Krwawe gody

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Krwawe gody – dramat autorstwa Federica Garcii Lorki napisany w 1932 roku, po raz pierwszy wystawiony na scenie 8 marca 1933 w Teatrze Beatriz w Madrycie[1]. Jest uważany za jedno z najważniejszych dzieł teatralnych w dorobku Lorki. Wg krytyków teatru wraz z dziełami „Yerma” (1934) i „Dom Bernardy Alba” (1936) tworzy andaluzyjską trylogię dramatyczną, której bohaterkami są kobiety. Utwory łączy przede wszystkim miejsce akcji, Andaluzja, rodzinna ziemia Lorki, która jest dla poety „kwintesencją hiszpańskości w całej swej złożonej urodzie wielowiekowego dziedzictwa kulturowego, z tauromachiąflamenco jako zasadniczymi dla jej duchowości zjawiskami”[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Inspiracją dla napisania „Krwawych godów” był artykuł w jednym z hiszpańskich dzienników z 25 lipca 1928 roku. Gazeta opisywała morderstwo w miasteczku Níjar w prowincji Almería. W dniu ślubu Francisca Cañadas Morales[3] uciekła ze swoim kuzynem. Wkrótce w odległości ośmiu kilometrów od domu panny młodej znaleziono ciało owego kuzyna z ranami postrzałowymi. W związku z morderstwem zatrzymano Casimiro Pérez Pino, pana młodego. Wkrótce okazało się, że nie on był winny zbrodni, lecz jego brat, jak i szwagier panny młodej, José Pérez Pino. Historia ta odbiła się głośnym echem wśród mieszkańców Andaluzji i stała się inspiracją dla wielu twórców, w tym także dla Federica Garcii Lorki, który wykorzystał motyw ucieczki i morderstwa z miłości w swoim utworze[4].

Bohaterowie dramatu[edytuj | edytuj kod]

W dramatach Lorki większe znaczenie dla rozwoju fabuły mają postaci kobiece. Tak samo dzieje się w „Krwawych godach”. Nie tylko większość z bohaterów sztuki to kobiety, ale także są one postaciami o większym potencjale dramatycznym[5]. Głównymi bohaterami dramatu są Matka, Narzeczona, Narzeczony i Leonardo. Spośród nich to Matka odgrywa najważniejszą rolę, jest postacią silną, nieustępliwą i cierpliwą, żyje wspominając zmarłych, czci ich honor i pamięć. Narzeczona jest ofiarą konfliktu wewnętrznego. Stara się zachować równowagę między obowiązkami i zasadami, ale jest bohaterką pełną pasji, której to serce, a nie umysł podpowiada co ma robić. Narzeczony odzwierciedla spokój, stałość uczuć. Jest podporządkowany postaci Matki, ma spełnić jej oczekiwania i zapewnić spokój. Leonardo jest jedyną postacią, która w dramacie Lorki ma imię. Jest antagonistą dla postaci Matki, tym, który burzy jej spokój i uosabia wszystkie jej lęki.

Akcja dramatu[edytuj | edytuj kod]

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Akcja dramatu „Krwawe gody” rozpoczyna się w domu Matki, która nieustannie opłakuje śmierć męża i syna. Jej drugi syn właśnie planuje ślub. Matka nie popiera w pełni jego wyboru, ale cieszy się perspektywą wnuków i szczęścia rodzinnego swojego ukochanego syna. Zgodnie z tradycją Matka i Narzeczony udają się do domu Narzeczonej i jej Ojca, aby wręczyć prezenty i zaplanować datę ślubu.

Matkę odwiedza Sąsiadka, która opowiada o dawnym narzeczonym jej przyszłej synowej, którym był Leonardo. Zaręczyny zostały jednak zerwane, a mężczyzna ożenił się z kuzynką Narzeczonej. Opowieść wyprowadza z równowagi Matkę, okazuje się, że Leonardo jest z rodziny, która przyczyniła się do śmierci jej męża i syna.

