Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Pakistanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Pakistanie – lista miejsc w Pakistanie wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Pakistan 23 lipca 1976 roku[2].

Obecnie (stan w 2019 roku) na liście znajduje się sześć obiektów dziedzictwa kulturowego[2].

Na pakistańskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Pakistan zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się 26 obiektów (stan w roku 2019)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Geographylogo.svg
Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia pakistańskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Położenie – miasto, prowincja; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na listę;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
138 Archeologiczne ruiny Mohendżo Daro
Archaeological Ruins at Moenjodaro
Mohenjodaro Sindh.jpeg PkSindh
27°19′45″N 68°08′20″E/27,329167 68,138889
KYeShi
(ii)(iii)
1980 Ruiny miasta Mohendżo Daro w dolinie Indusu, wzniesionego wyłącznie z suszonej cegły w III w. p.n.e., przykład początków planowania urbanistycznego[4].
139 Taksila
Taxila
Taxila2.jpg PkPendżab
33°46′45″N 72°53′15″E/33,779167 72,887500
KPk
(iii)(vi)
1980 Świadectwo rozwoju urbanistycznego miasta cywilizacji doliny Indusu od czasów neolitycznych do II w. n.e.; zachowały się tu m.in. kopiec neolityczny Saraikala, mury obronne Sirkap z II w. p.n.e., miasto Sirsukh z I w. n.e.[5]
140 Ruiny buddyjskie Takht-i Bahi oraz pozostałości miasta Szahr-i Bahlol
Buddhist Ruins of Takht-i-Bahi and Neighbouring City Remains at Sahr-i-Bahlol
Takht Bhai.jpg PkChajber Pasztunchwa
34°19′15″N 71°56′45″E/34,320833 71,945833
KPk
(iv)
1980 Buddyjski zespół klasztorny Takht-i Bahi z początku I w. oraz ruiny pobliskiego warownego miasteczka Szahr-i Bahlol z tego samego okresu[6].
143 Zespół zabytkowy Thatta
Historical Monuments at Makli, Thatta
Tomb 1 Thatta.jpg PkSindh
24°46′00″N 67°54′00″E/24,766667 67,900000
KPk
(iii)
1981 Nekropolia i ruiny dawnej stolicy trzech kolejnych dynastii regionu Sindh a później w posiadaniu władców mogolskich Delhi[7].
171 Lahaur Kila i ogrody Szalimar w Lahaurze
Fort and Shalamar Gardens in Lahore
KPk
(i)(ii)(iii)
1981
Lahaur Kila Lahore Fort view from Baradari.jpg PkLahaur
Pendżab
31°35′25″N 74°18′35″E/31,590278 74,309722
Fort z pałacami i marmurowymi meczetami zdobionymi mozaikami i złoceniami wzniesiony za panowania władcy Imperium Mogołów Szahdżahana[8].
Ogrody Szalimar Shalimar Gardens.jpg PkLahaur
Pendżab
31°35′09″N 74°22′55″E/31,585833 74,381944
Kompleks ogrodowy w stylu perskim z czasów panowania władcy Imperium Mogołów Szahdżahana[8].
586 Rohtas Kila
Rohtas Fort
Rohtas Fort Gate.jpg PkPendżab
32°57′45″N 73°35′20″E/32,962500 73,588889
KPk
(ii)(iv)
1997 Fort wzniesiony przez Szera Szaha Suriego w 1541 roku po zwycięstwie nad władcą mogolskim Humajunem, nigdy nie zdobyty, zachował się w nienaruszonym stanie[9]. Masywny mur obronny z bastionami i monumentalnymi bramami ma długość ponad 4 km[9].

Obiekty na pakistańskiej Liście Informacyjnej UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia obiekty na pakistańskiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na pakistańskiej Liście Informacyjnej[2];
Położenie – miasto, prowincja; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
1277 Cesarski Meczet
Badshahi Mosque, Lahore
Badshahi Mosque 33 (edited).jpg PkLahaur
Pendżab
31°35′17,1″N 74°18′36,4″E/31,588070 74,310120
KYe
1993 Bogato zdobiony meczet z czerwonego piaskowca, wzniesiony w XVII w., przykład architektury mogolskiej[10].
1278 Meczet Wazir Khan
Wazir Khan's Mosque, Lahore
Wazir Khan Mosque.jpg PkLahaur
Pendżab
31°34′59″N 74°19′24″E/31,583056 74,323333
KPk
1993 Bogato zdobiony meczet z XVII w.[11].
1279 Grobowiec Dżahangira, grobowiec Asafy Khana i Akbari Sarai
Tombs of Jahangir, Asif Khan and Akbari Sarai, Lahore
KPk
1993
Mauzoleum Cesarza Dźahangira Tomb of Emperor Jahangir.jpg PkLahaur
Pendżab
31°37′21,0″N 74°18′11,5″E/31,622500 74,303200
Grobowiec XVII-wiecznego władcy imperium Wielkich Mogołów Dżahangira [12].
