Mark Sieriejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mark Jakowlewicz Sieriejski (ros. Марк Яковлевич Серейский, ur. 30 kwietnia 1885 w Warszawie, zm. 21 stycznia 1957 w Moskwie) – rosyjski lekarz psychiatra i endokrynolog, profesor psychiatrii Państwowego Instytutu Defektologii w Moskwie, Uniwersytetu w Rostowie nad Donem i Tadżyckiego Instytutu Medycznego, autor około 180 prac naukowych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako Marek Serejski w 1885 roku w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Był synem kupca Jakuba (w niektórych źródłach: Ludwika) Serejskiego (1863–1925) i Anny z Kurlandzkich. Miał braci Bernarda, później inżyniera w Buenos Aires, i Mariana Henryka, który został historykiem[1][2]. W 1910 ukończył studia przyrodnicze na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu w Petersburgu. Następnie wyjechał do Niemiec, studiował medycynę na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium i w 1913 roku otrzymał tytuł doktora medycyny. Odbył też staż w klinice Emila Kraepelina. Po powrocie do kraju zatrudnił się w klinice psychiatrycznej I Instytutu Medycznego w Moskwie u Gannuszkina; od 1919 do 1922 studiował biochemię w Instytucie Biochemii Akademii Nauk ZSRR u Bacha[3]. Od 1925 na katedrze psychiatrii Państwowego Instytutu Defektologii w Moskwie. W 1926 roku otrzymał tytuł doktora nauk medycznych. W 1930 roku został mianowany profesorem psychiatrii na Uniwersytecie w Rostowie nad Donem[4]. W 1934 powrócił do Moskwy w związku z mianowaniem go kierownikiem wydziału psychiatrii Centralnego Instytutu Medycznego. Podczas II wojny światowej organizował szpital psychiatryczny w Tadżyckiej ASRR. W marcu 1953 roku aresztowany (spisek lekarzy kremlowskich), w kwietniu zwolniony z aresztu[5]. Zmarł na początku 1957 roku[6][7]. Pochowany jest na cmentarzu Wagańkowskim w Moskwie.

Utrzymywał kontakty z Polakami w Moskwie. Zofia Rosenblum-Szymańska we wspomnieniach z lat I wojny światowej pisała:

„Odwiedzała nas stale grupa lekarzy Polaków, przebywających na emigracji w Moskwie. Doktor Zygmunt Bychowski i doktor Serejski byli gośćmi codziennymi (...) Doktor Serejski był więcej muzykologiem niż lekarzem. Gdy zapytaliśmy go raz o jego największe marzenie, odpowiedział, że chciałby dyrygować IX Symfonią Beethovena bez partytury”[8].

Był żonaty z Wasilisą Aleksandrowną Żukowską (1892–1959). Laureat Orderu Czerwonego Sztandaru Pracy[6].

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Był autorem około 200 prac naukowych. W 1929 wspólnie z Guriewiczem wydał kilkukrotnie wznawiany podręcznik psychiatrii, tłumaczony na języki ukraiński, rumuński i bułgarski. Jako jeden z pierwszych w ZSRR wprowadził do leczenia wstrząsy kardiazolowe, wstrząsy insulinowe i elektrowstrząsy. Prowadził badania nad leczeniem schizofrenii snem. Badał tematykę remisji schizofrenii i „miękkich” form schizofrenii (ros. мягкая шизофрения). Był jednym z pierwszych psychiatrów w ZSRR podejmujących próby leczenia alkoholizmu przy pomocy disulfiramu.

Był jednym z pionierów psychiatrii transkulturowej w ZSRR i prowadził badania porównawcze wśród ludności Północnego Kaukazu.