W domu Leonarda również panuje napięta atmosfera. Jego żonę, która spodziewa się drugiego dziecka, niepokoją nocne wyprawy na koniu. Czuje, że mężczyzna coś przed nią ukrywa i oddala się od niej.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Trwają ostatnie przygotowania do ślubu, ale Narzeczona wydaje się być nieobecna i nie jest zainteresowana prezentami oraz szczegółami ceremonii. W domu dziewczyny pojawiają się pierwsi goście, a wśród nich Leonardo. Młodzi zaczynają ze sobą rozmawiać i rozpamiętywać, z czyjej winy nie doszło do ich zaślubin. Panna młoda odtrąca Leonarda, każąc mu wracać do rodziny. Służąca przepędza mężczyzną i wkrótce rozpoczyna się ceremonia.

W trakcie wesela goście bawią się i cieszą szczęściem nowożeńców. Narzeczony wysłuchuje rad Matki jak powinien postępować mężczyzna w domu i być głową rodziny. W trakcie zabawy Narzeczona, która poszła na chwilę odpocząć do swojego pokoju, znika. Zaniepokojeni goście zaczynają jej szukać, a chwilę później żona Leonarda oznajmia, że Narzeczona uciekła konno razem z jej mężem. Narzeczony rusza w pościg za uciekinierami.

Akt III[edytuj | edytuj kod]

Pojawiają się postaci symboliczne i drwale, którzy opisują ostatnie zdarzenia. Księżyc oświetla drogę, aby łatwiej było odnaleźć zakochanych, a Żebraczka przepowiada nieuchronną śmierć.

Mija noc, po okolicy rozchodzą się wieści o śmierci Narzeczonego i Leonarda. Do Matki przychodzi Narzeczona, która pragnie, by ją zabito i pochowano razem z nimi. Opowiada o tym, że Narzeczony był szansą na jej ocalenie, ale nie mogła przezwyciężyć uczuć do Leonarda. Dramat kończy się w domu Matki, gdzie wszystkie kobiety opłakują tragedię, która właśnie się wydarzyła.

Tematyka i symbole[edytuj | edytuj kod]

“Krwawe gody” to jeden z najbardziej znanych utworów hiszpańskiego poety. W dramacie Lorka przedstawia własną interpretację prawdziwego zdarzenia. Wg niektórych napisanie tekstu zajęło poecie kilka dni, ale w rzeczywistości cały proces trwał o wiele dłużej. Poeta często używał następującej metody pracy: czerpał inspirację ze autentycznych wydarzeń, rozmyślał i analizował je przez długi czas. Następnie potrafił usiąść i od razu napisać całe dzieło. Podobnie było z „Krwawymi godami”, pomysł został zaczerpnięty z wiadomości o zbrodni w dniu wesela zamieszczonej z hiszpańskim dzienniku ABC z dnia 25 lipca 1928 roku[6].

Tłem wydarzeń jest południe Hiszpanii, a w utworze możemy odnaleźć wszystkie archetypy andaluzyjskiego społeczeństwa. Jest tutaj ukazany nie tylko konflikt między Leonardo a Narzeczonym, rozterki Narzeczonej, ale też dychotomia między czystym, niewinnym uczuciem, a miłością pełną pasji i zakazaną. W świecie bohaterów widać dokładnie sprzeczności między różnymi formami postrzegania miłości i życia w wiejskiej społeczności, gdzie toczy się nieustanna walka między normami społecznymi i moralnymi, a porywami serca i przeznaczeniem[7].

W swoim utworze Federico García Lorca odwołuje się do innych dramaturgów hiszpańskich. „Krwawe gody” są pełne nawiązań do sztuk Lope de Vegi i Calderón de la Barki.Wpływ klasyków można zaobserwować między innymi w scenach, w których pojawiają się postaci tajemnicze, nadnaturalne jak Księżyc i Śmierć. Owe elementy symboliczne i odniesienia do śmierci można również odnaleźć w innych utworach poety, m.in. „Romancero cygańskie” (1928). Lorka czerpie też z tradycji starożytnego teatru greckiego dodając do swojej sztuki elementy charakterystyczne takie jak chór, czy temat przeznaczenia i katastrofy[8].

