Londonderry (hrabstwo)

Londonderry
Derry
*County Londonderry*
*County Derry*
*Contae Dhoire*
*Contae Doire*
	hrabstwo
	; Mussenden Temple(inne języki) nad wybrzeżem oceanu
	Herb
Państwo	Wielka Brytania
Prowincja	Irlandia Północna
Siedziba	Londonderry (Derry)
Powierzchnia	2108 km²
Populacja (2021); • liczba ludności	; 252 231
	Położenie na mapie Irlandii Północnej;
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach

Londonderry lub Derry (ang. County Londonderry, County Derry, irl. Contae Dhoire lub Doire) – jedno z sześciu hrabstw Irlandii Północnej (Wielka Brytania), a jedno z dziewięciu wchodzących w skład tradycyjnej irlandzkiej prowincji Ulster^[1]. Hrabstwo zajmuje obszar 2108 km² (15% całkowitej powierzchni Irlandii Północnej)^[a]^[2]. W 2021 roku zamieszkane było przez 252 231 osób (13% całkowitej populacji kraju)^[3].

Hrabstwo zostało utworzone w 1613 roku^[4]. W 1921 roku, wraz z podziałem wyspy, weszło w skład Irlandii Północnej^[1]. Utraciło funkcję administracyjną w 1973 roku, kiedy to wprowadzono podział na dystrykty^[5], zachowało jednak rolę ceremonialną^[6].

Ośrodkiem administracyjnym hrabstwa było miasto Londonderry (Derry)^[7].

Nazwa

Nazwa hrabstwa, podobnie jak jego stolicy, jest kwestią sporną. Oficjalną nazwą hrabstwa od początku jego istnienia (1613) jest Londonderry. W tym samym roku nazwa ta została wprowadzona dekretem króla Jakuba I także dla miasta dotychczas zwanego Derry (nazwa ta wywodzi się od irl. doire lub daire – „las dębowy”^[8]). Nazwa Derry jest szeroko stosowana w środowiskach nacjonalistycznych(inne języki), podczas gdy unioniści(inne języki) preferują nazwę Londonderry^[9].

Geografia

Hrabstwo położone jest w północno-zachodniej części Irlandii Północnej, nad Oceanem Atlantyckim. Na wschodzie rzeka Bann wyznacza granicę z hrabstwem Antrim, a na południu granica z hrabstwem Tyrone przebiega przez pasmo górskie Sperrin Mountains. Na zachodzie hrabstwo graniczy z należącym do (państwa) Irlandii hrabstwem Donegal, z granicą przebiegającą wzdłuż rzeki Foyle^[1].

Główne ośrodki miejskie to Londonderry (Derry), Coleraine, Limavady i Portstewart^[7].

Uwagi

↑ ^a ^b W granicach administracyjnych w 1971 roku, nie uwzględniając zatem miasta Londonderry, które stanowiło wówczas odrębną jednostkę^[2].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c John Cannon: The Oxford Companion to British History. Oxford University Press, 2002, s. 691, 938–940. ISBN 978-0-19-860872-1. (ang.).
↑ ^a ^b Census of population 1971: Summary tables: Northern Ireland. NISRA. s. 21. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).
↑ Census 2021: Flexible Table Builder. NISRA. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).
↑ T. W. Moody (red.), F. X. Martin (red.), F. J. Byrne (red.): A New History of Ireland. T. IX: Maps, Genealogies, Lists: A Companion to Irish History, Part II. Oxford University Press, 2011, s. 43, 108. ISBN 978-0-19-959306-4.
↑ Londonderry, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-11-21] (ang.).
↑ Lieutenancy of County Londonderry. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).
↑ ^a ^b Ciaran Brady (red.): The Encyclopedia of Ireland. Oxford University Press, 2000, s. 99–100. ISBN 0-19-521685-7.
↑ Derry History - Irish Pictures (1888) [online], Library Ireland [dostęp 2018-04-25] .
↑ James Wilson: Why is Derry also called Londonderry?. IrishCentral, 2025-05-07. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).

[pow-1] W granicach administracyjnych w 1971 roku, nie uwzględniając zatem miasta Londonderry, które stanowiło wówczas odrębną jednostkę^[2].

[ocbh-2] John Cannon: The Oxford Companion to British History. Oxford University Press, 2002, s. 691, 938–940. ISBN 978-0-19-860872-1. (ang.).

[nisra-3] Census of population 1971: Summary tables: Northern Ireland. NISRA. s. 21. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).

[census-4] Census 2021: Flexible Table Builder. NISRA. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).

[newhist-5] T. W. Moody (red.), F. X. Martin (red.), F. J. Byrne (red.): A New History of Ireland. T. IX: Maps, Genealogies, Lists: A Companion to Irish History, Part II. Oxford University Press, 2011, s. 43, 108. ISBN 978-0-19-959306-4.

[brit-6] Londonderry, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-11-21] (ang.).

[lieu-7] Lieutenancy of County Londonderry. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).

[eoi-8] Ciaran Brady (red.): The Encyclopedia of Ireland. Oxford University Press, 2000, s. 99–100. ISBN 0-19-521685-7.

[li-9] Derry History - Irish Pictures (1888) [online], Library Ireland [dostęp 2018-04-25] .

[ic-10] James Wilson: Why is Derry also called Londonderry?. IrishCentral, 2025-05-07. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).

[a]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]