Kurdystan (region autonomiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy autonomicznej jednostki administracyjnej. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.
كردستان
Kurdistān
کوردستان
Kurdistan

Kurdystan
Region Kurdystanu
Flaga Kurdystanu
Godło Kurdystanu
Flaga Kurdystanu Godło Kurdystanu
Hymn: Ey Reqîb
(Hej Nieprzyjacielu)
Położenie Kurdystanu
Państwo Irak
Język urzędowy arabski, kurdyjski
Stolica Irbil
Typ państwa region autonomiczny
Głowa państwa prezydent Masud Barzani
Szef rządu premier Neczerwan Idris Barzani
Powierzchnia
 • całkowita

78 736 km²
Liczba ludności (2015)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

5 500 000
40 osób/km²
Kurdowie, Arabowie, Asyryjczycy i inni
PKB (2016)
 • całkowite 
 • na osobę

23,6 mld USD
4 452 USD
Jednostka monetarna dinar iracki (IQD)
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3 - zima
UTC+4 - lato
Domena internetowa .krd
Kod telefoniczny +964

Kurdystan (arabski: کردستان - Kurdistān, kurdyjski: كوردستان - Kurdistan), pełna nazwa: Region Kurdystanu[1] (arab.: إقليم كردستان - Iqlīmi Kurdistān, kurd.: هەرێمی كوردستان - Herêmî Kurdistan) – autonomiczna jednostka administracyjna, będąca federalnym podmiotem Iraku. Kurdystan znajduje się na północnym wschodzie kraju i obejmuje 3 prowincje: As-Sulajmanijja, Dahuk i Irbil oraz częściowo prowincje: Dijala, Niniwa i Kirkuk. Stolicą autonomii jest Irbil, zwany po kurdyjsku Hewlêr.

 Zobacz też: Kurdowie.

Historia[edytuj]

Kurdyjski region autonomiczny został początkowo utworzony w 1970 roku w wyniku porozumienia iracko-kurdyjskiego. W praktyce autonomia ta była fikcyjna aż do roku 1991, kiedy to w wyniku przegranej przez Irak wojny w Zatoce ustanowiono na północy i południu kraju strefy wyłączone dla lotnictwa irackiego. Do października 1991 roku siły kurdyjskie wyparły wojska irackie z Kurdystanu, ustanawiając de facto niezależne państwo kurdyjskie (nigdy jednak nie ogłoszono niepodległości Kurdystanu). Władzą w regionie podzieliły się dwie konkurujące ze sobą partie: Demokratyczna Partia Kurdystanu Mustafy Barzaniego (KDP) i Patriotyczna Unia Kurdystanu Dżalal Talabaniego (PUK).

Po wojnie 2003 roku i ustanowieniu nowych władz irackich podpisano nowe porozumienia z władzami kurdyjskimi. Nowa konstytucja Iraku z 2005 roku usankcjonowała istnienie Kurdyjskiego Rządu Regionalnego posiadającego pełną wewnętrzną autonomię na obszarze Kurdystanu[2] oraz przekazywanie Kurdom 20% zysków z wydobycia ropy w polach naftowych Iraku. 7 kwietnia 2005 roku Prezydentem Iraku został przez parlament wybrany Kurdyjski polityk Dżalal Talabani. Od 24 lipca 2014 roku prezydentem Iraku jest następny Kurdyjski polityk Fu’ad Masum. Region kurdyjski uznał zwierzchnictwo Iraku, ale de facto budował samodzielne państwo, a na granicach regionu z resztą kraju wyznaczono przejścia graniczne[3].

Po wybuchu sunnickiej rebelii w 2014 roku i ogłoszeniu przez dzihadystów Państwa Islamskiego na północy Iraku i wschodzie Syrii, Kurdowie opanowali opuszczony przez armię rządową region Kirkuku, do którego rościli sobie pretensje. Rząd Iraku oskarżając autonomię kurdyjską o wsparcie dżihadystów zaprzestał przekazywania Kurdystanowi dochodów z ropy naftowej. Kurdowie wycofali ministrów z koalicyjnego rządu Iraku, a prezydent Dżalal Talabani zaprzestał wykonywania swoich obowiązków[3].

Armia kurdyjska (tzw. peszmergowie) skutecznie odparła ataki Państwa Islamskiego i aktualnie sprawuje pełną kontrolę nad niemal całym północnym Irakiem[4][5][6].

Współczesność[edytuj]

Prezydent Kurdystanu Masud Barzani ogłosił zamiar zorganizowania referendum w sprawie niepodległości[7], region Kurdystanu jest obecnie terenem pokojowym i dobrze prosperujący gospodarczo[8].

Zobacz[edytuj]

Przypisy

  1. Zmiany wprowadzone na XLII posiedzeniu Komisji (10 grudnia 2008 roku). Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP. [dostęp 2011-08-13].
  2. Obecna sytuacja Kurdów. Portal Spraw Zagranicznych psz.pl. [dostęp 2016-03-01].
  3. a b Mariusz Zawadzki: Irak się rozpada. Teraz już naprawdę (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-07-15. [dostęp 2014-07-15].
  4. Peszmergowie walczą za nas [dostęp 2016-08-01].
  5. AzizA. Ahmad AzizA., No Kurd Will Die to Restore Iraqi Unity [dostęp 2016-08-01] (ang.).
  6. Institute For The Study OfI. F. T. S. O. War Institute For The Study OfI. F. T. S. O., ISW Blog: Iraq Control of Terrain Map: February 9, 2016, ISW Blog, 9 lutego 2016 [dostęp 2016-08-01].
  7. Na świecie pojawi się państwo Kurdystanu
  8. Opis sytuacji w Irackim Kurdystanie