Lizosom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Porównanie wielkości lizosomu z innymi strukturami komórki.

Lizosomorganellum występujące licznie w komórkach eukariotycznych (z wyjątkiem komórek roślinnych[1]), natomiast nieobecne w komórkach prokariotycznych[2]. Są to niewielkie pęcherzyki o średnicy ok. 0,5 μm (rzadko 0,1-1 μm), otoczone pojedynczą błoną lipidowo-białkową o grubości ok. 7 nm. Zawierają kwaśne hydrolazy rozkładające białka, kwasy nukleinowe, węglowodany i tłuszcze. pH wewnątrz lizosomu ma wartość optymalną dla występujących w nim enzymów, równą około 5. Dzięki przystosowaniu enzymów do kwaśnego środowiska, ich przypadkowe wydostanie się do cytoplazmy (pH ≈ 7,2) nie stanowi większego zagrożenia dla komórki, jednak wyciek z dużej liczby lizosomów może zniszczyć komórkę poprzez jej samostrawienie się[1]. Niskie pH zapewnia wbudowana w błonę lizosomu H+-ATPaza[3][4], pompująca protony do wnętrza lizosomu[2]. W lizosomach odbywa się rozkład pochłoniętych na drodze endocytozy substancji i usuwanie obumarłych części cytoplazmy (trawienie wewnątrzkomórkowe). Lizosomy wykorzystują również swoje enzymy w celu odzyskania przez komórkę materiału organicznego (przeprowadzają autofagię)[1].

Przypisy

  1. a b c Neil A. Campbell, Jane B. Reece: Biologia. Wyd. 7. San Fransisco: Pearson Benjamin Cummings, 2005, s. 100–101, 107. ISBN 0-8053-7171-0. (ang.)
  2. a b Biologia. Jedność i różnorodność. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 2011, s. 84-85, 109. ISBN 9788374461344.
  3. Jest to H+-ATPaza typu wakuolarnego:
    Klaus W. Beyenbach, Helmut Wieczorek: The V-type H+ ATPase: molecular structure and function, physiological roles and regulation (ang.). 2005-11-24. [dostęp 2013-03-16].  Cytat: The V-type H+ ATPase is now thought to be present in virtually every eukaryotic cell. The proton pump occupies intracellular membranes such as those of clathrin-coated vesicles, synaptic vesicles, endosomes, storage vesicles, Golgi vesicles, secretory vesicles, lysosomes and their partner organelle in plants and fungi, the central vacuole (Stevens and Forgac, 1997). Best known are the contributions made by the V-type H+ ATPase to the acidification of intracellular compartments. In lysosomes and in vacuoles of plants and fungi, a pH of about 5 serves the breakdown of macromolecules by up to 40 types of acid hydrolases including proteases, glycosidases, lipases, nucleases and phosphatases.
  4. V-ATPase (ang.). [dostęp 2013-03-16].

Bibliografia[edytuj]

  • Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 243. ISBN 83-7350-059-6.