Listera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Listera
Ilustracja
Listera jajowata
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina epidendronowe
Rodzaj listera
Nazwa systematyczna
Listera R. Brown
Hortus Kew. ed. 2. 5: 201. Nov 1813[2]

Listera (Listera R. Br.) – rodzaj roślin należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W rozmaitych źródłach bywa włączany do rodzaju gnieźnik (Neottia)[3][4] jako podrodzaj Listera (R.Br.) Szlach.[5]. Należy tu 25 gatunków występujących głównie w Azji i Ameryce Północnej[5], tylko dwa rosną w Europie i oba spotykane są w Polsce. Gatunkiem typowym jest listera jajowata (Listera ovata (L.) Br.)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Z wydłużonego kłącza wyrastają prosto wzniesione pędy z dwoma liśćmi, między którymi międzywęźle jest tak skrócone, że wyglądają na naprzeciwległe. Kwiatostan liczy od kilku do wielu małych, niepozornych kwiatów. Są one skręcone o 180° i zwykle otwarte. Warżka nie posiada ostrogi, jest wyraźnie dłuższa od pozostałych listków okwiatu i na końcu rozcięta[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Bifolium Petiver ex Nieuwland, Pollinirhiza Dulac

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Zaliczane tu gatunki (niezależnie od klasyfikacji do rodzaju) należą do plemienia Neottieae w obrębie podrodziny epidendronowych (Epidendroideae) z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Storczykowate są kladem bazalnym w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych[1][4].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd storczykowce (Orchidales Raf), podrząd Orchidineae Rchb., rodzina storczykowate (Orchidaceae Juss.), podplemię Listerinae Lindl. ex Meisn., rodzaj listera (Listera R.Br.)[6].

Gatunki flory Polski
  • listera jajowata (Listera ovata (L.) R. Br.)[7] też jako: gnieźnik jajowaty (Neottia ovata (L.) Bluff & Fingerh., Comp. Fl. German., ed. 2, 2: 435, 1838)[3][5]
  • listera sercowata (Listera cordata (L.) R. Br.)[7] też jako: gnieźnik sercowaty (Neottia cordata (L.) Rich., De Orchid. Eur.: 37, 1817)[3][5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-03].
  2. a b c Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. a b c World Checklist of Selected Plant Families (ang.). Kew Gardens. [dostęp 2010-08-05].
  4. a b Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life (ang.). [dostęp 2010-08-02].
  5. a b c d e Dariusz L. Szlachetko, Michał Skakuj: Storczyki Polski. Poznań: Wydawnictwo Sorus, 1996. ISBN 83-85599-97-5.
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Listera (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
  7. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.