Dramat składa się z trzech aktów. W pierwszym z nich akcja rozwija się w trzech różnych miejscach, w domu Matki, w domu Narzeczonej i w domu Leonarda. W kolejnym akcie akcja toczy się w domu Narzeczonej, gdzie spotykają się wszyscy bohaterowie. Obserwujemy sytuację przed i po zaślubinach. W ostatnim akcie świat realny zanika i pojawiają się postaci nadnaturalne, symboliczny las, w którym pojawiają się Księżyc i Śmierć. Pojawiają się również Drwale, którzy są chórem komentującym akcję dramatu. W finale utworu rolę komentującego chóru przejmują Dziewczęta, a akcja powieści wraca do punktu, w którym się rozpoczęła, czyli do domu Matki.

„Krwawe gody” to historia, której głównym tematami jest los i przeznaczenie oraz pełna pasji, nieszczęśliwa miłość, która jest katalizatorem wszystkich nieszczęśliwych wydarzeń. Siła uczucia, której nie można się przeciwstawić prowadzi do tragedii, której nie można uniknąć. Tematami pobocznymi są również zemsta i honor. Śmierć naznacza wszystkich bohaterów, począwszy od Matki, która traci męża i synów, aż do młodych bohaterów, którzy poświęcają życie walcząc o miłość i odzyskanie honoru. Autor, tworząc tło dramatu, odnosi się do mitów i legend i wprowadza czytelnika w świat, gdzie pasja i uczucie prowadzi do tragicznego końca, nie można uciec przed przeznaczeniem i tylko miłość może stawić czoła śmierci[9].

Dramat Lorki jest pełen symboli i odniesień do innych utworów poety. Do najważniejszych elementów symbolicznych zaliczają się[10]:

  • księżyc – symbol często pojawiający się w utworach Lorki, oznacza śmierć, ale również erotyzm, płodność i piękno,
  • woda i jej nurt – symbol życia i witalności, energii, oczyszczenia,
  • krew – życie, ale również pasja i śmierć,
  • koń i jeździec – mogą reprezentować śmierć, ale również energię, męskość,
  • nóż, sztylet – narzędzie rytuałów religijnych, może oznaczać poświęcenie,
  • las – może symbolizować podświadomość człowieka, instynkty, miejsce poświęcone.

Trylogia andaluzyjska Lorki[edytuj | edytuj kod]

Na tzw. andaluzyjską trylogię dramatyczną składają się „Krwawe gody” (1932), „Yerma” (1934) i „Dom Bernardy Alba” (1936). Federico García Lorca w tych utworach nawiązuje do teatru klasycznego i dialektyki etyczno-moralnej, która charakteryzowała tragedię grecką, w której często wartości jednostki były przeciwstawiane normom społecznym. Lorka wprowadza jednak jedną fundamentalną zmianę, powstrzymuje się od analizowania sytuacji z punktu widzenia socjopolitycznego. Dla autora tym, co sprawia, że jednostka traci swoją wolność i indywidualność są normy moralne. Bohaterowie Lorki, w szczególności postaci kobiece, są odseparowane od świata zewnętrznego i zamknięte w świecie swoich pasji i emocji. Moralność zdaje się być dla nich więzieniem, a normy ograniczają ich wolność. W dramatach Lorki to, co moralne nie zawsze zdaje się być etyczne.

Dramaty zostały nazwane trylogią andaluzyjską z uwagi na podobieństwo zarówno formy jak i treści. Autor przedstawia swoją rodzinną ziemię jako tło wewnętrznych rozterek bohaterek. W utworach widzimy pewną opozycję między światem zewnętrznym i światem dobrze znanym. To co znane i bezpieczne to w głównej mierze dom, który u Lorki może być zarówno schronieniem, ale również więzieniem. Elementy andaluzyjskiego krajobrazu, pola, rzeki czy gaje oliwne symbolizują to, co nieznane, ale zarazem tak pociągające. Dla bohaterów Lorki jest to wolność i zakazana miłość, które mogą za sobą pociągać niebezpieczeństwo i śmierć[11].

Głównymi bohaterkami trylogii Lorki są Narzeczona, Adela i Yerma – trzy młode kobiety, dla których najważniejsza jest ich wolność, czy możliwość decydowania o swoim życiu i przyszłości. Są również świadome, że śmierć to czasem jedyne wyjście, aby tę wolność uzyskać.