Grobowiec Asafy Khana Tomb of Asif Khan 01.jpg PkLahaur
Pendżab
31°37′21″N 74°17′51″E/31,622500 74,297500
Grobowiec XVII-wiecznego wielkiego wezyra Asafy Khana[12].
Akbari Sarai Main Entrance of Akbari Sarai.jpg PkLahaur
Pendżab
31°37′21,0″N 74°17′58,9″E/31,622500 74,299700
Karawanseraj dla podróżnych i opiekunów grobowców Dżahangira i Asafy Khana.
1281 Hiran Minar ze zbiornikiem wodnym w Śekhupurze
Hiran Minar and Tank, Sheikhupura
Octagonal Pavilion in Water Tank at Hiran Minar.jpg PkŚekhupura
Pendżab
31°44′35,0″N 73°57′18,7″E/31,743056 73,955194
KPk
1993 XVII-wieczna rezydencja ze zbiornikiem wodnym wzniesiona przez Dżahangira[13].
1281 Śah Rukn-e Alam ka Makbara
Tomb of Hazrat Rukn-e-Alam, Multan
Tome of Shah Rukn-e-Alam.jpg PkMultan
Pendżab
30°11′56″N 71°28′17″E/30,198889 71,471389
KPk
(iii)(iv)(vi)
1993, 2004 XIV-wieczny grobowiec sufickiego świętego Rukn-e-Alama[14][15].
1284 Rani Kot
Rani Kot Fort, Dadu
Rani Kort Wall & Forte View.jpg PkSindh
25°53′47″N 67°54′09″E/25,896389 67,902500
KPk
1993 XIX-wieczne fortyfikacje na długości 35 km[16].
1286 Meczet Szahdżahana
Shah Jahan Mosque, Thatta
Shah jahan mosque -Thatta 1 (asad aman).jpg PkThatta
Sindh
24°44′50″N 67°55′40″E/24,747222 67,927778
KPk
1993 XVII-wieczny meczet z najbardziej wyszukanymi na subkontynencie indo-pakistańskim dekoracjami z kafli[17].
1287 Grobowce w Ćaukandi
Chaukhandi Tombs, Karachi
Ancient artwork detailed exquisite stone carving chaukhandi sindh.jpg PkKaraczi
Sindh
24°51′50″N 67°16′17″E/24,863889 67,271389
KPk
1993 Cmentarz muzułmański z XVII–XVIII w. z bogato zdobionymi grobowcami z piaskowca[18].
1876 Stanowisko archeologiczne Mehrgarh
Archaeological Site of Mehrgarh
Site Location of Mehrgarh.jpg PkBeludżystan
29°12′45″N 67°40′15″E/29,212500 67,670833
KPk
2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady miejskiej cywilizacji doliny Indusu z okresu od VII do III w. p.n.e.[19]
1877 Stanowisko archeologiczne Rehman Dheri
Archaeological Site of Rehman Dheri
PkChajber Pasztunchwa
31°57′58,0″N 70°47′39,0″E/31,966111 70,794167
KPk
(ii)(iv)
2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady cywilizacji doliny Indusu z IV tysiąclecia p.n.e.[20]
1878 Stanowisko archeologiczne Harappa
Archaeological Site of Harappa
WellAndBathingPlatforms-Harappa.jpg PkPendżab
30°37′45″N 72°51′49″E/30,629167 72,863611
KPk
(ii)(iv)
2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady cywilizacji doliny Indusu z III tysiąclecia p.n.e.[21]
1879 Stanowisko archeologiczne Ranigat
Archaeological Site of Ranigat
A majestic view of the horizon from Ranigat.jpg PkChajber Pasztunchwa
30°37′45″N 72°51′49″E/30,629167 72,863611
KPk
(ii)(iv)
2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami buddyjskiej architektury cywilizacji Gandhary[22].
