Londonderry

Derry (Londonderry)
*Doire*
	Herb
	Dewiza: Vita, veritas, victoria ; (Życie, prawda, zwycięstwo)
Państwo	Wielka Brytania
Prowincja	Irlandia Północna
Dystrykt	Derry City and Strabane(inne języki)
Hrabstwo	Londonderry (Derry)
Populacja (2011); • liczba ludności	; 83 163
Nr kierunkowy	028
Kod pocztowy	BT47, BT48
	Położenie na mapie Irlandii Północnej Derry (Londonderry)
	Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Derry (Londonderry)
	54°59′45″N 7°18′26″W/54,995833 -7,307222
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa

Londonderry^[a], Derry^[b] (irl. Doire lub Doire Cholm Chille) – miasto w Irlandii Północnej, w hrabstwie Londonderry (Derry), nad rzeką Foyle. Drugie co do wielkości miasto Irlandii Północnej, w 2011 roku liczące 83 163 mieszkańców^[1].

Historia

Pierwsze wzmianki dotyczące miasta datowane są na 546 rok, kiedy to święty Kolumba założył tam klasztor^[2].

W 1689, w trakcie wojny irlandzkiej, protestancką ludność Londonderry zaatakowała armia katolicka – mieszkańcy odparli atak dzięki mocnym murom obronnym otaczającym miasto. Wydarzenie to jest corocznie upamiętniane przez marsze protestantów, prowokujące konflikty z katolikami.

W 1969 mieszkańcy Bogside (dzielnica katolicka) zostali zaatakowani przez protestanckie bojówki UVF. Doszło do krwawych starć, w które włączyła się armia i policja (tzw. „bitwa o Bogside”).

30 stycznia 1972 w Bogside miała również miejsce tzw. krwawa niedziela.

Nazwa

Nazwa miasta jest przedmiotem sporu pomiędzy środowiskami nacjonalistycznymi(inne języki), w których szeroko stosowana jest nazwa Derry, a unionistycznymi(inne języki), w których preferowana jest nazwa Londonderry. Londonderry to oficjalna nazwa miasta, wynikająca ze statutu ustanowionego przez króla Jakuba I w 1613 roku^[3]. Wcześniejsza nazwa Derry wywodzi się od irl. doire lub daire – „las dębowy”^[4].

W 1984 roku rada miasta zmieniła własną nazwę z Londonderry City Council na Derry City Council^[c]. Od tamtej pory władze samorządowe, w których dominującą siłę polityczną stanowią partie należące do kręgów nacjonalistycznych, prowadzą starania na rzecz zmiany nazwy samego miasta. W 2007 roku wysoki sąd (High Court) w Belfaście stwierdził, że nazwa wynikająca ze statutu pozostaje w mocy i jej zmiana może nastąpić może wyłącznie poprzez dekret królewski lub ustawę parlamentu^[5]^[6].

Obie nazwy znajdują się w użyciu w mediach brytyjskich. BBC stosuje je wymiennie, jednak przy pierwszej wzmiance w tekście podawane jest „Londonderry”^[7]. The Guardian i The Independent stosują wyłącznie nazwę „Derry”^[8]^[9]. Nazwy bywają podawane razem w formie „Derry/Londonderry”; pochodzi stąd żartobliwy przydomek Stroke City („miasto z ukośnikiem”)^[6].

Gospodarka

W mieście rozwinął się przemysł odzieżowy, włókien sztucznych, meblarski, maszynowy oraz spożywczy^[10].

Uwagi

↑ Oficjalna nazwa miasta wynikają ze statutu z 1613 roku^[6]
↑ Nazwa stosowana przez władze samorządowe (Derry City and Strabane District Council(inne języki), uprzednio Derry City Council); patrz: sekcja „Nazwa”.
↑ W następstwie reformy administracyjnej z 2015 roku jej miejsce zajął Derry City and Strabane District Council(inne języki).

Przypisy

↑ RaymondR. Russell RaymondR., Key Statistics for Settlements, Census 2011, Northern Ireland Assembly, Research and Information Service, s. 9 [dostęp 2023-02-19] (ang.).
↑ Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 12. ISBN 83-7425-568-4.
↑ James Wilson: Why is Derry also called Londonderry?. IrishCentral, 2025-05-07. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).
↑ Derry History - Irish Pictures (1888) [online], Library Ireland [dostęp 2018-04-25] .
↑ Derry City Council, Re Application for Judicial Review (2007), NIQB 5 (25 stycznia 2007) (ang.)
↑ ^a ^b ^c Stroke City to remain Londonderry. BBC News, 2007-01-25. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
↑ News style guide. BBC News. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
↑ Guardian style guide: D. The Guardian. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
↑ Stephen Manning: What’s in a name? How The Independent style guide copes with geographical disputes. The Independent, 2019-01-31. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
↑ Londonderry, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-21] .

[ld-1] Oficjalna nazwa miasta wynikają ze statutu z 1613 roku^[6]

[d-2] Nazwa stosowana przez władze samorządowe (Derry City and Strabane District Council(inne języki), uprzednio Derry City Council); patrz: sekcja „Nazwa”.

[ds-7] W następstwie reformy administracyjnej z 2015 roku jej miejsce zajął Derry City and Strabane District Council(inne języki).

[3] RaymondR. Russell RaymondR., Key Statistics for Settlements, Census 2011, Northern Ireland Assembly, Research and Information Service, s. 9 [dostęp 2023-02-19] (ang.).

[4] Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 12. ISBN 83-7425-568-4.

[ic-5] James Wilson: Why is Derry also called Londonderry?. IrishCentral, 2025-05-07. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).

[li-6] Derry History - Irish Pictures (1888) [online], Library Ireland [dostęp 2018-04-25] .

[8] Derry City Council, Re Application for Judicial Review (2007), NIQB 5 (25 stycznia 2007) (ang.)

[bbc-9] Stroke City to remain Londonderry. BBC News, 2007-01-25. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).

[bbc-style-10] News style guide. BBC News. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).

[guardian-11] Guardian style guide: D. The Guardian. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).

[indy-12] Stephen Manning: What’s in a name? How The Independent style guide copes with geographical disputes. The Independent, 2019-01-31. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).

[PWN-13] Londonderry, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-21] .

[a]

[b]

[1]

[2]

[3]

[4]

[c]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]