Leniwiec grzywiasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leniwiec grzywiasty
Bradypus torquatus[1]
Illiger, 1811[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd włochacze
Podrząd liściożery
Rodzina leniwcowate
Rodzaj leniwiec
Gatunek leniwiec grzywiasty
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[8]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Leniwiec grzywiasty[9] (Bradypus torquatus) – gatunek ssaka z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae). Jest endemitem atlantyckich przybrzeżnych lasów Brazylii[10]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia leniwca grzywiastego w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek narażony na wyginięcie[8].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Leniwiec grzywiasty występuje endemicznie w sposób nieciągły w przybrzeżnych lasach atlantyckich we wschodniej Brazylii, od Sergipe i wschodniej Bahii na południe do południowego Espírito Santo, północnego stanu Rio de Janeiro i wschodniego Minas Gerais[11].

Prawdopodobnie zamieszkuje obszar o powierzchni mniejszej niż 1000 km²[8].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1811 roku niemiecki zoolog Johann Karl Wilhelm Illiger nadając mu nazwę Bradypus torquatus[2]. Illiger nie wskazał miejsca typowego odłowu holotypu[2]; Wetzel i Avila-Pires w 1980 roku jako miejsce typowe wskazali atlantycki drenaż brazylijskich stanów Bahia, Espírito Santo i Rio de Janeiro[12], natomiast Vaz w 2003 roku ograniczył lokalizację okazu typowego do okolic Salvadoru, w stanie Bahia, w Brazylii[10][11].

Zidentyfikowano dwie odrębne i rozłączne grupy filogeograficzne B. torquatus (klady z północy i południa), ale taksonomiczne rozróżnienie wymaga dodatkowych badań[11]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[11].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Bradypus: gr. βραδυπους bradypous „o powolnym kroku, powolny”, od βραδυς bradus „powolny, niemrawy”; πους pous, ποδος podos „stopa”[13].
  • torquatus: łac. torquatus „z kołnierzem”, od torques „kołnierz, naszyjnik”, od torquere „skręcać”[14].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Sierść leniwca grzywiastego jest wybarwiona na kolor jasnobrązowy. Włosy na szyi opadają na ramiona i mają kolor czarny. Ta grzywka jest u samców obfitsza i ciemniejsza niż u samic. Całkowita długość ciała samca (wraz z głową) osiąga wymiar 55–72 cm, przy masie ciała 8,8 kg, a samic 55–75 cm przy masie ciała 4,5–10,1 kg[10][15]. Ogon jest krótki – o długości około 5 cm[10][15]. Długość ucha 8–22 mm, długość tylnej stopy 100–115 mm[15].

Kariotyp[edytuj | edytuj kod]

Garnitur chromosomowy leniwca grzywiastego tworzy 25 par (2n=50) chromosomów; FN=64[10].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Leniwiec grzywiasty wiedzie nocny[10], nadrzewny tryb życia. Okresowo opuszcza drzewa, aby oddać mocz i wypróżnić się[8]. Jest powolnym zwierzęciem, prowadzącym osiadły tryb życia. W ciągu doby przebywa odległość rzędu 24 m, z czego 17 m w porze dziennej, a 5 m w porze nocnej. Przemieszczanie zajmuje mu tylko 6–17% czasu w ciągu dnia. 60–80% dziennej części doby zwierzę poświęca na odpoczynek, 7–17% na żerowanie, a 1–6% na zaloty. Powyższą średnią wyliczono na podstawie długotrwałej obserwacji (przez 66 dni w ciągu 14 miesięcy) zachowań 3 zwierząt zamieszkujących brazylijski Poço das Antas Biological Reserve[10]. Populacje zamieszkujące we wschodnich obszarach przybrzeżnych Brazylii położonych poniżej 1500 m n.p.m. wykazują sympatryczność z leniwcem pstrym[10].

Zwierzęta odbywają gody pod koniec pory suchej i na początku pory deszczowej (sierpień–październik), a w okresie luty–kwiecień (pod koniec pory deszczowej i na początku pory suchej) samice rodzą jedno młode. Potomstwo osiąga dojrzałość płciową między drugim a trzecim rokiem życia[8]. Leniwiec grzywiasty osiąga na wolności wiek do około 12 lat[10][8].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Leniwiec grzywiasty jest foliofagiem. Dietę badanej przez naukowców populacji z Poço das Antas Biological Reserve stanowiły liście 21 gatunków roślin. W tym 16 gatunków drzew i 5 gatunków lian – z 12 rodzin i 15 rodzajów. Zwierzęta preferowały raczej młode liście. 56% pożywienia stanowiły części figowców z rodziny morwowatych, Mandevilla z toinowatych, Micropholis venulosa z sączyńcowatych i śliw z różowatych. Ale dieta poszczególnych osobników składa się z kilku gatunków roślin[10].

Na leniwcach grzywiastych żerują pasożyty zewnętrzne: pod udami kleszcze Amblyomma varium i Boophilus, a w dolnej części pleców i na udach chrząszcze Trichilium[10].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Leniwiec grzywiasty występuje w mokrych lasach tropikalnych, oraz w półzielonych lasach tropikalnych. Siedlisko gatunku charakteryzuje się opadami o rocznej sumie nie mniejszej niż 1200 mm[8]. Średnia wielkość siedliska obejmuje teren o powierzchni 5,4–5,6 ha. Z kolei gęstość zasiedlenia jest szacowana na 0,09–1,25 osobników na hektar[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bradypus torquatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 109. (łac.)
  3. C.E.H. Smith: The class Mammalia arranged by the Baron Cuvier with specific descriptions. W: E. Griffith, C.H. Smith & E. Pidgeon: The animal kingdom: arranged in conformity with its organization, by the Baron Cuvier, member of the Institute of France, with additional descriptions of all the species hitherto named, and of many not before noticed. Cz. 3. London: Printed for G.B. Whittaker, 1827, s. 278. (ang.)
  4. W. Swainson: On the Natural History and Classification of Quadrupeds. London: Longman, Rees, Orme, Brown, Green, & Longman, and John Taylor, 1835, s. 207, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.)
  5. Gray 1849 ↓, s. 68.
  6. Gray 1849 ↓, s. 67.
  7. R. Anthony. Les affinités des Bradypodidae (Paresseux) et, en particulier, de l’Hemibradypus Mareyi Anth. avec les Hapalopdae du Santacruzien de l’Amérique de Sud. „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. 144, s. 220, 1097 (fr.). 
  8. a b c d e f g A. Chiarello & N. Moraes-Barros 2014, Bradypus torquatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-07-11] (ang.).
  9. Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  10. a b c d e f g h i j k l V. Haysen. Bradypus torquatus (Pilosa: Bradypodidae). „Mammalian Species”. 829, s. 1–5, 2009 (ang.). 
  11. a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 25. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  12. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Bradypus torquatus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-07-11].
  13. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 145, 1904 (ang.). 
  14. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-07-11].
  15. a b c J. Pauli: Family Bradypodidae (Three-toed Sloths). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 132. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]