Lejkówka szarawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lejkówka mglista)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lejkówka szarawa
Lejkówka szarawa: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj lejkówka
Gatunek lejkówka szarawa
Nazwa systematyczna
Clitocybe nebularis (Batsch) P. Kumm.
Führ. Pilzk.: 124 (Zwickau, 1871
Clitocybe nebularis G3.2.jpg
Clitocybe nebularis G3.jpg
Czarcie koło Clitocybe nebularis

Lejkówka szarawa (Clitocybe nebularis (Batsch) Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybe, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1789 r. August Johann Batsch nadając mu nazwę Agaricus nebularis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Clitocybe[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus nebularis Batsch 1789
  • Agaricus nebularis Batsch 1789 var. nebularis
  • Agaricus nebularis var. nigra Batsch
  • Clitocybe alba (Bataille) Singer 1951
  • Clitocybe nebularis var. alba Bataille 1911
  • Clitocybe stenophylla P. Karst. 1881
  • Gymnopus nebularis (Batsch) Gray, 1821
  • Lepista nebularis (Batsch) Harmaja 1974
  • Omphalia nebularis (Batsch) Quél. 1886

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: bedłka dymowa, bedłka mgława, gąsówka mglista, lejkówka mglista[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5-15 cm, początkowo wypukły, później niskołukowaty, na koniec płaski lub przegięty. Zazwyczaj posiada szeroki i tępy garb, brzegi długo pozostają podwinięte. Jest niehigrofaniczny, mięsisty i w całości biało oszroniony. Kolor od białosiwego poprzez siwy do popielatego z brązowym odcieniem. Brzeg kapelusza jaśniejszy[4].

Blaszki

Niskie, cienkie, gęste i zbiegające na trzon. Najpierw są białe, potem ochrowokremowe, a u starszych okazów pojawiają się na nich brązowe plamy[4].

Trzon

Wysokość 6-12 cm, grubość do 3 cm, z zewnątrz jest włóknisty. U młodych okazów pałkowaty i pełny, później walcowaty i watowaty lub pusty. W nasadzie zawsze pozostaje zgrubiały. Kolor biały do bladoszarego[4].

Miąższ

Biały, twardy, mięsisty, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak i zapach bardzo zmienny. Niekiedy pachnie jak świeżo zmielona mąka, innym razem nieprzyjemnie. Przez większość ludzi zapach uważany jest za nieprzyjemny[5].

Wysyp zarodników

Biały do kremowego. Zarodniki, elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, o średnicy 6-7 × 3 µm[6]

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji, ponadto podano jej występowanie w Maroku i na Nowej Zelandii[7]. W Europie Środkowej gatunek wszędzie rozprzestrzeniony i częsty. Jest jednym z najliczniejszych grzybów późnojesiennych w Europie[5]. Również w Polsce jest bardzo pospolity[8].

Rośnie od września do listopada w różnego typu lasach liściastych i iglastych. Najczęściej występuje w bujnych lasach bukowych oraz na igliwiu w lasach świerkowych. Często występuje razem z gąsówką nagą. Czasami stare owocniki lejkówki mglistej atakowane są przez pewien gatunek pasożytniczego grzyba (pochwiaka pasożytniczego), który powoduje deformacje kapeluszy tej lejkowki[5]. Lejkówka mglista zazwyczaj występuje w wielkich gromadach, czasami liczących setki osobników. Czasami tworzy tzw. czarcie koła[9].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[3]. Grzyb trujący. W większości dawnych atlasów grzybów uważana była za grzyb niejadalny, niesmaczny, ciężkostrawny lub jadalny po odpowiedniej obróbce. Ewald Gerhard podaje np. że jest jadalna po wygotowaniu i odlaniu wody[10]. Obecnie jednak wiadomo, że powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a ponadto zawarta w niej nebutyna ma własności mutagenne. Z tego też powodu obecnie uważana jest za grzyb trujący[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].
  8. Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  9. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  10. Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 108, ISBN 83-7404-513-2