Sieriejski był zwolennikiem teorii o endokrynnym podłożu homoseksualizmu. W 1929 roku na polecenie Komisarza Ludowego do spraw Zdrowia Nikołaja Siemaszki napisał do Wielkiej Encyklopedii Medycznej hasło o homoseksualizmie[9]. W artykule tym Sieriejski przedstawił argumenty za konstytucjonalnym i biologicznym uwarunkowaniem homoseksualizmu, krytykując psychoanalityczne teorie tłumaczące pociąg seksualny do tej samej płci, a także uregulowania prawne penalizujące kontakty homoseksualne. W następnym roku krótsze hasło jego autorstwa na ten sam temat ukazało się w Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej[10]. Redaktorzy stonowali utopijną wymowę artykułu Sieriejskiego, zamieszczając obok „etnograficzny szkic” autorstwa Prieobrażenskiego, w którym omówiono miłość homoseksualną u „tzw. ludów niecywilizowanych” (Czukczów, Koriaków, Kamczadali)[11].

Przez wiele lat stosowano w Rosji w leczeniu napadów padaczkowych sporządzane według jego receptury „proszki Sieriejskiego” (ros. порошки Серейского). Zespołem Sieriejskiego (ros. синдром Серейского) w rosyjskim piśmiennictwie określano zespół objawów uszkodzenia płatów czołowych (aspontaniczność, adynamia i abulia)[12].

Był redaktorem naczelnym czasopisma „Centralnyj medicinskij żurnał” (1928–1935).