Interpretacje teatralne i adaptacje filmowe „Krwawych godów”[edytuj | edytuj kod]

Utwór “Krwawe gody”, którego premiera na scenie dobyła się niedługo po jego publikacji z powodzeniem został przyjęty przez publikę zarówno w Hiszpanii jak i Ameryce Łacińskiej. Do sukcesu dzieła wystawianego do dziś w teatrach na całym świecie w dużej mierze przyczyniła się jego uniwersalność. W Polsce utwór doczekał się premiery w 1948 roku w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi.

Sztuka została przeniesione na duży ekran kilka razy. Do najsłynniejszych adaptacji filmowych należą:

  • Bodas de sangre 1938 reż. Edmundo Guibourg Czarno-biały film, argentyński film nakręcony niedługo po wydaniu “Krwawych godów”, jest wierną adaptacją dramatu. W roli głównej występuje Margarita Xirgu, katalońska aktorka, która znana jest również z interpretacji postaci Lorki na deskach teatru. Jest to jedyny film dźwiękowy w dorobku Xirgu. Niesłusznie uważany przez wiele lat za zaginiony, stanowi jedno z arcydzieł kina argentyńskiego.
  • Noces de sang 1977 reż. Souhel Ben Barka Adaptacja utworu Lorki, w której akcja dramatu została przeniesiona na marokańską pustynię i ukazuje konflikt dwóch zwaśnionych klanów.
  • Bodas de sangre 1981 reż. Carlos Saura Musical wyreżyserowany przez jednego z najważniejszych hiszpańskich filmowców. Należy do tzw. trylogii flamenco i opowiada historię tragicznego romansu poprzez muzykę i taniec.
  • La Novia 2015 reż. Paula Ortiz Poetycki film, który otrzymał w Hiszpanii 12 nominacji do nagrody filmowej Goya. Scenariusz prawie w całości opiera się na tekście poety, jest to hołd oddany Lorce poprzez zdjęcia, muzykę i obrazy.

Przypisy

  1. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, Hispania. Volume 74, Number 2, May 1991 | Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, www.cervantesvirtual.com [dostęp 2017-05-31] (hiszp.).
  2. Raijn Interactive, l, Kobiety w teatrze domu rodzinnego, „Teatr” [dostęp 2017-05-31].
  3. Ediciones El País, La novia de 'Bodas de sangre' falleció en Níjar, „EL PAÍS”, 10 lipca 1987 [dostęp 2017-05-31] (hiszp.).
  4. BODAS DE SANGRE DE FEDERICO GARCÍA LORCA, www.cine-de-literatura.com [dostęp 2017-05-31].
  5. Hadil Adil Kamal Lica Mohamad Bashir Hassan, La estructura y el Simbolismo en «Bodas de sangre»
  6. Luis Martín Carretero, Bodas de sangre: ¿literatura o realidad?
  7. Luis Martín Carretero, Bodas de sangre: ¿literatura o realidad?
  8. Hadil Adil Kamal Lica Mohamad Bashir Hassan, La estructura y el Simbolismo en «Bodas de sangre»
  9. Hadil Adil Kamal Lica Mohamad Bashir Hassan, La estructura y el Simbolismo en «Bodas de sangre.
  10. Hadil Adil Kamal Lica Mohamad Bashir Hassan, La estructura y el Simbolismo en «Bodas de sangre.
  11. Ricardo Domènech, Realidad y misterio ((Notas sobre el espacio escénico en Bodas de Sangre, Yerma y La casa de Bernarda Alba)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Brenda Frazier, La mujer en el teatro de Federico Gracía Lorca, 1973.
  2. Federico García Lorca, Bodas de sangre, 1988.
  3. Luis Martín Carretero, Bodas de sangre: ¿literatura o realidad?
  4. Ricardo Doménech, Realidad y misterio (Notas sobre el espacio escénico en „Bodas de Sangre”, „Yerma” y „La casa de Bernarda Alba”)
  5. Hadil Adil Kamal Lica Mohamad Bashir Hassan, La estructura y el Simbolismo en «Bodas de sangre»

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]