Lej kondensacyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwa leje kondensacyjne (pośrodku zdjęcia widoczny tworzący się zalążek trzeciego) nad Głubczycami, 23 maja 2021
Cumulonimbus tuba
Lej kondensacyjny nie sięgający powierzchni ziemi

tuba (tub) (łac. tuba – trąba, rura do pompy, pol. lej kondensacyjny, ang. funnel cloud[a]) – kolumna lub lej, wyrastający z podstawy chmury, o charakterystycznym kształcie odwróconego stożka. Zjawisko to wskazuje na istnienie mniej lub bardziej silnego wiru[1].

Tworzy się na skutek różnicy ciśnień między powietrzem wewnątrz i na zewnątrz wiru. Na skutek niższego ciśnienia powietrze wznoszące się wewnątrz leja kondensacyjnego ochładza się szybciej wraz ze wzrostem wysokości, niż wznoszące się powietrze o wyższym ciśnieniu, znajdujące się dalej od środka wiru. Przy założeniu, że wznoszące się powietrze ma taką samą wilgotność w całej objętości, powietrze bliżej środka leja osiąga punkt rosy na mniejszej wysokości niż powietrze znajdujące się dalej. Dalsze wznoszenie powietrza doprowadza do kondensacji i powstania widocznej chmury. Ponieważ ciśnienie jest najniższe w osi wiru, im dalej od tej linii, tym wyżej znajduje się punkt rosy wznoszącego powietrza – stąd bierze się charakterystyczny kształt leja.

Lej kondensacyjny sięgający powierzchni ziemi nazywany jest tornadem lub trąbą powietrzną (albo trąbą wodną, jeśli występuje nad akwenem). Wszystkie rodzaje tornad powstają w wyniku rozwoju leja kondensacyjnego[2].

Tuba może występować z chmurami Cumulonimbus, rzadziej Cumulus[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Określenie funnel cloud odnosi się do lejów kondensacyjnych nie sięgających powierzchni gruntu. Leje sięgające powierzchni ziemi są nazywane tornadami, również w języku angielskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Tuba (ang.). W: International Cloud Atlas [on-line]. World Meteorological Organization. [dostęp 2021-05-13].
  2. Supplementary features and accessory clouds (ang.). W: International Cloud Atlas [on-line]. World Meteorological Organization. [dostęp 2021-05-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Międzynarodowy Atlas Chmur, Państwowy Instytut Hydrologiczno-meteorologiczny, 1956