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Monografie i podręczniki
  • Untersuchungen über den Stoffwechsel bei der progressiven Paralyse. Ueber die Hippursäuresynthese. München, 1913
  • Проблемы монголоидизма в связи с учением о внутренней секреции (1925)
  • Новые пути диагностики и лечения эпилепсии. Москва: тип. изд-ва "Моск. рабочий", 1945
  • Стимуляторы нервной системы. Москва: Медгиз, 1943
  • Терапия психических заболеваний. Москва: Медгиз, 1949
  • Психические заболевания. Медицинский справочник, Л., 1958
Artykuły
  • Untersuchungen über den Stoffwechsel bei progressiver Paralyse. IV. Ueber die Hippursäuresynthese[13]. 1913
  • Sprawozdanie z 85-go zjazdu lekarzy i przyrodników niemieckich w Wiedniu. Gazeta Lekarska 48 (49), ss. 1523-1526, 1913
  • 85-ty Zjazd przyrodników i lekarzy niemieckich w Wiedniu we wrześniu 1913 r. Nowiny Lekarskie 26 (1), ss. 41-42, 1914
  • Zdolność do syntez w porażeniu postępującym. Gazeta Lekarska 49 (8), ss. 199-206, 1914
  • Klinische Erfahrungen mit Diogenal; einem neuen Beruhigungsmittel[14]. 1915
  • Gibt es spezifische Abwehrfermente. Biochem. Zeitschr. 152 (1/2), 79—91, 1924
  • Über die Konstitution der Narkomanen[15]. 1925
  • Probleme des Mongolismus im Zusammenhang mit der Lehre über die innere Sekretion in der Psychiatrie (1925)
  • Zur Klinik der vegetativen Störungen II. Mitteilung. Die Phänomene der vegetativen Asymmetrie bei endokrinen Krankheiten[16]. 1926
  • Über die endokrin-toxische Epilepsie (eine Fragestellung), 1926
  • Sereiski M, Frumkin J, Kaplinsky M. [Imbalance of the sympathetic system in endocrine diseases]. Med. biol. J. 2: 46-53, 1926
  • [Endocrine epilepsy]. Med. biol. J 2 (4/5), ss. 157-159, 1926
  • Zur Frage über Psychosen bei Lepra (1926)
  • Ueber den regionär-vegetativen Reflex bei Hyperthyreoidismus. Deutsche Medizinische Wochenschrift 52, ss. 399-400, 1926
  • Учебник психиатрии (1928)
  • Ueber die Thyreoidinsucht. Deutsche Medizinische Wochenschrift 54, ss. 1877-1878, 1928
  • Über „Schizoidisierung“ bei innersekretorischen Störungen[17]. (1928)
  • Endokrine Störungen und spezifisch dynamische Eiweißwirkung. I. Mitteilung (1928)
  • Endokrine Störungen und spezifisch-dynamische Eiweißwirkung. II. Mitteilung (1930)
  • Sereiski, Barenblat. Endokrinologie, 1930, 6: 254-69.
  • Serejski M, Topstein R. Endokrine Insuffizienz und Gehirn[18]. 1932
  • Ганнушкин и Крепелин. W: Памяти Петра Борисовича Ганнушкина (Ред. А.О. Эдельштейн). Москва; Ленинград: Государственное издательство биологической и медицинской литературы, 1934. С. 20-21.
  • Beiträge zur vergleichenden Psychiatrie[19]. 1935
  • Zur Psychopathologie des Fetischismus. Allgemeine Zeitschrift fuer Psychiatrie 103, s 257–269, 1935
  • Серейский МЯ, Фельдман ЭС. Применение длительного наркоза в психиатрии. Невропатология, психиатрия и психогигиена 5, с. 713 (1936)
  • Ivan Petrovich Pavlov[20] (1936)
  • Anwendung der Dauernarkose in der Psychiatrie. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie (1937)
  • Die Bedeutung des sog. Redoxpotentials für die Pathologie (speziell für die Psychiatrie). II. Mitteilung (1937)
  • [Gravidan in treatment of schizophrenia]. Nevropat. psikhiat. 6, 209-11, 1937
  • [Treatment of schizophrenia by protracted sleep]. Sovet. med. 5, ss. 13-15, 1937
  • Судорожная терапия шизофрении. Невропатология и психиатрия 7 (12), С. 3–25, 1938
  • К вопросу о методике учета терапевтической эффективности при лечении психических заболеваний (1939)
  • Корсаковский психоз в свете современной клиники. 50 лет психиатрической клиники им. С.С. Корсакова. Издательство Академии медицинских наук СССР, Москва (1940)
  • Серейский МЯ, Ротштейн ГА. Кататония в свете судорожной терапии. Советск. псих I, 2 (1941)
  • [Psychiatrists and ways of their training at the continuing medical education institutions], „Nevropatol Psikhiatriia”, 14 (4), 1945, s. 62-4, PMID21000604.
  • [Problem of organic and functional in difficult diagnostic cases of war trauma]. Voen. med. glub. tyla (Sredneaziat. voen. okrug), ss. 403-407, 1945
  • Use of Amphetamine in Mental Disease, „American Review of Soviet Medicine”, 3, 1946, s. 320-327, PMID21025264.
  • Psikhopatologiceskie sindromy W: Энциклопедический словарь военной медицины. Москва, 1946-1948 4: 974-81.
  • O posledujuscikh psikhiceskikh izmenenijakh posle voennoj travmy cerepa i ikh lecenii. Voen. med. J. 5, 7-12, 1947
  • [Combined therapy of psychiatric patients with electric shock and sleep]. Nevropatol Psikhiatriia 19(3), ss. 28-34, 1950
  • Lechenie khronicheskogo alkogolizma tiuramom. Zhurnal nevropatologii i psikhiatrii imeni S. S. Korsakova 52(4), ss. 51–57 (1952)
  • MIa Sereiskii, MS Zelena, LI Lando. [Treatment of schizophrenia with prolonged sleep; preliminary communication]. „Журнал неврологии и психиатрии имени С.С. Корсакова”. 53 (10), s. 775-84, 1953. PMID: 13123444. 
  • MIa Sereiskii. [New method of therapy of epilepsy]. „Журнал неврологии и психиатрии имени С.С. Корсакова”. 55 (9), s. 675-8, 1955. PMID: 13300941. 
  • LV Krushinskii, MIa Sereiskii, LP Pushkarskaia, GI Fedorova. [Experimental studies on a new anticonvulsant.]. „Zh Vyssh Nerv Deiat Im I P Pavlova”. 5 (6), s. 892-900, 1955. PMID: 13301034. 
  • MIa Sereiskii, ES Tolmaskaia, RG Golodets, NF Samter. [Treatment of schizophrenia with aminazine]. „Журнал неврологии и психиатрии имени С.С. Корсакова”. 56 (2), s. 155-61, 1956. PMID: 13338824. 
  • Облик Эмиля Крепелина по личным воспоминаниям. „Журнал неврологии и психиатрии имени С.С. Корсакова”. 56 (12), s. 975-6, 1956. PMID: 13423845. 
  • Method of Treating Schizophrenia in the Soviet Union. Medicus 11 (6), s. 233-235, 1956

