Koronica ozdobna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koronica ozdobna
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa Pezizales
Rząd kustrzebkowce
Rodzina kustrzebkowate
Rodzaj koronica
Gatunek koronica ozdobna
Nazwa systematyczna
Sarcosphaera coronaria (Jacq.) J. Schröt.
Krypt.-Fl. Schlesien (Breslau) 3.2(1–2): 49 (1893)
Koronica ozdobna: drugie zdjęcie
Kronenbecherling Sarcosphaera coronaria.jpg

Koronica ozdobna (Sarcosphaera coronaria (Jacq.) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny kustrzebkowatych (Pezizaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sarcosphaera, Pezizaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1778 Nicolaus Jacquin nadając mu nazwę Peziza coronaria. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1893 J. Schröt., przenosząc go do rodzaju Sarcosphaera[1].

Synonimów nazwy naukowej ma ponad 20. Niektóre z nich[2]:

  • Peziza coronaria (Jacq.) Schroet. 1778
  • Peziza crassa Santi
  • Peziza eximia Durieu & Lév. 1848
  • Pustularia coronaria (Jacq.) Rehm
  • Sarcosphaera crassa (Santi) Pouzar,1972
  • Sarcosphaera eximia (Durieu & Lév.) Maire,1917
  • Sepultaria coronaria (Jacq.) Massee

(na podstawie Index Fungorum[3])

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Ma średnicę 5–20 cm i nie posiada trzonu. Młody owocnik ma kulisty kształt i znajduje się całkowicie lub częściowo pod ziemią. W miarę dojrzewania stopniowo wysuwa się z ziemi. Dojrzały owocnik pęka po bokach na 4-8 ramion, przyjmując miseczkowato-gwiaździsty kształt i znajduje się nad ziemią. Wewnątrz miseczki ma jasnofioletowy kolor, na zewnątrz jest początkowo fioletowawy, później brudnobiały, miejscami żółtawy[4]. Bardzo rzadko występują owocniki albinotyczne, czysto białe. Są to mutanty o genetycznie utrwalonych cechach[5].

Miąższ

Biały, kruchy, wilgotny, o grubości 2–5 mm. Ma łagodny smak i zapach karbolu[6].

Wysyp zarodników

Zarodniki bezbarwne, eliptyczne, gładkie, z 1-2 oleistymi kroplami. Mają rozmiar 12-20 × 6-9 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest jedynym przedstawicielem rodzaju koronica i jest rzadki. Występuje jedynie w Tatrach, Pieninach, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, na Dolnym Śląsku i w okolicach Elbląga[4]. Również w całej Europie Środkowej jest rzadki i występuje tylko w niektórych regionach. W niektórych jednak miejscach występuje gromadnie, rzadko jednak jest obserwowany, gdyż owocniki przez długi czas rozwijają się pod ziemią[5]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[7]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek zagrożony wyginięciem[8].

Owocniki pojawiają się wiosną i latem, zarówno w lasach liściastych, jak iglastych, na glebach wapiennych z dużą ilością ściółki i próchnicy. Na tym samym miejscu owocniki pojawiają się przez kilka lat[6].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof, grzyb trujący. Dawniej uchodził za grzyb jadalny, jednak stwierdzono, że uszkadza wątrobę i obecnie w większości atlasów grzybów uznawany jest za grzyb trujący mimo, że dokładnie nie zostały poznane znajdujące się w nim substancje trujące[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-12-16].
  3. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  4. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. a b Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.