Koronica ozdobna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koronica ozdobna
Koronica ozdobna: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa Pezizales
Rząd kustrzebkowce
Rodzina kustrzebkowate
Rodzaj koronica
Gatunek koronica ozdobna
Nazwa systematyczna
Sarcosphaera coronaria (Jacq.) J. Schröt.
Krypt.-Fl. Schlesien (Breslau) 3.2(1–2): 49 (1893)
Koronica ozdobna: drugie zdjęcie
Kronenbecherling Sarcosphaera coronaria.jpg

Koronica ozdobna (Sarcosphaera coronaria (Jacq.) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny kustrzebkowatych (Pezizaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sarcosphaera, Pezizaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1778 Nicolaus Jacquin nadając mu nazwę Peziza coronaria. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1893 J. Schröt., przenosząc go do rodzaju Sarcosphaera[1].

Synonimów nazwy naukowej ma ponad 20. Niektóre z nich[2]:

  • Peziza coronaria (Jacq.) Schroet. 1778
  • Peziza crassa Santi
  • Peziza eximia Durieu & Lév. 1848
  • Pustularia coronaria (Jacq.) Rehm
  • Sarcosphaera crassa (Santi) Pouzar,1972
  • Sarcosphaera eximia (Durieu & Lév.) Maire,1917
  • Sepultaria coronaria (Jacq.) Massee

(na podstawie Index Fungorum[3])

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Ma średnicę 5–20 cm i nie posiada trzonu. Młody owocnik ma kulisty kształt i znajduje się całkowicie lub częściowo pod ziemią. W miarę dojrzewania stopniowo wysuwa się z ziemi. Dojrzały owocnik pęka po bokach na 4-8 ramion, przyjmując miseczkowato-gwiaździsty kształt i znajduje się nad ziemią. Wewnątrz miseczki ma jasnofioletowy kolor, na zewnątrz jest początkowo fioletowawy, później brudnobiały, miejscami żółtawy[4]. Bardzo rzadko występują owocniki albinotyczne, czysto białe. Są to mutanty o genetycznie utrwalonych cechach[5].

Miąższ

Biały, kruchy, wilgotny, o grubości 2–5 mm. Ma łagodny smak i zapach karbolu[6].

Wysyp zarodników

Zarodniki bezbarwne, eliptyczne, gładkie, z 1-2 oleistymi kroplami. Mają rozmiar 12-20 × 6-9 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest jedynym przedstawicielem rodzaju koronica i jest rzadki. Występuje jedynie w Tatrach, Pieninach, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, na Dolnym Śląsku i w okolicach Elbląga[4]. Również w całej Europie Środkowej jest rzadki i występuje tylko w niektórych regionach. W niektórych jednak miejscach występuje gromadnie, rzadko jednak jest obserwowany, gdyż owocniki przez długi czas rozwijają się pod ziemią[5]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[7]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek zagrożony wyginięciem[8].

Owocniki pojawiają się wiosną i latem, zarówno w lasach liściastych, jak iglastych, na glebach wapiennych z dużą ilością ściółki i próchnicy. Na tym samym miejscu owocniki pojawiają się przez kilka lat[6].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof, grzyb trujący. Dawniej uchodził za grzyb jadalny, jednak stwierdzono, że uszkadza wątrobę i obecnie w większości atlasów grzybów uznawany jest za grzyb trujący mimo, że dokładnie nie zostały poznane znajdujące się w nim substancje trujące[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-12-16].
  3. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  4. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. a b Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.