1880 Edykty skalne w Shahbazgarhi
Shahbazgarhi Rock Edicts
Ashoka Rock Edicts Shahbazgarhi by Nisar 1.JPG PkChajber Pasztunchwa
34°12′00″N 72°09′00″E/34,200000 72,150000
KPk
(ii)(iv)
2004 Stanowisko z dwoma ogromnymi blokami skalnymi, na których wyryto 14 edyktów władcy indyjskiego imperium MaurjówAśoki[23].
1881 Edykty skalne w Mansahrze
Mansehra Rock Edicts
The giant rocks of Ashoka.jpg PkMansahra
Chajber Pasztunchwa
34°20′00″N 73°10′00″E/34,333333 73,166667
KPk
(ii)(iii)(vi)
2004 Stanowisko z trzema ogromnymi blokami skalnymi, na których wyryto 14 edyktów władcy indyjskiego imperium MaurjówAśoki[24].
1882 Baltit Kila
Baltit Fort
Baltit fort, Hunza Valley.jpg PkKarimabad
Gilgit-Baltistan
36°19′32″N 74°40′11″E/36,325556 74,669722
KPk
(i)(ii)
2004 Fort z VIII w., siedziba władcy Buruszów do 1945 roku[25].
1883 Grobowiec Bibi Dżiwindi, Grobowiec Baha’ al-Halima i Meczet i Grobowiec Dżalaluddina Bukhariego
Tomb of Bibi Jawindi, Baha'al-Halim and Ustead and the Tomb and Mosque of Jalaluddin Bukhari
Pk
Pendżab
KPk
(ii)(iv)(vi)
2004
Grobowiec Bibi Dżiwindi Tomb of Bibi Jiwindi.jpg Pk
Pendżab
29°14′27,3″N 71°03′09,1″E/29,240917 71,052528
Grobowiec Bibi Dżiwindi, prawnuczki Dżahanidżana Dżahangaszty, wzniesiony w 1494 roku[26].
Grobowiec Baha’ al-Halima The tomb of Nuriya and Baha ul Haleem 2.jpg Pk
Pendżab
29°14′00″N 71°04′00″E/29,233333 71,066667
Grobowiec Baha’ al-Halima, nauczyciela Dżahanidżana Dżahangaszty[26].
Meczet i Grobowiec Dżalaluddina Bukhariego Shrine of Hazrat Jalaluddin Bukhari inside.jpg Pk
Pendżab
29°14′00″N 71°04′00″E/29,233333 71,066667
XIV-wieczny meczet i grobowiec Dżalaluddina Bukhariego[26].
1885 Port w Bhamborze
Port of Banbhore
Grand Mosque at Banbhore.jpg PkSindh
24°45′05,0″N 67°31′16,7″E/24,751400 67,521300
KPk
(iv)(v)(vi)
2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami zabudowań z okresu od I w. p.n.e. do XIII w. n.e., pozostałościami średniowiecznego portu[27].
6108 Derawar Kila i pustynne forty na pustyni Retila-e Registan-e Ćolistan
Derawar and the Desert Forts of Cholistan
Derawar Fort, Bahawalpur I.jpg PkPendżab
28°46′05″N 71°20′03″E/28,768056 71,334167
KPk
(iii)(v)
2016 Na pustyni Retila-e Registan-e Ćolistan znajduje się kilka średniowiecznych fortów[28]. Najlepiej zachowany jest Derawar Kila z IX w. z masywnymi murami z gliny o wysokości 30 m[28].
6109 Krajobraz kulturowy Hingol
Hingol Cultural Landscape
Hinglaj Mata Mandir Cave entrance, Pakistan - panoramio.jpg PkBeludżystan
25°36′00″N 65°40′00″E/25,600000 65,666667
KPk
(iii)(vi)
2016 Święte miejsce hinudizmu na terenie Parku Narodowego Hingol[29].