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Serejski, Marian Henryk” W: Polski Słownik Biograficzny tom 36, s. 308
  2. Wirtualny Cmentarz, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  3. СЕРЕЙСКИЙ Марк Яковлевич. W: Российская еврейская энциклопедия''. Российская академия естественных наук, 1994.
  4. В. А. Солдаткин, А. Я. Перехов: Серейский Марк Яковлевич (1885 - 1957) - заведующий кафедрой психиатрии Ростовского медицинского института в 1930-1934 гг. W: 'Психиатрия на рубеже тысячелетий: Материалы научно-практической конференции психиатров Юга России (с международным и Всероссийским участием) (21-23 декабря 1999 г.; Ростов-на-Дону, Россия'.
  5. Jakow Rapoport: Sprawa lekarzy kremlowskich. Wydawn. ALFA, 1990 ​ISBN 83-7001-306-6​ s. 176
  6. a b Памяти профессора М.Я. Серейского (In memory of Professor M. Ia. Sereiskii). „Проблемы эндокринологии и гормонотерапии”. 3 (2), s. 114-115, 1957. PMID: 13484910. 
  7. Марк Яковлевич Серейский. „Журнал невропатологии и психиатрии имени С.С. Корсакова”. 57, s. 793, 1957. 
  8. Szymańska Z. Byłam tylko lekarzem... Pax, 1979 ss. 54-55
  9. Гомосексуализм. Большая медицинская энциклопедия. Москва, 1929 с. 668-672
  10. Гомосексуализм. Большая медицинская энциклопедия, том 17. Москва, 1930 с. 593-596
  11. Dan Healey: Homosexual desire in revolutionary Russia: the regulation of sexual and gender dissent. Chicago: University of Chicago Press, 2001. ISBN 0-226-32234-3.
  12. В.И. Бородулин, А.В. Тополянский: Синдромы и симптомы в клинической практике. Эксмо, 2009 ​ISBN 5-699-33854-3​ s. 334
  13. Marc Serejsky, Untersuchungen über den stoffwechsel bei progressiver paralyse. iv. über die hippursäuresynthese, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 18 (1), 1913, s. 491–546, DOI10.1007/BF02869657, ISSN 0303-4194 (niem.).
  14. M. Serejski, Klinische Erfahrungen mit Diogenal, einem neuen Beruhigungsmittel1), „Deutsche Medizinische Wochenschrift”, 41 (32), 1915, s. 942–945, DOI10.1055/s-0029-1191296, ISSN 0012-0472 (niem.).
  15. Mark Serejski, Über die Konstitution der Narkomanen, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 95 (1), 1925, s. 130–150, DOI10.1007/BF02900987, ISSN 0303-4194 (niem.).
  16. M. Serejski, J. Frumkin, M. Kaplinsky, Zur Klinik der vegetativen Störungen II. Mitteilung. Die Phänomene der vegetativen Asymmetrie bei endokrinen Krankheiten, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 104 (1), 1926, s. 241–248, DOI10.1007/BF02864300, ISSN 0303-4194 (niem.).
  17. M. Serejski, Über „Schizoidisierung“ bei innersekretorischen Störungen, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 117 (1), 1928, s. 521–522, DOI10.1007/BF02876545, ISSN 0303-4194 (niem.).
  18. M. Serejski, R. Topstein, Endokrine Insuffizienz und Gehirn, „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”, 141 (1), 1932, s. 65–67, DOI10.1007/BF02909846, ISSN 0303-4194 (niem.).
  19. M. Serejski, Beiträge zur vergleichenden Psychiatrie, „Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten”, 103 (1), 1935, s. 510–538, DOI10.1007/BF02024894, ISSN 0003-9373 (niem.).
  20. M. J. Sereisky, Ivan Petrovich Pavlov, „Character and Personality”, 4 (4), 1936, s. 344-348, DOI10.1111/j.1467-6494.1936.tb02039.x.