Krytonos piaskowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krytonos piaskowy
Teledromas fuscus[1]
(P. L. Sclater & Salvin, 1873)
Krytonos piaskowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina krytonosowate
Podrodzina krytonosy
Rodzaj Teledromas
Wetmore & J.L. Peters, 1922
Gatunek krytonos piaskowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Krytonos piaskowy[3] (Teledromas fuscus) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych. Występuje endemicznie w Argentynie. Jest gatunkiem monotypowym.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek opisali po raz pierwszy Philip Lutley Sclater i Osbert Salvin w roku 1873 pod nazwą Rhinocrypta fusca w dziele Nomenclator avium neotropicalium. Holotyp pochodził z Mendozy (Argentyna)[4]. Pewne cechy budowy wskazują na podobieństwo do obrożników, jednak biochemia gatunku wskazuje na przynależność do krytonosów[5]. Monotypowy[6].

Zasięg występowania[edytuj]

Krytonos piaskowy występuje w argentyńskiej części Andów, od Salty po Río Negro. Środowisko życia stanowią rzadko rozmieszczone pustynne zakrzewienia na piasku i żwirze, często na zboczach parowów czy wąwozów. W Salcie spotykany do wysokości 4000 m n.p.m., w pozostałych częściach areału występuje do 3000 m n.p.m.[5]

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 17 cm[5]. W oryginalnym opisie podano także inne wymiary: skrzydło ok. 8,1 cm, ogon 6,3 cm, skok 2,8 cm[4]. U dwóch zbadanych samców masa ciała wynosiła 35,4 i 41,8 g, zaś u jednej samicy 35,8 g. U dorosłych wierzch głowy i ciała jednolicie jasnocynamonowy, występuje krótka biała brew i ciemny pasek oczny. Sterówki czarniawe, środkowa para jak grzbiet. Boki ciała brudnobiałe, boki szarawe, brzuch nieco jasnocynamonowy. Tęczówka ciemnobrązowa, dziób i nogi czarne[5].

Głos[edytuj]

Pieśń przypomina tę u rodzaju Melanopareia. Składa się z głośnych dźwięków czoł o częstotliwości 2,1 kHz, powtarzanych 4–5 razy na sekundę. Frazy pieśni krytonos piaskowy powtarza 8–10 razy w Salcie, a 3–5 w Río Negro. W Río Negro odnotowano także alternatywną pieśń, zaczynającą się gardłowymi rechotami (1–3), przechodzącymi w serię około 8 głośnych dźwięków kuii, nieco wyższych niż w normalnej pieśni. Zawołanie to trwająca około 4 sekund, seria wydawanych w równych odstępach dźwięków, poprzedzona dwoma głośnymi dźwiękami[5].

Pożywienie[edytuj]

Przypuszczalnie żywi się głównie stawonogami. Szukając pożywienia, biega po ziemi, starając się być stale w ukryciu. Porusza się biegiem od krzewu do krzewu, krok liczy około 15 cm. Obserwowano grzebanie nogą w ziemi[5].

Lęgi[edytuj]

Okres składania jaj trwa od listopada do lutego. Gniazdo stanowi otwarty kubeczek z trawy, umieszczony na końcu tunelu długiego na 40–50 cm o średnicy 6–7 cm, wykopanego w skarpie. Komora lęgowa o około 10 cm wysokości. Jednokrotnie doniesiono o gnieździe wyściełanym mchem i porostami, umieszczonym w gęstej plątaninie gałęzi. Znosi 2 jaja o wymiarach około 27,8 × 20 mm[5].

Status zagrożenia[edytuj]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Nieczęsty, lecz łatwy do badania. Występuje na kilku obszarach chronionych. Są to m.in. Park Narodowy Lihué Calel, Park Narodowy Sierra de Las Quijadas i Rezerwat biosfery Ñacuñán[5].

Przypisy

  1. Teledromas fuscus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012, Teledromas fuscus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2014.3 [dostęp 2015-03-15] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Rhinocryptinae Wetmore, 1930 - krytonosy (wersja: 2015-05-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-10-26].
  4. a b Philip Lutley Sclater & Osbert Salvin: Nomenclator avium neotropicalium. 1873, s. 161.
  5. a b c d e f g h del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 8. Broadbills to Tapaculos. Lynx Edicions, 2003, s. 797. ISBN 84-87334-50-4.
  6. Frank Gill, David Donsker (red.): Antthrushes, antpittas, gnateaters, tapaculos & crescentchests (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-10-26].