6110 Krajobraz kulturowy systemu kanat
Karez System Cultural Landscape
PkBeludżystan
30°18′10,8″N 60°58′42,1″E/30,303003 60,978375
KPk
(ii)(iv)(v)
2016 System nawadniania na pustyni z I w. p.n.e. nadal funkcjonujący[30].
6111 Krajobraz kulturowy Nagarparkar
Nagarparkar Cultural Landscape
Jain Temple Nagarparkar by smn121-15.JPG PkSindh
24°21′35,5″N 70°45′29,9″E/24,359861 70,758306
KPk
(iii)(iv)
2016 Dawny ośrodek dźinizmu z licznymi świątyniami z XII–XV w.[31]
6112 Park Narodowy Środkowego Karakorum
Central Karakorum National Park
Lukpe Lao or popularly known as Snow Lake , is a glacial basin which located at the confluence of Biafo and Hispar glacier in Central Karakoram National Park.jpg PkGilgit-Baltistan
35°53′00″N 76°31′00″E/35,883333 76,516667
PPk
(viii)(ix)
2016 Wysokogórski park narodowy, największy pod względem powierzchni w Pakistanie[32]. 40% parku stanowią lodowce[32].
6115 Park Narodowy Deosai
Deosai National Park
The Land of Giants, Deosai.jpg PkGilgit-Baltistan
35°01′08,2″N 75°24′51,8″E/35,018931 75,414392
PPk
(ix)(x)
2016 Park narodowy powstały dla ochrony himalajskiego niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos isabellinus) i jego siedlisk[33].
6116 Las jałowcowy w Zijaracie
Ziarat Juniper Forest
Juniper forest in Ziarat District, Pakistan.jpg PkZijarat
Beludżystan
30°25′59,7″N 67°44′18,7″E/30,433247 67,738519
PPk
(x)
2016 Największy las jałowcowy w Pakistanie, uważany za drugi pod względem powierzchni na świecie[34]. Rosną tu jedne na jastarszych okazów jałowców na świecie[34].
6118 Góry Słone i kopalnia soli Khewra
The Salt Range and Khewra Salt Mine
Khewra Salt Mine - Crystal Deposits on the mine walls.jpg PkPendżab
32°46′21,7″N 72°41′58,3″E/32,772694 72,699528
K,PPk
(v)(viii)
2016 Góry Słone powstały 800 milionów lat temu, na ich obszarze występują liczne skaminialości sprzed ok. 18 milionów lat, m.in. ślady dinozaurów z jury środkowej[35]. Pokłady soli Khewra znane były już w czasach kampanii Aleksandra Macedońskiego[35].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2019-12-14].
  2. a b c d e UNESCO: Pakistan (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  3. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  4. UNESCO: Archaeological Ruins at Moenjodaro (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  5. UNESCO: Taxila (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  6. UNESCO: Buddhist Ruins of Takht-i-Bahi and Neighbouring City Remains at Sahr-i-Bahlol (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  7. UNESCO: Historical Monuments at Makli, Thatta (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  8. a b UNESCO: Fort and Shalamar Gardens in Lahore (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  9. a b UNESCO: Rohtas Fort (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  10. UNESCO: Badshahi Mosque, Lahore (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  11. UNESCO: Wazir Khan's Mosque, Lahore (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  12. a b UNESCO: Tombs of Jahangir, Asif Khan and Akbari Sarai, Lahore (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  13. UNESCO: Hiran Minar and Tank, Sheikhupura (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  14. UNESCO: Tomb of Hazrat Rukn-e-Alam, Multan (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  15. UNESCO: Tomb of Shah Rukn-e-Alam (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  16. UNESCO: Rani Kot Fort, Dadu (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  17. UNESCO: Shah Jahan Mosque, Thatta (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  18. UNESCO: Chaukhandi Tombs, Karachi (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  19. UNESCO: Archaeological Site of Mehrgarh (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  20. UNESCO: Archaeological Site of Rehman Dheri (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  21. UNESCO: Archaeological Site of Harappa (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  22. UNESCO: Archaeological Site of Ranigat (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  23. UNESCO: Shahbazgarhi Rock Edicts (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  24. UNESCO: Mansehra Rock Edicts (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  25. UNESCO: Baltit Fort (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  26. a b c UNESCO: Tomb of Bibi Jawindi, Baha'al-Halim and Ustead and the Tomb and Mosque of Jalaluddin Bukhari (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  27. UNESCO: Port of Banbhore (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  28. a b UNESCO: Derawar and the Desert Forts of Cholistan (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  29. UNESCO: Hingol Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  30. UNESCO: Karez System Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  31. UNESCO: Nagarparkar Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  32. a b UNESCO: Central Karakorum National Park (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  33. UNESCO: Deosai National Park (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  34. a b UNESCO: Ziarat Juniper Forest (ang.). [dostęp 2019-12-25].
  35. a b UNESCO: The Salt Range and Khewra Salt Mine (ang.). [dostęp 2019-12-25].