieczę nad prawidłowym podłożeniem i detonacją ładunków wybuchowych[2].
Obecnie linia jest w dużej mierze zniszczona i zdemontowana. Ruch składów kolejowych odbywa się jedynie na odcinku w północnej części Jordanii. W pełnym działaniu znajduje się natomiast odgałęzienie linii, które wykorzystywane jest do transportu materiału z kopalni fosforytów koło miasta Ma’an do portu w Akabie[1].
W Damaszku funkcjonuje Muzeum Kolei Hidżarskiej, urządzone w budynku dawnego dworca kolejowego. Eksponowane są tam historyczne lokomotywy parowe i wagony pasażerskie, mapy, plany techniczne, rozkłady jazdy, fotografie z czasów budowy linii, narzędzia, urządzenia sygnalizacyjne, elementy wyposażenia dworca i inne[3].
W roku 2026 pojawiły się plany budowy połączenia kolejowego łączącego Stambuł z Dżuddą, które w dużej części pokrywałoby się z trasą Kolei Hidżarskiej i stanowiłoby lądowy korytarz transportowy łączący kraje Zatoki Perskiej z Europą[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Le chemin de fer du Hedjaz - Persée [online], www.persee.fr [dostęp 2020-07-09] (fr.).
- ↑ Thomas Edward Lawrence: Siedem filarów mądrości. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971, passim
- ↑ Mateusz Kieruzal: Muzeum Kolei Hidżaskiej w Damaszku. Świadek epoki pary i historii Bliskiego Wschodu. rynek-kolejowy.pl, 2025-12-30. [dostęp 2026-01-03]. (pol.).
- ↑ Mateusz Kieruzal: Kolej Hidżaska XXI wieku. Turcja i Arabia Saudyjska chcą połączyć Stambuł z Dżeddą. rynek-kolejowy.pl, 2026-06-14. [dostęp 2026-06-15]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Hedżaska kolej. Encyklopedia Gutenberga